Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/532 K.2025/13051

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı idare vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, ..., ... Mahallesi 200 60... parsel, 200 61... parsel, 200 62... parsel, 200 71... parsel, 200 77... parsel, 203 10... parsel,203 11... parsel sayılı taşınmazlara davalı ... tarafından yol, kaldırım yapılıp dereyi ıslah etmek ve duvar örmek suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmazların bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükmedilen bedele dava tarihinden faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, ıslah edilen kısma ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede 16.09.2009 tarihli belediye encümen kararı ile yapılan imar uygulaması işleminin İdare Mahkemesi kararıyla iptal edildiğini ve Danıştay tarafından onandığını, dava konusu taşınmazların imar planlarının yeniden imar uygulaması işlemi yapılıncaya kadar iptal edildiği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

imar planı yürürlükte olsa dahi taşınmaz maliklerinin talebi doğrultusunda müvekkil belediyece yapı ruhsatı verileceğinden dava konusu taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkının kısıtlanmasının söz konusu olmadığını, dava konusu 203 10... parsel ve 200 61... parsel sayıda taşınmaza ilişkin Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/497 Esas sayılı dosyasında ....İşleri Genel Müdürlüğü yönünden davanın kabulüne karar verildiği gözetilerek davanın husumetten reddi gerektiğini, belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazlara dere ıslahı için taş duvar örmek ve yol geçirmek suretiyle kamulaştırma olmaksızın filen el atıldığı, dava konusu taşınmazların 1/1000 ölçekli İmar Planı içerisinde kalması nedeniyle arsa vasfında kabul edilerek emsal araştırma yöntemi ile değerinin tespiti yoluna gidilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazlarda kamu ortaklık payı kesintisi yapıldığı,

dava konusu taşınmazlardan 203 10... parsel, 200 62... parsel, 200 61... parsel, 200 71... parsel için emlak beyan değerlerinin 2022 yılı itibarıyla 1.750,00 TL olduğu, 200 64... parsel için 3.500,00 TL olduğu, 203 11... parsel için 2.220,00 TL olduğu, 200 77... parsel için 3.500,00 TL olduğu, emsal olarak alınan ...

Mahallesi 38 45... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli İmar Planı içerisinde düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmış imar parseli olduğu, 2022 yılı emlak vergisine esas metrekare değerinin 1.000,00 TL olduğu, emsal taşınmaza ait hissesinin resmî satış örneğinin dosyaya celp edildiği, emsal olma özelliğine sahip bulunduğu, 200 61... parsel, 200 62... parsel, 203 10... parsel, 200 71... parseller yönünden emsalin dava konusu taşınmazlardan 1,23 kat değerli kabul edilerek, 200 60... parsel yönünden emsalin dava konusu taşınmazdan 1,37 kat değerli kabul edilerek,

200 77... parsel yönünden emsalin dava konusu taşınmazdan 1,28 kat değerli kabul edilerek ve 203 11... parsel yönünden emsalin dava konusu taşınmazdan 1,27 kat değerli kabul edilerek biçilen değerin, emlak vergi değerleri açısından da değerlendirildiğinde yerinde olduğu, ancak 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılan taşınmazlar yönünden, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalarda mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekâlet ücretinin nispi olarak uygulanması gerektiğinden 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasının uygulanma imkanı bulunmadığı,

yerel mahkemece harcın nispi alınması gerekirken maktu alınmasının hatalı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiş, ayrıca maktu harç ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, emsalin uygun olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza dere ıslahı için taş duvar örmek ve yol geçirmek suretiyle kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşıldığından arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesi ve proje bütünlüğü gözetilerek dava konusu taşınmazların tamamındaki davacılar payına düşen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR