Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/13784 K.2025/13240

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre idarenin geri alım hakkını kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 21.10.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir. Duruşma günü yetki belgesine istinaden davacı vekili Avukat ...ve davalı ... vekili Avukat ... Uslu gelmişlerdir. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacının kök murisi olan ...'nın Antalya ili, ... ilçesi, ... 23 51... parsel sayılı taşınmazda idarenin kamulaştırmasından önce malik olduğunu, idarenin söz konusu yeri 09.01.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı satış akdi ile üçüncü kişiye devrettiğini belirterek kamulaştırma tarihinde ödenen bedelin mahsubu suretiyle dava tarihi itibarıyla ortaya çıkacak tazminat bedelinin davalı Hazineden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu taşınmaza ilişkin geri alım taleplerinin olmadığını, iş bu davada Maliye Hazinesi tarafından yapılan kamulaştırma işleminde ödenen bedelin dava tarihindeki kamulaştırma bedelinden mahsup edilmek suretiyle kalan bedelin miras hisseleri oranında tahsiline karar verilmesini talep ettiklerini, süre şartının aranmaması gerektiğini, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu Antalya ili, ... ilçesi, ... Mahellesi 23 51... parsel sayılı taşınmazın önceleri 154 parsel olarak kayıtlı iken Kültür ve ...

Bakanlığı tarafından 10750 m²lik kısmının 21.11.1970 tarihli ve 327 sayılı yazısı ile "... bölgesinde kurulacak turistik kompleks alan" yapılmak üzere kamu yararı amacıyla istimlak edildiği, kısmen kamulaştırma sonucu 4 32... parsel numaralı taşınmazların oluştuğu, kamulaştırılan kısmın 433 parsel numarasını aldığı ve Hazine adına tescil edildiği, daha sonra yapılan ifraz sonucu 433 parselin 1058,10 59... parsel olarak Hazine adına tescil edildiği, 1060 parsel sayılı taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesi uyarınca imar uygulamasına girdiği,

2047 m²lik kısmın düzenleme ortaklık payı kesilerek 2351 parsel numarasını aldığı, davanın konusu oluşturan parselin bu parsel olduğu, 23 51... parsel sayılı taşınmazın Hazine adına kayıtlı iken 09.01.2019 tarihli ve 577 sayılı yevmiye numaralı işlemi ile ... Gıd.ve ....ve ...

Tic.AŞ.'ne satıldığı, eldeki davanın 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesine göre idarenin davacıya geri alım hakkını kullandırmaması nedeniyle uğranılan zararın tazminine ilişkin olduğu belirtilerek her ne kadar Anayasa Mahkemesinin 14.05.2015 tarihli ve 2014/177 Esas, 2015/49 Karar sayılı ve 11.06.2015 tarihinde yayımlanan kararı ile 6552 sayılı Kanun'un 101 inci maddesi ile eklenen geçici 9 uncu maddesinde yer alan 22 nci maddesinin 1,

2 ve 3. fıkra hükümleri iptal edilmiş ve böylece 11.09.2014 tarihinden önce açılan ve halen kesinleşmeyen davada 2942 sayılı Kanun’un 22/3 maddesi ile getirilen 5 yıllık süre şartının uygulanma imkanı kalmamış ise de istinafa konu dava 28.01.2022 tarihinde açıldığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesinden verilen kararın usul ve kanuna uygun görüldüğünden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma amacı dışında kullanılan taşınmazın geri alım hakkını kullandırılmaması nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre yapılan incelemede; dava konusu taşınmazın kök parseli olan 31.900 m² yüzölçümlü 154 parsel sayılı taşınmazın arazi kadastrosu sırasında 11.06.1971 tarihinde muris ... adına tespit ve tescil edildiği, bilahare ... ve Tanıtma Bakanlığı tarafından 10750 m²lik kısmının 21.11.1970 tarihli ve 327 sayılı yazısı ile "... bölgesinde kurulacak turistik kompleks alan" kamu yararı amacıyla istimlak edildiği, kısmen kamulaştırma sonucu 4 32... parsel numaralı taşınmazların oluştuğu, kamulaştırılan kısmın 433 parsel numarasını aldığı ve Hazine adına tescil edildiği,

daha sonra yapılan ifraz sonucu 433 parselin 1058,10 59... parsel olarak Hazine adına tescil edildiği, 1060 parsel sayılı taşınmazın 3194 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi uyarınca imar uygulamasına girdiği, 2047 m²lik kısmın düzenleme ortaklık payı kesilerek 2351 parsel numarası aldığı, davanın konusu oluşturan parselin bu parsel olduğu, 23 51... parsel sayılı taşınmazın Hazine adına kayıtlı iken 09.01.2019 tarihli ve 577 sayılı yevmiye numaralı işlem ile ... Gıd.ve ....ve ...

Tic.AŞ.'ne satıldığı anlaşılmış olup dava konusu taşınmazın kamulaştırma işleminin kesinleştiği tarihten itibaren 5 yıllık sürenin geçtiği açık olduğundan hak düşürücü süre nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR