Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2023/6559 K.2024/4806

Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı Güneş Sigorta A.Ş. vekili

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen trafik kazası sonucu yaralanma ve ölümden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili, davalı ... Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde. 23.07.2007 tarihinde davalı ...'nın aşırı alkollü olarak aracı ile seyir halinde iken alkolün etkisi ile karşı şeride geçtiğini, kendi şeridinde Ilgaz istikametine gitmekte olan araca çarptığını ve ölümlü trafik kazasının meydana geldiğini, kazada aracı kullanan ... ve ...'ın vefat ettiğini, aracın içerisinde ruhsatsız tabanca ve bıçak yakalandığını, davalı ...

Kardeşlerin adına kayıtlı aracın ZMSS ile Hür Sigorta A.Ş.'ye sigortalı olduğunu, poliçe limitinin 60.000,00 TL olduğunu, müteveffanın emekli olduğunu ve ... ile kaldığını, bu nedenlerle davacı müteveffanın kızı ... için 5.000,00 TL maddi, 15.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 20.000,00 TL tazminatın, davacılar müteveffanın kızları Zeynep, Yeter, Hatice ve Arife için 15.000,00'er TL manevi olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminatın müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacılar vekili birleşen davada; 23.07.2007 tarihinde meydana gelen kazada ... ile ...'ın öldüğünü, davacı ...'ın ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldığını, davalının kazada asli ve tam kusurlu olduğunu, aşırı alkol nedeniyle ehliyetine el konulduğunu, Ilgaz Cumhuriyet Başsavcılığının 2007/331 sayılı dosyası ile soruşturma açıldığını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ... için 5.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 80.000,00 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hür Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; ... mirasçılarının tamamının reşit olduğunu, destekten yoksun kalma tazminatı talep etme haklarının bulunmadığını, bu nedenle davanın sigorta şirketi bakımından reddine karar verilmesini ayrıca davacı tarafın tedaviye ilişkin taleplerinin ve geçici iş göremezliğe ilişkin taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; 23.07.2007 tarihinde meydana gelen kazaya karışan aracın davalı ... şirketi nezdinde kara taşıtları paket sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, bedeni zararlar açısından sigorta şirketinin sorumluluğunun şahıs başına azami poliçe teminatı olan 20.000,00 TL ile ve sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sınırlı sorumlu olduğunu, davacıya söz konusu kaza ile ilgili olarak talepleri için 20.000,00 TL olan poliçe limitinin tamamının ödenmekle ilgili teminat limitinin tüketildiğini, tüm limit ile birlikte mahkeme masraflarının da ödendiğini, davalı ... şirketinin kazadan dolayı bir sorumluluğunun kalmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince 2008/18 E.-2015/53 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne; asıl ve birleşen dosya davacısı ... için maddi tazminat yönünden; toplam 80.054,33 TL'nin, 10.000,00 TL'lik kısmının davalı Hür Sigorta A.Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak (bakiye poliçe limiti: 11.618,03 TL) temerrüt tarihi olan 21.11.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak (poliçe limiti: 20.000,00 TL) temerrüt tarihi olan 21.11.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, diğer davalılar ..., Akça Kardeşler Orman Ür.

Palet İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti. yönünden olay tarihi olan 23.07.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, 70.054,33 TL'lik kısmının davalı Hür Sigorta A.Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak (bakiye poliçe limiti: 11.618,03 TL), Güneş Sigorta A.Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak (poliçe limiti: 20.000,00 TL)) ve diğer davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür.

Palet İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden ıslah harcının yatırıldığı 16.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, asıl ve birleşen dosya davacısı ... için manevi tazminat yönünden; birleşen dava (2008/109 E-2010/173 K) yönünden talebin kısmen kabulü ile 60.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., Akça Kardeşler Orman Ür. Palet İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, asıl dava (2008/18) yönünden manevi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat yönünden. Zeynep Ünal için 15.000,00 TL manevi tazminatın, Yeter Yaltırık (Ünal) için 15.000,00 TL manevi tazminatın, ... (Ünal) için 15.000,00 TL manevi tazminatın, ... (Ünal) için 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür. Palet İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davacıların manevi tazminata ilişkin faiz talepleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin 2008/18 E.-2015/53 K. sayılı kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen dosyada davacılar vekili, davalı ... Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 13.10.2020 gün 2020/1256 E-2020/5531 K sayılı ilamında özetle.

"Mahkemece asıl dosya yönünden destek tazminatı, birleşen dosya yönünden iş göremezlik zararının belirlenmesi için alınan bilirkişi raporunda CSO 1980 Yaşam Tablosu esas alınarak hesaplama yapılmış olup bu raporun hükme esas alındığı, Yargıtay yerleşik uygulamalarına göre hak sahiplerinin muhtemel yaşam süreleri belirlenirken Population Masculine Et – Feminine (PMF) yaşam tablosu esas alınması gerektiği, ayrıca iş göremezlik tazminatı hesaplanırken rapor tanzim tarihine kadar gerçekleşen zararın bilinen veriler nazara alınarak ve iskontoya tabi tutulmadan somut olarak,

rapor tanzim tarihinden sonraki zarar da bilinen son gelir nazara alınıp 1/Kn katsayısına göre her yıl %10 oranında artırılmak ve iskonto edilmek suretiyle hesaplanması gerektiği, davacı ... yönünden birleşen dosya ile kendi yaralanması sebebi ile 75.000,00 TL manevi tazminat, asıl dosya ile annesinin ölümü sebebi ile 15.000,00 TL manevi tazminat talep edildiği, mahkemece manevi tazminatın bölünmezliği ilkesi gereğince asıl dosya yönünden manevi tazminat talebinin reddine karar verildiği, annesinin ölümü, birleşen davada ise kendi yaralanması nedeni ile ayrı ayrı manevi tazminat talebinde bulunduğu,

bu durumda mahkemece,asıl davada da hakkaniyete uygun bir miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile asıl dava yönünden manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesinin doğru görülmediği..." hususlarına değinilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; asıl ve birleşen dosya davacısı ... için maddi tazminat yönünden; toplam 126.488,74 TL'nin 10.000,00 TL'lik kısmının davalı Hür Sigorta A.Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak(bakiye poliçe limiti: 11.618,03 TL) temerrüt tarihi olan 21.11.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak(poliçe limiti: 20.000,00 TL) temerrüt tarihi olan 21.11.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, diğer davalılar ...,

Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti. yönünden olay tarihi olan 23.07.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, 116.488,74 TL'lik kısmının davalı Hür Sigorta A.Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak(bakiye poliçe limiti: 11.618,03 TL), Güneş Sigorta A.Ş. yönünden (sigorta poliçesindeki limitle sınırlı olarak(poliçe limiti: 20.000,00 TL) ve diğer davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş.

Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden ıslah harcının yatırıldığı 16.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, asıl ve birleşen dosya davacısı ... için manevi tazminat yönünden, birleşen dava (2008/109 E- 2010/173 K) yönünden talebin kısmen kabulü ile, 60.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, asıl dava yönünden davacı vekilinin manevi tazminat talebinin kabulü ile. 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile asıl ve birleşen dosya davacısı ...'a verilmesine, ... için. 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile ...'a verilmesine, Yeter Yaltırık(Ünal) için 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile Yeter Yaltırık (Ünal)'a verilmesine, ...(Ünal) için 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür.Palet İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile ... (Ünal)'a verilmesine, ...

(Ünal) için 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve Akça Kardeşler Orman Ür. Palet İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile ...(Ünal)'a verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili, davalı ... Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili ve davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davacı ... için Adli Tıp İhtisas Kurulunun 14.06.2013 tarihli raporuna göre %27 oranındaki maluliyet oranının sürekli olduğu yönünden rapor düzenlendiğini, davacı ...'nin kazadan sonra ağır şekilde yaralandığını ve defalarca ameliyat geçirdiğini, davacı ...'ın en son alınan heyet raporu ile maluliyet oranının %70 olarak belirlendiğini, mahkeme tarafından davacının maluliyetine ilişkin güncel rapor alınmamasıının hatalı olduğunu,

ıslah edilen miktar üzerinden ancak sigorta poliçe teminat limiti dahilinde sigorta şirketi aleyhinde 60.000,00 TL üzerinden davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ve yine diğer davalılar tüm miktar üzerinden vekalet ücretine mahkum edilmesi gerekirken, davalı ... şirketi aleyhine bakiye poliçe limiti dahilinde vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının doğru olmadığını, maluliyet tazminatı yönünden bakiye poliçe limiti 60.000,00 TL - 43.862,48 TL = 16.137,52 TL olmasına karşın mahkeme kararında 11.618,03 TL olarak hükmedilmiş olmasının hatalı olduğunu,

davalı ... şirketi tarafından11.01.2008 tarihinde davacı ... adına ödenen 27.766,00 TL tutarındaki bedelin ikinci ameliyat bedeli olarak ödendiğini, hastane gideri kapsamında olduğunu, maluliyet tazminatından mahsup edilmesinin doğru olmadığını, maddi tazminat yönünden 116.488,74 TL'lık kısım için dava dilekçesinde faiz istenmediği gerekçesi ile ıslah harcının yatırıldığı 16.07.2014 tarihinden itibaren yasal faize hükmedildiğini, ancak ıslah dilekçesinde faiz talep edildiğinden dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini,

manevi tazminat yönünden de faiz talep edilmemiş olsa dahi haksız eylem tarihi itibari ile temerrüde düşmüş olacağından, işleten ve sürücü aleyhinde hükmedilen manevi tazminata haksız eylem tarihi itibari ile faize hükmedilmemiş olmasının doğru olmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı ... Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde; kazanın üzerinden yıllar geçtiğini, davalılar ...'nın Çankırı Ağır Ceza Mahkemesinde yargılandığını, tarafların menfaat dengelerinde eşitlik sağlamayan bu kararın hukukun temel ilkelerine aykırı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı Türkiye Sigorta A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin 09.11.2022 tarihli gerekçeli kararında davalı ... şirketi yönünden vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin sadece poliçe limitinin belirtildiğini ancak ne kadarlık bir miktardan sorumlu olduğunun açıkça belirtmediğini, bu durumun ilamın icraya konması halinde infazda tereddüte yol açacağını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı ... şirketleri tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ve İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMMS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölen ...'ın desteğinden yoksun kalanların açtığı destekten yoksun kalma tazminatı ile yaralanıp malul kalan davacı ...'ın uğradığı sürekli iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427, 428 inci maddesi, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 45, 46 ve 47 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 87, 89, 90, 91 inci maddeleri, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları, İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları.

3. Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi olanağı bulunmamasına göre davalı ... şirketi vekili ile davalı ... Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davacılar vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Somut olayda davacı vekili 16.07.2014 tarihli ıslah dilekçesi ile talep miktarını toplam 128.436,30 TL olarak belirlemiş, mahkemece kabul edilen 126.488,74 TL maddi tazminat yönünden 116.488,74 TL'lik kısım için dava dilekçesinde faiz talebi olmadığı gerekçesi ile ıslah harcının yatırıldığı 16.07.2014 tarihinden itibaren yasal faize karar verilmiştir.

Her ne kadar dava dilekçesinde faiz talebi bulunmasa da ıslah dilekçesi ile maddi tazminatın tamamı yönünden faiz talebi bulunduğu dikkate alınarak 126.488,74 TL'nin sigorta şirketleri yönünden temerrüt, diğer davalılar yönünden olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili yönünde karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde ıslah edilen miktara ıslah tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi doğru değil bozma sebebi ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden,

hükmün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 438/7 inci maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

3.Dosya kapsamından davalı ... şirketinin aleyhine dava açıldıktan sonra davacı tarafa bir miktar tazminat ödemesi yaptığı anlaşılmaktadır. Ancak davalı ... şirketinin davadan sonra ödeme yapmış olması sebebi ile ıslah edilen miktar üzerinden poliçe limitinin tamamı ile vekalet ücretinden sorumlu olması gerekirken bakiye poliçe limiti dahilinde vekalet ücretinden sorumlu olduğunun kabul edilmesi doğru değil bozma sebebi ise de; bu yanılgının giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden, hükmün 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 438/7 inci maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

1.Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... şirketi vekili ile davalı ... Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti. ve ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine REDDİNE,

2.Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının (1-A-a) numaralı bendi fıkrasında yer alan “10.000,00 TL'lik kısmının" ibaresinin hüküm fıkrasından çıkartılmasına, (1-A-a) numaralı bendinin 3. fıkrasının tümden hükümden çıkartılmasına; (3) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle hüküm fıkrasının (B-8-a) bendinde yer alan "(bakiye poliçe limiti 11.618,03 TL)" ibaresindeki "11.618,33 TL" rakamının "60.000,00 TL" olarak değiştirilmesine ve kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalılar Güneş Sigorta A.Ş., Akça Kardeşler Orman Ürünleri Tic. Ltd. Şti ve ...'ya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davada davacılara iadesine,