Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/4155 K.2023/3351

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince duruşmasız, davalı vekili tarafından duruşmalı temyiz edilmişse de miktar itibariyle duruşmanın reddine karar verilerek temyiz dilekçesinin; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketler ... Yapı Nakliyat Turizm Gıda Emlak San. Ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... İnşaat Turizm Elektrik Taahhüt Ticaret Ve Sanayi Ltd. Şti. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından ihaleye çıkarılan “Toprak Vergi Tabanının İyileştirilmesi ve Tarımsal Arazi Kullanım Planları Altıkları Oluşturulması Danışmanlık Hizmeti Alımı’na ilişkin olarak ... Yapı-Öz Erka İnş.

Ortak girişimini kurduklarını, müvekkil şirket ve davalı şirketler ortak girişiminin 09/12/2013 tarihinde “Toprak Veri Tabanının İyileştirilmesi ve Tarımsal Arazi Kullanım Planları Altlıkları oluşturulması” konulu, Alt Yüklenici Sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşmede 13 adet iş kaleminin belirtildiğini, sözleşme kapsamında 10 adet iş kalemini müvekkil şirkete taşere ettiklerini, müvekkil şirketin sözleşme kapsamında işleri yapmayı kabul ve taahhüt ettiğini ve davalı şirketlerin ortak girişimine 9 adet Banka Teminat mektubu verdiklerini, sözleşmede yer almayan toplam 4 adet yeni iş kalemlerinin ilave edilmesine karar verildiğini,

söz konusu işin %19,20 oranında büyüdüğünü, müvekkilinin söz konusu sözleşme kapsamında tüm yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, işi sorunsuz olarak tamamladığını, davalı şirketler ortak girişiminin hak edişleri bazında tüm ödemelerini aldığını, 21/03/2017 tarihinde ihale konusu işin kesin hesap raporunu imzalayarak,

ihale konusu işin kesin hesabının yapılarak kesin kabulün gerçekleştirildiğini, ancak müvekkil şirketin hiçbir sorumluluğu olmamasına rağmen, tüm işçilik bedellerini müvekkile fatura edildiğini, sonradan ilave edilen 4 adet yeni iş kalemine ilişkin olarak da sözleşmenin 13.maddesine aykırı olarak hareket edildiğini ve müvekkiline eksik ödeme yapıldığını, bunun üzerine müvekkilince 10/04/2017 tarihinde davalılar ortak girişimine, ihtarname çekildiğini, ve sözleşme uyarınca verilen teminat mektuplarının iade edilmesini talep edildiğini,

davalı ortak girişiminin de müvekkil şirkete ihtarname gönderdiğini ve haksız ve mesnetsiz taleplerde bulunduğunu, kabul edilmemesi halinde teminat mektuplarını nakde çevirmekle tehdit ettiğini, davalılar ortak girişiminin işçilik farkı bedellerini fatura ettiğini, müvekkilinin sadece sözleşme kapsamında yükümlü olduğu iş kalemleri için belirlenen işçilik bedellerinden sorumlu olmasına rağmen, karşı taraflarca tüm iş kalemleri için belirlenen işçilik bedellerinden sorumlu tutulduğunu, davanın kabulüne karar verilmesini,

müvekkilce fazladan ödenen işçilik bedellerinin şimdilik 10.000-TLsinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte iadesine, davalılar ortak girişimi tarafından yeni iş kalemlerine ilişkin olarak eksik ödemelerin şimdilik 10.000-TLsinin ticari faizleriyle birlikte tazmin edilmesine, müvekkilce ödenen banka komisyon giderlerinin şimdilik 2.000-TL ‘nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizleriyle birlikte davalılar ortak girişiminden tazmin edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraflara yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... İnş. Tur. Elektrik Taah. Tic. Ve San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; akdedilen sözleşmenin 6. maddesi gereği asgari işçilik tutarının tamamlanmamış olması nedeni ile ödenmesi gereken tutarın davacı tarafa yansıtıldığını, davacının eksik iş bedeline ilişkin tüm tutarın davacıya yansıtıldığını ve davacı yanca fazladan ödendiği iddia edilen tutarın iadesi talebinin reddinin gerektiğini, sözleşme gereği sonradan 4 iş kalemi eklendiği,

davacı hak edişlerin tamamını kayıt koymaksızın imzaladığını ve tutara ilişkin faturaların kesip ödemelerini aldığını, davacının eklenen işlere ilişkin eksik ödeme yapıldığından bahisle bedel talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının itiraz bildirmeden hak edişleri imzaladığını, sözleşmenin 6. maddesi gereğince davacının ödemesi gereken meblağı ödemediğini işin kesin hesabı yapılmış olsada davacı tarafça sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeni ile teminat mektuplarının iade edilmediğini, iadesi gerekli şartların davacıdan kaynaklı olarak gerçekleşmediğini,

davacı tarafından ödenen banka teminat komisyonlarının tazmini talebinin reddinin gerektiği, davacının müvekkil şirketi zor durumda bırakması sebebiyle, tedbir amaçlı olarak kesin hesap raporunun imzası tarihine kadar ödemenin bekletildiği, imzalanan sözleşme gereği hakediş ödemelerinin idarenin ödeme yaptığı tarihten sonra yapılacağı belirtildiğinden fatura tarihinden itibaren geç ödenmesi ile faiz hesaplanması talebinin hukuka aykırı olduğunu ve bu talebinin de reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Yapı Nakliyat Turizm Gıda Emlak San. Ve Tic. Ltd. Şti vekilinin cevap dilekçesinde özetle; ihale kapsamındaki işlerin bir kısmının diğer davalı ile kurulan ortak girişime taşere edildiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği işin yapımında çalışan işçilerin, sigorta kapatma/prim bedellerini ödemek zorunda olduğu,

işin az sayıda işçi ile tamamlanmış gibi gösterildiğini, ve davacı tarafça buna göre ödeme yapıldığını, durumun fark edilmesi üzerine davalılar ortak girişimi tarafından farkın ödendiğini, yatırılan prim farkı için 22.12.2015 tarih 194762 sıra no.lu yansıtma faturası kesildiğini ve itiraz edilmediğini, fatura içeriğinde mutabık kalındığının bildirildiğini, 02/11/2015 tarihli faturanın tedbir amaçlı olarak bekletildiğini, kesin hesap raporunun imzalanmasına müteakip fatura ödemesinin yapıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu sözleşme gereğince davacının talebinin fazladan ödenen işçilik bedeli, yeni iş kalemlerine ilişkin eksik ödemeler ve banka komisyon giderlerine ilişkin üç başlıkta toplandığı, fazladan ödenen işçilik ödemelerine ilişkin yapılan değerlendirmede, yukarıda aktarılan taraflar arasında imzalanan 09/12/2013 tarihli sözleşmenin 18.maddesi gereğince 17/12/2015 tarihinde SGK tarafından tahakkuk ettirilen asgari işçilik fark priminin davalı iş ortaklığı tarafından 22/12/2015 tarihinde ödenmesi sebebiyle davacı alacağından yapılan kesintinin sözleşmeye uygun olduğu,

davacı tarafından dava konusu prim borcunun bir kısmının dava dışı Mekansal Ltd.Şti.

İsimli alt yüklenicinin sorumlu olduğunu iddia etmekte ise de dosyaya kazandırılan ticaret sicil kayıtlarından her iki şirketin aynı kişiye ait olduğu yetkililerinin aynı olduğu bu durumda iki şirket arasında organik bağ olduğu, davacı şirket imzasına havi mutabakat metni ile SGK primlerine dayalı olarak kesilen yansıtma faturasına davacının bir itirazının bulunmadığı, bu nedenle davacı alacağından 22/12/2015 tarihli 194762 sıra no.lu 494.170,13 TL tutarındaki fatura karşılığında yapılan kesintinin yerinde olduğu davacının talebinde haklı olmadığı, yeni iş kalemlerine ilişkin talebine gelince;

yukarıda belirtilen yapım işleri genel şartnamesinin 40 ve 41. maddeleri ve hak ediş raporlarını hesap mutabakatı niteliğinde kabul eden Yargıtay 15.HD'nin yerleşik içtihatları dikkate alındığında davacının imzasının bulunduğu hak edişlere davacının herhangi bir ihtirazi kaydının olmadığı, davacı yanca iş artışlarından dolayı ödeme yapılmadığı iddia edilmekte ise de yapıldığı iddia edilen sözleşme dışı imalatlara ilişkin herhangi bir tespit yaptırılmadığı dava dışı idare ile davalı iş ortaklığı arasındaki hakediş eklerinde de hangi işin hangi yüklenici tarafından yapıldığının belirsiz olduğu,

bu durumda davacının fiyat farkından dolayı herhangi bir talepte bulunamayacağı sözleşme dışı imalat iddiasını ispata yönelik tespit edici herhangi bir belge sunmadığından bu talebinin yerinde olamadığı, banka teminat mektuplarının komisyon bedelinin ödenmesi yönündeki talebi değerlendirildiğinde ise, sözleşmenin yukarıda belirtilen 14.maddesi gereğince işin idarece kesin kabulü ve kesin hesap raporunun 22.03.2017 tarihinde düzenlendiği,

davacı yan hakedişlerinden kesilen nakdi teminatlarının ve teminat mektuplarının kesin kabul işlemlerine müteakiben davacıya iadesi gerektiği, söz konusu sözleşmede teminat iadesi konusunda kesin hesabın yapılmış olması dışında bir şart ön görülmediği, buna rağmen davalı tarafça dava tarihi itibari ile teminat mektuplarının iade edilmediği,

anlaşılmakla kesin hesap tarihinden dava tarihi olan 03.08.2017 tarihine kadar tahakkuk eden teminat mektubu komisyonlarının davacıya ödenmesi gerektiği kanaati hasıl olduğundan bu talebi uygun görülerek teminat mektubu komisyonunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli kabul edilen 14.10.2019 tarihli bilirkişi raporunda toplam 8.218,24 TL olduğunun tespit edildiği,

ancak davacının teminat mektubu komisyona ilişkin talebinin dava dilekçesinde 2.000,00 TL olarak talep edildiği talebini ıslah etmediği dikkate alınarak taleple bağlılık ilkesi gereğince davanın kısmen kabulü ile 2.000-TL komisyon ücretinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine ve diğer fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile karar verildiğini, 14,15,16 ve 17 no.lu iş kalemlerinin sözleşmede olmayan yeni iş kalemleri olduğunu, sözleşmenin 13. Maddesi gereği bu 4 kalem iş bedelinin idare ilel davalı arasında kararlaştırılan bedel üzerinden ödenmesi gerektiğini, davalının bu bedeli %17,20 oranında indirim ile ödediğini, 996.836,32 TL'nin eksik ödendiğini, hakedişlere itiraz usulü davalı idare olmadığından burada uygulanamayacağını, davacı ile davalı arasında kesin hesap düzenlenmediğini, kesin hesabın mahkemece yapılması gerektiğini, SGK primlerini düzenli olarak ödediklerini,

davalının ödediği SGK asgari işçilik priminin sözleşmenin tamamı üzerinden hesaplandığını, davacı ile Mekansal Ltd.Şti. 'nin aynı kişiye ait olmasına rağmen farklı tüzel kişiliği olan şirketlerin 1,2,10 no.lu iş kalemlerini dava dışı mekansal şirketinin sorumluluğunda olduğunu, davacının 12.976,13 TL fazladan kesinti yaptığını, teminat mektubu komisyon bedelinin 8.228,24 TL olmasına rağmen sözlü yargılama ihtarı yapılmadan ve ıslah şansı verilmeden karar verildiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat Turizm Elektrik Taahhüt Ticaret Ve Sanayi Ltd. Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; tarafların mutabakatıyla teminat mektuplarının süresisinin 31.07.2017'ye kadar uzadığını, davacının komisyon bedelini bu tarihe kadar ödemeyi kabul ettiğini, damga vergisinin ödeme bilgisinin davacı tarafından iletilmediğinden sözleşmenin 14. maddesi gereği teminat mektuplarının tamamının iade edilmediğini, her iki davalı yönünden reddedilen kısım üzerinden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... Yapı Nakliyat Turizm Gıda Emlak San. Ve Ticaret Ltd.

Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle;davacının istinaf başvurusunun reddedilmesi gerektiğini, sözleşmenin 7. maddesi gereği davacı tarafından eksik ödenip müvekkil tarafça ödenen prim farkına ilişkin yansıtma faturası gönderdiklerini, davacının 8 gün içinde itiraz etmediğini, davacının faturasının geç ödenmesinin idareden kaynaklı olduğunu, ek iş kalemleri yönünden de sözleşmenin 6. maddesi gereği %17,20 oranında kırımla ödeme yapılmasında usulsüzlük olmadığını, davacının hakedişlere itiraz etmediğini, Yargıtay kararlarına göre fiyat farkı isteyemeyeceğini,

damga vergisi ödenmediğinden bu tutar ödenene kadar teminat mektubunun hesapta tutulduğunu, teftiş raporu Tarım Reformu Genel Müdürlüğünden temin edildikten sonra bilirkişi incelemesinin gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında " Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, taraf vekilleri tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili ve davalılar vekili istinaf dilekçesinde belirttiği itirazlarını temyiz dilekçesinde de yinelemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Taraflar arasındaki sözleşmede teminat mektuplarının iade şartı incelendiğinde kesin kabulün yapılmış olmasının kararlaştırıldığı, kesin kabulün yapıldığının sabit olmasına göre davalının teminat mektuplarını vaktinde iade etmemiş olduğu ve vaktinde iade edilmemesi sebebiyle bankaya ödenen komisyon bedeline hükmedilmesinin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalılar vekilinin tüm, yine davalının davacıya karşı işçilik giderleri ile ilgili yansıtma faturası düzenlediği, davacının bu faturayı imzaladığı ve mutabakat belgesini imzaladığı, buna göre bu alacak kalemini talep edemeyeceğinden reddedilmesinin doğru olduğu,

teminat mektuplarına ilişkin dava açılırken davacının 2.000,00 TL talep ettiği, bilirkişi raporundan sonra davacı vekilinin ıslah için süre talep etmediği, mahkemece talep edilmeyen bir hak verilemeyeceğinden bu talep ile ilgili 2.000,00 TL ye hükmedilmesinde aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacının taraflar arasındaki sözleşme dışında yaptırılan işlerin hakedişte eksik hesaplanıp hesaplanmadığı, davacının bu alacak kalemini talep edip edemeyeceğine ilişkin talebine gelince; mahkemece davacının talep ettiği hakedişlerde hesaplanan sözleşme dışı işler bedelinin, davacı tarafça hakedişlere ihtirazi kayıt düşülmeden imzalandığı gerekçesiyle istenemeyeceği belirtilmiş ve bu talep reddedilmiş ise de; hakedişe ihtirazi kayıt olmadan hakedişe giren taleplerin istenememesi için sözleşmenin ekleri arasında Yapım İşleri Genel Şartnamesinin sayılmış olması veya bu konuda sözleşmede ayrı bir hüküm bulunması gerekir.

Taraflar arasında imzalanan 09.12.2013 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 20. maddesinde, sözleşme ekleri başlığı altında sözleşme eklerinin sayıldığı ve bunların idari ve teknik şartnamesi, işveren birim fiyat teklif cetveli, işveren ile idare arasında imzalanacak olan sözleşme ve yürürlükteki bütün kanuni mevzuat şeklinde belirtildiği anlaşılmıştır. Yukarıda açıklandığı gibi Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin ekleri arasında sayılmadığı için sözleşmede ayrıca bir hüküm de bulunmadığından delil sözleşmesi niteliğinde sayılamayacağı ve buna göre de davacının hakedişe itiraz edip etmemesinin sonuca etki etmeyeceği açık olduğundan davacının bu talebine ilişkin verilen ret kararı doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş; dosya kapsamında rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınarak davacının sözleşme dışı iş olarak talep ettiği bedelin taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan hükümlere göre hesaplama yaptırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile mevcut şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,