Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2021/14654 K.2023/5040

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 19.10.2015 tarihinde müvekkiline trafik sigortalı, davalıya ait aracın, sürücü belgesi olmayan dava dışı ... idaresinde iken çift taraflı kaza yaptığını, sürücünün olay yerinde vefat ettiğini, müvekkili şirket tarafından ölen sürücünün yakınlarının açmış olduğu dava sonucu hükmedilen tazminatın icraya konulması üzerine icra dosyasına 27.02.2017 tarihinde 100.345,00 TL ödeme yapıldığını belirterek ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; olayda zamanaşımının gerçekleştiğini, motorsiklet sahibi olan davalının rızası dışında ölen sürücü tarafından adeta hırsızlama şeklinde motorun evin bahçesinden alındığını, bu durumda malike sorumluluk yüklenemeyeceğini, ceza dosyasında diğer sürücü ...'in kusurunun daha fazla belirlendiğini, sürücü ...'un %100 kusurlu olamayacağını, ayrıca ...'un motorsiklet kullanmayı bildiğini, sigorta şirketinin poliçedeki genel işlem koşulu niteliğindeki hükümlerinin davalıyı bağlamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile 19.01.2015 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacı ... şirketinin sigortaladığı ve davalıya ait olan ... plakalı motorsikleti kullanan dava dışı ... isimli kişinin, motorsikletin direksiyon hakimiyetini kaybederek devrilmesine ve bariyerlere çarpmasına neden olduğu,

olay sırasında arkadan gelen ... isimli kişinin kullandığı ... plakalı aracın da gelip motorsiklete çarptığı, olayın oluş şekline göre ...'un %80 oranında, ...'in ise %20 oranında kusurlu oldukları, motorsiklet sürücüsü ...'un olay yerinde hayatını kaybettiği, bu sebeple yakınlarının açtıkları Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/797 Esas sayılı dosyası kapsamındaki dava sonucunda çıkan karara göre sigorta şirketinin 100.345,00 TL tazminat ödemek zorunda kaldığı, olay sırasında ...'un olay tarihi itibariyle KTK hükümlerine uygun yeterli sürücü belgesi sahibi olmadığı, buna göre davacı ... şirketinin;

hem yeterli sürücü belgesi yokluğu, hem de kusur durumuna göre, ödediği tazminat için işleten sıfatını haiz araç maliki olan davalıya rücu etmek istediği ve eldeki davayı bu amaçla açtığı; olayda her ne kadar, sürücü ... hem kusurlu, hem de yetersiz ehliyetli ise de, malik ile üçüncü kişilere karşı müteselsil sorumluluğu olan sürücünün bizatihi bu durumu nedeniyle ve özellikle aracının kendisinden habersiz ve rızası dışında kullanılması nedeniyle, olayda sigorta edenin sigortalıya rücu koşullarının oluşmadığı, böyle bir sonucun hak ve adalet ilkelerine daha uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; eldeki davada rücu koşulları oluştuğunu ve davalının sorumluluğu bulunduğu halde davanın reddine karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...

Kazada kusurlu olan motosiklet sürücüsünün motosikleti, davalı malikin rızası dışında izinsiz olarak evinin bahçesinden almış olduğu, davalının resmi şikayette bulunmamış olmasının yakın komşuluk ilişkisiyle ilgili bulunduğu, kaldı ki şikayet veya başvuru yapılmamasının durumda değişiklik yaratacak nitelikte bulunmadığı, motosikletin ölen sürücü tarafından izinsiz alındığının dinlenen tanık anlatımları ile sabit olduğu ve izinsiz alma veya çalma olayının gerçekleştiği yer ve gerçekleşme şekline göre davalıya bu hususta kusur izafe edilmesinin mümkün bulunmadığı, 2918 sayılı KTK 95 ve ...

Poliçe Genel Şartlarının 4. maddesine dayalı olarak ... sigortacısının kendi sigortalısına rücu etme koşullarının gerçekleştiğinin ispat edilemediği " gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; sigortalı araç sürücüsü murisinin asli kusurlu olduğunu, yeterli ehliyeti bulunmadığını, yetersiz ehliyetin sigorta ettirene rücu sebebi olduğunu, Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, davalı tarafın aracın rızası dışında alındığı iddiasının sorumluluktan kurtulmak üzere ileri sürülmüş dayanaksız iddialar olduğunu, davalı yanın motosikleti anahtarı üzerinde ve evinin bahçesinde üstelik bahçe kapısı da kilitsiz olarak bulundurduğunu, bu hallerde Yargıtay kararlarında araç sahibinin ağır kusurlu sayıldığını,

temyiz konusu kararın onanması halinde sorumluların rücu davalarında çalıntı idiasında bulunarak mesnetsiz bir şekilde sorumluluktan kaçacaklarını, AAÜT 13 üncü maddesi gereği maddi tazminat talebinin tamamının reddedilmesi durumunda nispi değil maktu vekalet ücreti verileceğini, mahkemece nispi vekalet ücretine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesinden kaynaklanan yetersiz ehliyetname nedeni ile rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95 inci maddesi ikinci fıkrası, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme

1. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 95 inci maddesi ikinci fıkrası uyarınca, sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan nedenlerle sigortacının tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin haller sigortacı tarafından 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden, sigortacı zarar görene ödeme yaptıktan sonra tazminatın kaldırılması yada indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4.c maddesi hükmü uyarınca da, sürücünün geçerli ve yeterli sürücü belgesi olmaması halinde meydana gelen kaza sonucunda üçüncü kişiye ödenen tazminat, sigortalıdan rücuen talep edilebilir.

Somut olayda; davalı tarafından, davacı ... şirketinin yakınlarına ödemede bulunduğu ölen motosiklet sürücüsünün motosikleti, davalı malikin rızası dışında izinsiz olarak evinin bahçesinden aldığı iddia edilmiş.

İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince davalının resmi şikayette bulunmamış olmasının yakın komşuluk ilişkisiyle ilgili bulunmasına, kaldı ki şikayet veya başvuru yapılmamasının durumda değişiklik yaratacak nitelikte bulunmamasına, motosikletin ölen sürücü tarafından izinsiz alındığının dinlenen tanık anlatımları ile sabit olmasına ve izinsiz alma veya çalma olayının gerçekleştiği yer ve gerçekleşme şekline göre davalıya bu hususta kusur izafe edilmesinin mümkün bulunmamasına göre rücu koşullarının oluşmadığı kabul edilmiştir.

Ne var ki taraflar arasında kullanma hırsızlığı suçu nedeniyle açılan bir kamu davası veya soruşturma bulunmamasına rağmen İlk Derece Mahkemesince, davacı ... şirketinin yakınlarına ödemede bulunduğu ölen motosiklet sürücüsünün motosikleti davalının iradesi dışında aldığına dair tanık beyanlarının esas alınması uygun düşmemiştir.

Bu itibarla, İlk Derece Mahkemesince, davacı ... şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı kapsamı belirlenerek bu tutardan davalının sorumlu tutulması gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

2. Bozma neden ve şekline göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,