Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/2803 K.2024/8945

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince yargı yolu yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı idare vekilinin başvurusunun reddine, davacılar vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, Büyükdere Mahallesi 20643 ada 1 parsel (eski Yıldıztepe Mahallesi 2954 ada 1 parsel) sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın park yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı süresi içinde açılmayan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, taşınmaza fiilen el atılmadığını, davanın idari yargı mercilerinde görülmesi gerektiğinden görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, komşu parsel üzerinde müvekkili idare tarafından yaptırılan Engelsiz Parktan yararlanan vatandaşların parka erişiminin sağlanması ve tehlike oluşturmaması amacıyla dava konusu taşınmaz üzerindeki çöplerin ve otların müvekkilince toplanarak çevre temizliği ve bakım çalışması yapıldığını, bunun kamulaştırmasız el atma olarak değerlendirilemeyeceğini,

davacıların mülkiyet hakkının veya kullanımının engellenmediğini, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "anaokulu alanına" isabet ettiğini, müvekkili idarenin taşınmazdan sorumlu olamayacağını, husumetin Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmesini, müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden açılan davanın reddine karar verilmesini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın emsal alınan taşınmazlardan çok daha değerli olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında “anaokulu alanına” isabet ettiğini, müvekkili idarenin taşınmazdan sorumlu olamayacağını, husumetin Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmesini, müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmaza müvekkili idare tarafından fiilen el atılmadığını,

komşu parsel üzerinde müvekkili idare tarafından yaptırılan Engelsiz Parktan yararlanan vatandaşların parka erişiminin sağlanması ve tehlike oluşturmaması amacıyla dava konusu taşınmaz üzerindeki çöplerin ve otların müvekkilince toplanarak çevre temizliği ve bakım çalışması yapıldığını, bunun kamulaştırmasız el atma olarak değerlendirilemeyeceğini, davacıların mülkiyet hakkının veya kullanımının engellenmediğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, maktu harca ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza davalı idarece ... alan yapılmak suretiyle fiilen el atılmış olduğu anlaşıldığından arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle, aynı mahallede bulunan 16607 ada 1 parsel sayılı taşınmaz için 2018 yılı Ekim ayı itibarıyla 1.850,00 TL/m² birim bedeli, iki anayolun birleşme yerinde olduğu,

aynı mahalle 20685 ada 1 parsel sayılı taşınmaz için 2019 yılı Ekim ayı itibarıyla biçilen 1.400,00 TL/m² birim bedelinin Dairenin denetiminden geçtiği gözetilerek değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, davacı tarafından aynı taşınmaza ilişkin açılan başka bir dava dosyasında daha fazla bedel belirlendiği ileri sürülmüş ise de dava dosyası henüz istinaf denetiminden geçmediği ve aynı yere ait Dairenin ve Yargıtay denetiminden geçen dava dosyaları da gözetildiğinde bu itiraza itibar edilmediği,

26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Ek Madde 4 ün son fıkrası hususunda Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin Bölge Adliye Mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin 28.09.2023 tarihli, 2023/7077 Esas ve 2023/8035 Karar sayılı kesin kararı gereği nispi harç ödenmesinin bu bakımdan doğru görüldüğü gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, Büyükdere Mahallesi 20643 ada 1 parsel (eski Yıldıztepe Mahallesi 2954 ada 1 parsel) sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR