Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2506 K.2025/12155

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, ..., Mahallesi 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, malik müvekkillerinin kamulaştırma kararı alan davacı idare ile kamulaştırma bedeli konusunda anlaşmaya varamadıklarını, dava konusu taşınmazın 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu hükümlerine göre "... ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı" içinde kaldığını, "Koruma Amaçlı İmar Planı Kararları" hükümlerine göre "Ticaret" fonksiyonuna sahip olduğunu, konu taşınmazın değerli bir konumda olduğunu, Kıymet Takdir Komisyonu ile yapılan görüşmelerden bir sonuç alınamadığını ileri sürerek mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak taşınmazın değerinin belirlenmesini, müvekkilleri adına kamulaştırma bedelinin depo edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu ve hükme esas alınmasının doğru olmadığını, dosyaya sunulan emsal satış senetlerinin dikkate alınması gerektiğini, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, emsal taşınmazın hükme esas alınmaya uygun olmadığını, emsal taşınmazın hüküm kurmaya elverişli olmadığını, davacı lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesinin hatalı olduğunu beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun yeterli araştırmalar yapılmadan hazırlandığını, itirazlarının dikkate alınmadan karar verildiğini, dava konusu taşınmazın arsa niteliğine olduğunu, emsal taşınmazın arsa vasfında olmadığını, taşınmazın değerinin rayiç değerlerinin çok altında belirlendiğini beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın uygulama imar planı dahilinde kalan bir imar parseli olduğu, arsa niteliğindeki taşınmazın, emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak bulunan m² değerinin ve tazminat miktarının taşınmazın bulunduğu, konum itibari ile uyumlu olduğu,

taşınmaz üzerinde bulunan inşai muhtesata 2019 yılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre belirlenen yapı sınıfına uygun birim fiyatı ve yaşı belirlenip buna göre yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinin, yine taşınmaz üzerinde bulunan zirai muhtesat değerinin tespitinde, 2019 yılı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ağaç bedellerine göre bedel takdirinin yerinde olduğu,

hükme esas esas teşkil eden bilirkişi kurulu raporunun denetime açık, ayrıntılı ve hüküm kurmak için yeterli olduğu anlaşıldığından Dairelerinin kaldırma kararına göre yargılama yapılıp sonuca gidilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak ilk kararla davalı tarafa ödenmesine karar verilen toplam 619.840,32 TL yönünden ilk karar tarihine göre faiz işletilmesi gerekirken buna aykırı karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4.Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırma kararı öncesi ilk karara esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatı 6871,24 TL olarak belirlenmiş iken kaldırma kararı sonrası düzenlenen raporda 5583,01 TL/m² olarak belirlenmek suretiyle kamulaştırma bedelinin tespit edildiği anlaşılmış olup, taşınmaza aynı değerlendirme tarihi itibarıyla bilirkişi kurullarınca birbirinden farklı metrekare birim fiyatları belirlendiği dikkate alındığında alınan raporlar inandırıcı ve hüküm kurmaya elverişli değildir.

5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ve dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede uygulanan düzenleme ortaklık payı oranının ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir.

6. Kabule göre de 10.11.2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanun ile 3152 sayılı Kanun'un 28/A maddesinde yapılan düzenleme ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının valiliğe bağlı olarak tüzel kişiliği haiz ve özel bütçeli olduğuna dair yasal hüküm getirildiğinden, davacı idare harca tabi olduğu halde yazılı şekilde harçtan muaf olduğuna hükmedilmesi hatalıdır.

VI. KARAR