Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/521 K.2025/11415

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl dava ile ilk davada saklı tutulan kısma ilişkin birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddi ile kamu düzeni gereği yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl davada dava dilekçesinde özetle; ... ili, .... ilçesi, .... Mahallesi .... ada ... parsel sayılı taşınmazda hissedar olduğunu, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını belirterek taşınmazın bedelinin tahsilini talep etmiş, birleştirilen davada ise ilk davada saklı tutulan kısmın davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve yersiz açıldığını, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin müvekkili idarenin sorumluluğunda olmadığını, herhangi bir el atmasının da bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve yersiz açıldığını, husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili idarenin dava konusu taşınmaza herhangi bir el atmasının bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle: dava konusu taşınmazın imardaki konumu ve salt imarsız alanda kalması nedeniyle değerinin düşük hesaplanmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaza en az 25.000,00 TL/m² değer takdiri yapılması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin ilçe belediyesine yöneltilmesi gerektiğini, bedelin yüksek hesaplandığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz üzerindeki fiili el atma kaldırılmış olsa bile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında açık otopark alanında kaldığı anlaşıldığından, fiili el atmanın varlığı kabul edilerek,

kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak değer biçen, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre dava konusu taşınmazın davalı idarenin yetki ve sorumluluk alanında kaldığı ve husumetin doğru yöneltildiği, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın emlak metrekare rayiç değerlerinin doğru orantılı olduğu, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelinin uygun olduğu,

mahkemece iade kararına uyulduğu anlaşıldığından davacılar ve davalı ... vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir; ancak fiili el atma dosyalarında nispi harca hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde maktu harca hükmedilerek karar verilmesi doğru değil ise de bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davacı ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, kamu düzeni gereği yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların davalı ... yönünden kabulüne,

davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; husumetin ilçe belediyesine yöneltilmesi gerektiğini, bedelin yüksek hesaplandığını, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereği maktu harca hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Hükme esas alınan rapor hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki; dava konusu .... ili, .... ilçesi, .... Mahallesi .... ada ... parsel sayılı taşınmaz arsa niteliğindedir. 2942 sayılı Kanun'un kıymet takdir esaslarını belirleyen 11 inci maddesinin birinci fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması zorunludur.

Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda, emsal taşınmaz ile dava konusu taşınmazın Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerlerine göre fark oranı tespit edildikten sonra,

dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınan emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle karşılaştırma yapılmadan, dava konusu taşınmaz emsal taşınmazdan daha değerli olduğu kabul edilerek soyut ifadelerle taşınmazın m² birim fiyatı belirleyen rapora göre hüküm kurulması doğru olmadığı gibi dava konusu taşınmazın diğer paydaşlarınca açılan 13.11.2014 değerlendirme tarihi itibarıyla Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.11.2015 tarihli ve 2014/557 Esas, 2015/454 Karar sayılı kararı ile 3.250,00 TL/m² birim bedeli üzerinden.

05.01.2016 değerlendirme tarihi itibarıyla Bakırköy 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.12.2016 tarihli ve 2016/4 Esas, 2016/580 Karar sayılı kararı ile 4.100,00 TL/m² birim bedeli üzerinden; değer biçilmiş olup, işbu kararlar Dairemizin 2016/5329 Esas, 2017/14847 Karar ve 2018/248 Esas, 2019/13968 Karar sayılı kararları ile onandığı gözetildiğinde bu bedelllerden ayrılma nedenleri de açıklanmadığından bilirkişi raporu inandırıcı ve yeterli görülmemiştir.

3. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiştir.

4. Hukuken el atılan dava konusu taşınmaza davacı payına düşen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek Madde 4 ün üçüncü fıkrası uyarınca maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekilinin temyiz isteminin kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,