Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1613 K.2025/18357

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden açıldığından ayrı ayrı usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Bir kısım davacılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.12.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü yetki belgesine istinaden davacı ... vd. vekili Avukat .. davalı ... Hazinesi vekili Avukat ... duruşmaya gelmişlerdir, diğer davacı ... davalılar duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleştirilen dava dilekçelerinde özetle; .. ili .. ilçesi, .. Mahallesi, 1,38, 48, 49... ve 292 parsellerden ifraz olan 8 75... , 57, 58... parsel sayılı taşınmazlara kamulaştırmaksızın el atılması nedeniyle ecrimisil ve el atma tazminatının el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; protokol kapsamında devir talebine konu edilen .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesinde bulunan 8 75... ,57, 61 parsel numaralı toplam 7925 m² yüzölçümlü taşınmazların 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında okul öncesi eğitim tesisleri olarak ayrıldığını, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından kız yetiştirme yurdu ve bahçesi olarak kullanıldığı, 61 parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunması gereken lojman binasının tamamı ile kız yetiştirme yurdunun bir bölümünün aynı taşınmazın bitişiğinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına tahsisli 2 23... parsel numaralı taşınmazın üzerinde kaldığını, müvekkili idare açısından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davanın işin esasına girilmeksizin izah edilen usule ilişkin nedenlerle reddine, işin esasına girilmesi halinde aleyhe açılan davanın haksız ve hukuki mesnetten yoksun olması nedeniyle esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı .. Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmaz Hazine adına kayıtlı iken müvekkili idareye devredildiğini, Yargıtay içtihatlarından da anlaşılacağı üzere tapu kaydı ile iktisap edilen taşınmaza ilişkin olarak davalı tarafın iktisapta kötüniyetli olduğu ispat edilmeden kaydın iptaline karar verilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İlk Derece Mahkemesi KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kamulaştırma işlemi kesinleştiğinden bahisle esastan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Bir kısım davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için 1966 yılında açıldığı iddia edilen dava sırasında muris ..'nin hayatta olmadığını, 1962 yılında vefat ettiğini, tapu sahiplerine taşınmaz bedeli ödenmediğini, harç ve vekâlet ücretinin maktu olması gerektiğini, belirlenen bedellerin düşük olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. İlk Derece Mahkemesi tarafından, dava konusu yerlerle ilgili bir kısım kamulaştırma bedellerinin depo edildiği, bir kısım parseller yönünden ise tezyidi bedel davası açıldığı, bu nedenle kamulaştırmanın kesinleştiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş ise de dava konusu .. ili .. ilçesi, ..

Mahallesi, 1,38, 48, 49... ve 292 parseller ve bu parsellerden ifraz edilerek oluşan parsellere ilişkin hava fotoğrafları ve memleket haritası üzerinden yapılan incelemede dava konusu edilen parsellere 19 58... tarihleri arasında el atılmaya başlandığı belirlendiğinden, 11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Kanun'un 21 inci maddesiyle değişik 2942 sayılı Kanun'un geçici 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında.

"Kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırması hiç yapılmamış olmasına rağmen 9.10.1956 tarihi ile 4.11.1983 tarihi arasında fiilen kamu hizmetine ayrılan veya kamu yararına ilişkin bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmazlara veya kaynaklara kısmen veya tamamen veyahut irtifak hakkı tesis etmek suretiyle malikin rızası olmaksızın fiili olarak el konulması sebebiyle, mülkiyet hakkından doğan talepler, bedel talep edilmesi hâlinde bedel tespiti ve diğer işlemler bu madde hükümlerine göre yapılır.

Bu maddeye göre yapılacak işlemlerde öncelikle uzlaşma usulünün uygulanması dava şartıdır." şeklinde düzenleme uyarınca 04.11.1983 tarihi öncesi fiilen el atmadan kaynaklı açılan eldeki davada uzlaşma dava şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, kamulaştırma bedelinin ödendiği yönünde davanın esastan reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Bir kısım davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; muris ... ..’ın 1962 yılında vefat ettiği, 1966 yılında açılan bir davada taraf olmasının hukuken mümkün olmadığını 1962 de ölen bir kişinin 1973 te karara çıkan bir dosyada kamulaştırma bedelini alması mümkün olmadığı gibi murislerine ödeme yapıldığına dair de davalılarca bir belge sunulamadığını, ayrıca 14.01.2022 tarihli ve .. sayı numaralı ..

Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, 07.03.2022 tarihli ve 3121814 sayı numaralı .. Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 14.03.2022 tarihli li ve 2...6 sayı numaralı Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü, 05.01.2022 tarihli ve .. sayı numaralı .., .. ve .. .. .. .. .. .. Yenileme Daire Başkanlığı, 18.03.2022 tarihli ve .. sayı numaralı .. Valiliği .., .. ve .. .. İl Müdürlüğü ve ..

Genel Müdürlüğüne 30 Aralık 2021 tarih ve .. kayıt numarası ile uzlaşma başvurularının reddedildiğini beyan etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut uyuşmazlıkta, davacılar murislerinin kadastro çalışmaları öncesinde 1, 38, 48, 49... , 292 parsel sayılı toplam 29.850.00 m² yüzölçümlü taşınmazların maliki iken, bu taşınmazların 1954 yılında .. Üniversitesi ihtiyacı için kamulaştırmaya tabi tutulduğunu, parsellerin hiçbir işlem yapılmadan Hazine adına tescil edildiğini, davacılar tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı iddia edilerek eldeki davanın açıldığı, taşınmazlara 1983 yılından önce el atılması sebebi ile davacılar tarafından yargılama sırasında davalı idareler ve .. Üniversitesi Rektörlüğüne karşı uzlaşma başvurusunda bulunulduğu ve olumsuz sonuçlandığı anlaşılmıştır.

2. 1 ve 49 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespit çalışmalarında bir bölümünün tevhid ile 291 parsel bir bölümünün ise 8 75... parsel olduğu, 38... parsel sayılı taşınmazların ise tevhid ile bir bölümünün 292 parsel , bir bölümünün ise 8 75... parsel olduğu, 10.214.00 m² yüzölçümlü 8 75... parsel ile 8083.00 m² yüzölçümlü 8 75... parsel sayılı taşınmazların (8 75... ve 18) toplam 18.297.00 m²lik kısmı için Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1966/465 Esas, 1973/137 Karar sayılı dosyası ile tezyidi bedel davası açıldığı belirlenmiştir. Bu itibarla tezyidi bedel davasına konu olan bu bölüm yönünden kamulaştırma işleminin kesinleştiği anlaşılmıştır.

3. Davaya konu edilen 2 91... parsel sayılı taşınmazların ise yapılan kadastro çalışmaları esnasında başka taşınmazlarla beraber .. Mahallesi 2 23... parsel sayılı taşınmaz olarak .. Hazinesi adına tescil edildiği, davaya konu bu bölümlerin 2 23... parsel sayılı taşınmaza katılarak kadastroya tabi tutulduğu belirlenmiştir. Bu itibarla, iş bu parseller bakımından 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun'un) 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenleme gereği, bu tutanaklarda belirtilen haklara, sınırlandırma ve tespitlere ait tutunakların kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz olunamayacağı ve dava açılamayacağından 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşılmıştır.

4. Yapılan incelemede, davaya konu parsellerin 18.297.00 m²lik kısım için Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1966/465 Esas, 1973/137 Karar sayılı dosyası ile tezyidi bedel davası açıldığı, tezyidi bedel davasına konu olan bu bölüm yönünden kamulaştırma işlemi kesinleştiğinden, bu bölüm dışında kalan bölüm yönünden ise 3402 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenleme gereği 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz olunamayacağı ve dava açılamayacağından, 10 yıllık hak düşürücü süre geçtiğinden bahisle ret kararı verilmesi gerekir ise de temyiz eden tarafın sıfatı ve taleple bağlılık ilkesi ile aleyhe hüküm verme yasağı gözetildiğinde, davanın yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi sonucu itibari ile doğrudur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Bir kısım davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aleyhine temyiz olunan davalı ... yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin davacılardan alınmasına,

Bir kısım davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,