Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2998 K.2025/18353

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı idare vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 16.12.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü yetki belgesine istinaden davacı vekili Avukat ... ve davalı idare vekili Avukat ... gelmişlerdir. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi, ..

Mevkii 7 87... parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, davalı belediyenin bahse konu arsada imar uygulaması yaptığını ve düzenleme ortaklık payı kesintileri düşüldükten sonra bahse konu parseldeki dava konusu yapılan 787 parselde 5981 m², 788 parselde 6342 m² olmak üzere toplam 12323 m² yönünden bedelsiz terk şerhinin konulduğunu, dava konusu taşınmazın zeminde imar ada ve parselleri arasında hamur haline geldiğini ve fiili olarak el atıldığını, taşınmaza bu şekilde el atıldığından taşınmaz üzerinde yollar, parklar imarlı 3. şahıslara ait parsellerdeki yapıların mevcut olduğunu,

imar uygulaması sırasında düzenleme ortaklık payı kesintisi dışında ayrıca bir kesinti yapmanın yasal olmadığını, bu sebeple bedelsiz terkin şerhi ile taşınmaza el atılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek belirlenecek tazminatın davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu .. Köyünde bulunan parseller ile ilgili olarak imar planlarında yol, park, otopark ve yeşil saha gibi ayrılan alanların belediyesine bedelsiz terk edeceğine dair .. Konut Yapı Kooperatifi tarafından .. ... Noterliğinin 10.06.1983 tarihli ve ... Noterliğinin 07.06.1983 tarihli ve ... yevmiye nolu taahhütlerinin bulunduğunu, muvafakat veya taahhütname olmasa bile taşınmaz sahiplerinin muvafakatlerinin plan teklifi ile zaten oluştuğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili tarafından; raporun yetersiz, bedelin az olduğunu, emsallerin uygun olmadığını, dava konusu taşınmazın daha değerli olduğunu ileri sürmüştür

2. Davalı idare vekili tarafından; fiilen el atmanın söz konusu olmadığını ve tazminat koşullarının bulunmadığını, idari yargının görevli olduğunu, teklife dayalı özel mevzi imar planı ve özel parselasyon planı ile taşınmazların bedelsiz rızai terke konu olduğunu, % 45 düzenleme ortaklık payı kesilmesi gerektiğini, incelemenin eksik olduğunu, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu .. ilçesi, ..-1 Mahallesinde bulunan 5981,00 m² yüzölçümlü 787 parselin tamamının davacı ..

Konut Yapı Kooperatifi adına kayıtlı olduğu, taşınmazın satış yoluyla 07.06.1977 tarihli ve .. yevmiye numarası ile tescil edildiği, beyanlar hanesinde "75250 plan gereğince 5.981.00 m²'lik kısmı bağışlanacaktır" şerhinin bulunduğu, şerhin 30.12.1983 tarihli ve .. yevmiye numarası ile konulduğu, davaya konu .. ilçesi, ..-1 Mahallesinde bulunan 6.342,00 m² yüzölçümlü 788 parselin de tamamının davacı ..Konut Yapı Kooperatifi adına kayıtlı olduğu, taşınmazın satış yoluyla 07.06.1977 tarihli ve 5116 yevmiye numarası ile tescil edildiği, beyanlar hanesinde "75250 plan gereğince 6.342.00 m²'lik kısmı bağışlanacaktır" şerhinin bulunduğu,

şerhin 30.12.1983 tarihli ve .. yevmiye numarası ile konulduğu, söz konusu hissenin işlemden önce terkin edilmiş olması gerektiği, ancak hissenin aktif olarak halen yaşadığı, bedelsiz terkin işleminin muvafakata dayalı bir işlem olup davacının bedelsiz terke usulüne uygun rızasının bulunmadığı tespit edildiğinden mahkemece işin esasına girilmesinde bir isabetsizlik görülmediği belirtilerek,dava konusu taşınmazlar için belirlenen m2 birim fiyatlarının bitişik parsel olan 789 parsel sayılı taşınmazla uyumlu olduğu,

dava konusu taşınmazların davacıların uhdesinde kalan alanlar olup, bu miktarların imar uygulamasına girmediği anlaşıldığından kadastro parsel olarak değerlendirilmesinin de yerinde olduğu belirtilerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Yapılan incelemede; dava konusu 7 87... parsellere ilişkin .. Yapı Kooperatifi tarafından hazırlatılan 1/1000 ölçekli Mevzii İmar Planı ..

İl İdare Kurulunun 30.11.1982 tarihli ve 1272 sayılı kararıyla uygun görüldükten sonra İmar ve İskan Bakanlığı Planlama ve İmar Genel Müdürlüğünün 21.03.1983 tarihli ve 2533 sayılı yazısıyla onandığı, İmar İdare Heyetinin 28.06.1983 tarihli ve 336 sayılı kararı ile onaylanan ... nolu parselasyon planı ile 20.334.00 m² yüzölçümlü .. ilçesi tapulama 787 nolu parselin 10.764.00 m²sinin muhtelif imar ada/parsellere ayrıldığı, 3.589.00 m²sinin düzenleme ortaklık alanı olarak kesildiği ve kalan 5.981.00 m²'nin de bağışlanan alan olarak gösterildiği,

21.576.00 m² yüzölçümlü .. ilçesi tapulama 788 nolu parselin 11.426.00 m²sinin muhtelif imar ada/parsellere ayrıldığı, 3.808.00 m²sinin düzenleme ortaklık alanı olarak kesildiği ve kalan 6.342.00 m²nin de bağışlanan alan olarak gösterildiği, davacı .. Yapı Kooperatifi tarafından .. ...

Noterliğinde düzenlenen 10.06.1983 tarihli taahhütname ile dava konusu 7 87... parsellerin imar planlarında yol, park, otopark ve yeşil saha gibi ayrılan alanlarının gayrimenkullerin toplam yüzölçümlerinin %25 ini geçmesi halinde bu bölümleri belediye lehine bedelsiz terk edeceğine dair taahütte bulunduğu ve dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanesine 30.12.1983 tarihinde 6.342.00 m²sinin ve 5.981.00 m²sinin bağışlanacaklarına dair şerh konulduğu anlaşılmıştır.

4. Dosya arasında bulunan bilgi ve belgelere göre talep doğrultusunda hazırlanan mevzi imar planının uygulanabilmesi amacı ile yapılan parselasyon planı ile davaya konu yerlerin bağışlanacak alan olarak ayrıldığı, iş bu parseller her ne kadar davacı tarafın aktif mülkiyetinde bulunuyor ise de davacı tarafın .. ...

Noterliğinde düzenlenen 10.06.1983 tarihli taahhütname ile dava konusu taşınmazlarda yol, park, otopark ve yeşil saha gibi ayrılan alanlarının gayrimenkullerin toplam yüzölçümlerinin %25 ini geçmesi halinde bu bölümleri belediye lehine bedelsiz terk edeceğine dair taahütte bulunduğu ve dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanesine 30.12.1983 tarihinde 6.342.00 m²sinin ve 5.981.00 m² sinin bağışlanacaklarına dair şerh konulduğu ve talep üzerine yapılan mevzi imar planı doğrultusunda davacı tarafın elde ettiği menfaat de gözetildiğinde,

mahkemece 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 35 inci maddesi "İmar mevzuatı gereğince düzenlemeye tabi tutulan parsellerden düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak bir defaya mahsus alınan yol, yeşil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayrılan yerlerle,

özel parselasyon sonunda malikinin muvafakatı ile kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış bulunan yerler için eski malikleri tarafından mülkiyet iddiasında bulunulamaz ve karşılığı istenemez." hükmü uyarınca malikin muvafakati ile bedelsiz terk edilen yerlerin karşılığı istenemeyeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin tüm, davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Aleyhine temyiz olunan davalı idare yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınmasına,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,