Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/803 K.2024/1115

Taraflar arasında açılan dava dışı şirketin davalı şirketten hizmet sözleşmesine dayanan alacağını davacıya temlik etmesi neticesinde davalı tarafından temlikin kabul edilmemesi sebebiyle alacağın tahsiline yönelik alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince kararın kaldırılması ve yeniden hüküm kurulması ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin alacaklarının bir kısmına karşılık dava dışı ... Bilgisayar Sistemleri Tic. ve San. A.Ş.'nin davalıdan olan muaccel alacağı 122.164,00 USD (226.285,85 TL)'yi noterlikçe düzenlenen temlikname ile devraldığını, davalının dava dışı ... Bilgisayar Sistemleri Tic. ve San.

A.Ş.'ye cari hesap nedeniyle borçlu olduğunu, bu hususun ihtilaflı olmayıp mutabakat metninde yer aldığını, temliknamenin davalıya bildirildiğini, davalının ihtarname tebliğine rağmen borcu ödemediğini, BK'nın 163. maddesine göre alacağın temliki sözleşmesinin geçerliliğinin resmi şekle bağlanmadığını, sadece yazılı şekle tâbi tutulduğunu ileri sürerek, 226.285,85 TL'nin 05.03.2014 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ... A.Ş. ile müvekkili şirket arasındaki 15.01.2010 tarihli "Yönetilebilir Hizmetler Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi"nin "Sözleşmenin Devri, Alacağın Temliki" başlıklı 19. maddesinin "Sözleşme, ... ...'un onayı dışında kısmen veya tamamen devir edilemez ve sözleşmeden doğan para alacağı dahil olmak ancak bununla sınırlı olmamak üzere herhangi bir yüklenici alacağı temlik edilemez.

Yüklenici, bu husustaki talebini yazılı olarak ... ...'a bildirir. ... ...'ca yapılacak değerlendirme sonrasında talebin uygun bulunması ve devir ya da temlik edilecek alacaklı firmanın da yazılı talebi alındıktan sonra devir veya temlik gerçekleştirilir. Yüklenicinin sözleşme konusu alacağını temlik etmek istemesi durumunda, bu talep temlike ilişkin belgelerle birlikte ... ...'un tamamen kendi takdirinde olmak üzere değerlendirilerek karara bağlanır.

Yüklenicinin bu hususta herhangi bir itirazı olmayacaktır." düzenlemesi ile alacağın temlikinin müvekkili şirketin onayına tâbi tutulduğunu, genel hüküm değerindeki Borçlar Kanununun 184. maddesinin "borçlunun rızası aranmaz" hükmüne dayanılmasının taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin özel hükmü karşısında mümkün olmadığını, dava dışı ... Bilgasayar Sistemleri Tic. Ve San.

A.Ş.nin müvekkili şirketten olan alacağını davacı yana temlik etmek için onay almak üzere yazı ile müvekkilinden talepte bulunmuş ise de bu talebin uygun bulunmadığının yazı ile taraflarına bildirildiğini, ayrıca uygun bulunmuş olsa dahi taraflar arasındaki sözleşmenin 19. maddesi uyarınca ayrıca devir ya da temlik edilecek alacaklı firmanın da yazılı talebinin alınması şartının arandığını, davacı yanın böyle bir talep yazısının bulunmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı ... ... ve dava dışı ...

Bilgisayar Sistemleri Tic. ve Sanayi A.Ş.' nin defterlerinin incelendiği, dava dışı şirket defter kayıtlarına göre davalı şirketin dava dışı şirkete 31/12/2014 tarihi itibariyle 256.179,62 TL borçlu olduğu, davalı defter kayıtlarına göre ise dava dışı şirkete borcunun bulunmadığı, kesilen ceza faturaları dikkate alındığında 366.431,96 TL davalı şirketin alacaklı olduğu tespit edildiği, davalı şirket ile dava dışı ... Bilgisayar Sistemleri Tic. ve San.

AŞ. arasında imzalanan Yönetilebilir Hizmetler Çözüm Ortaklığı Sözleşmesinin, "Sözleşmenin devri, alacağın temliki" başlıklı 19. maddesinde.

"Sözleşme ... ... onayı dışında kısmen veya tamamen devredilemez ve sözleşmeden doğan para alacağı dahil olmak ancak bununla sınırlı olmamak üzere herhangi bir yüklenici alacağı temlik edilemez, yüklenici bu husustaki talebiini yazılı olarak ... ...'a bildirir. ... yapılacak değerlendirme sonrasında talebin uygun bulunması ve devir ya da temlik edilecek alacaklı firmanın da yazılı talebi alındıktan sonra devir veya temlik gerçekleştirilir.

Yüklenicinin sözleşme konusu alacağını temlik etmesi durumunda, bu talep temlike ilişkin belgelerle birlikte ... ... tamamen kendi takdirinde olmak üzere değerlendirilerek karara bağlanır. Yüklenicinin bu hususta herhangibir itirazı olmayacaktır." şeklinde düzenlendiği, davalı şirketten alacaklı olduğunu belirten dava dışı ... Bilgisayar Sistemleri Tic. ve San.

A.Ş.'nin sözleşmenin bu açık hükmüne rağmen davalı şirkete sormadan ve temlik talebi uygunluğu hakkında olurunu almadan davacı şirket ile noterden temlik sözleşmesi düzenleyerek alacağını temlik ettiği, 818 sayılı BK’nın 162 (6098 sayılı BK’nın 183) maddesindeki. "Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir.

Borçlu, devir yasağı içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan üçüncü kişiye karşı, alacağın devredilemeyeceğinin kararlaştırılmış bulunduğu savunmasını ileri süremez." hükmü karşısında; temlike engel şartlardan olan sözleşmedeki engelleyici hükmün (somut davamızda sözleşmenin 19. maddesi) bulunmasına göre davacının bu temlikname kapsamında davalıdan alacağı tahsil edemeyeceği,

davalının sözleşmede düzenlenen devir yasağından haberdar olduğu ve davalı şirketin bizzat davacı şirkete temlik taleplerinin kabul edilmediğine ilişkin cevabı karşısında TBK'nın 183/2. maddesinin uygulanma koşullarının da oluşmadığı (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/4541-4308 sayılı kararı ile aynı dairenin 2015/6846 esas 2016/1208 karar sayılı kararı)" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Temlik Sözleşmesinin "Temlik Konusu Alacak" kısmında "Telepresence Sistemleri Ek Protokolü" yazılı olduğunu, temlik metninde de Telepresence Sistemleri Ek Protokolü'nden kaynaklanan alacağın temlik edildiği açıklamasına yer verildiğini, hatta temlik sözleşmesine dava dışı ... A.Ş.'nin davalı ... ...

A.Ş.'deki ek protokolde yazılı iş nedeniyle oluşan alacağın gösterildiği cari hesap ekstresinin eklendiğini, mahkemece alacağın kaynağının Yönetilebilir Hizmetler Çözüm Ortaklığı Sözleşmesi olarak görmesi ve bu sözleşmeden kaynaklı alacağın temlik yasağına tabi olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar vermesinin doğru olmadığını, müvekkilinin temlik konusu alacağı dava dışı ... Bilg. Sist. Tic. Ve San.

A.Ş.'den temlik almadan önce cari hesap bilgilerini incelediğini, alacağı davalı kurum nezdinde teyit ettiğini ve artık sözleşmeden bağımsız kesinleşmiş alacak olduğunu gördüğünü, bu haliyle alacağın sözleşmeden bağımsız bir hale geldiğini ve cari hesap alacağına dönüştüğünü, bu durumun bir teyidinin de, davalı ...Ş.'nin 10.04.2014 tarihinde ... Bilg. Sist. Tic. Ve San.

A.Ş.ne cari hesap kapanış bakiyesinin 226.285,85 TL olduğunu gösterir imzalı bir mutabakat metni göndermesi olduğunu, TBK 183/2 hükmünde "Devir yasağını içermeyen yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı devralmış olan üçüncü kişiye karşı alacağın devredilemeyeceğinin kararlaştırılmış bulunduğu savunması ileri sürülemez." düzenlemesinin yapıldığını, temlik sözleşmesinde yer verilen protokol tamamen bağımsız bir satım ilişkisini düzenlediğinden ve temlik yasağı da içermediğinden alacağın devrine engel bir hal bulunmamakla birlikte, dava dışı ...

A.Ş. ile davalı ...Ş. arasında kesinleşmiş bir cari hesap bakiye alacağı oluşması ve hatta yazılı mutabakata bağlanması karşısında TBK. m. 183/2 de düzenlenen yazılı bir borç tanıması olarak da kabul edilmesi gerektiğini, müvekkilinin alacağı temlik aldıktan sonra noterlikçe davalıya temliknamenin tebliğ edildiğini, davalının buna rağmen temlik yasağı def’inde bulunmadığını, bu durumda makul bir sürede temlik yasağı def'i ileri sürülmediğine göre devrin kabullenilmiş sayılması gerektiğini belirterek, hükmü istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava dışı şirket yetkilisi ile davalı yetkililerinin imzasını taşıyan Cari Hesap Mutabakatında, davalının 31.03.2014 tarihi itibariyle 122.164,78 USD karşılığı 226.285,81 TL. borç bakiyesinde mutabık oldukları, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2021 tarih ve 2018/(15)6-565 E., 2021/1464 K. sayılı kararında.

"Sözleşmeden doğan devir yasağının üçüncü kişilere mutlak olarak ileri sürülmesi bazı hâllerde haksızlıklara yol açabilir. TBK’nın 183/2. maddesi bu yasağı yumuşatmak amacıyla bir istisnaya yer vermiştir. Bu hükümle sözleşmeden doğan temlik yasağının bir istisnası getirilmiştir.

Bu hükmün uygulanabilmesi için aşağıdaki koşullar aranacaktır: a) Borçlu alacaklıya alacağın varlığını tanımış (ikrar etmiş) olmalıdır. b) Borçlunun bu tanıması (ikrarı) bir senede (belgeye) dayanmalıdır. c) Alacaklı borç tanımasını (ikrarını) içeren bu senetten doğan alacağını üçüncü kişiye devir etmiş olmalıdır. d)Üçüncü kişi taraflar arasında devir yasağından iyiniyetle haberdar olmamalıdır.

Bu koşullar mevcut ise, devir yasağına rağmen üçüncü kişiye yapılan devir geçerlidir.

Ancak alacağı temellük eden üçüncü şahıs, devir yasağını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, bu hükümden yararlanamaz." açıklaması yapıldığı, buna göre ilk derece mahkemesince, dava dışı şirket ile davalı arasındaki, imzaları inkâr edilmeyen cari hesap mutabakatının TBK'nın 183/2. maddesindeki "devir yasağı içermeyen borç tanıması" niteliğinde olduğu, temliknamede ve davalı tarafından davacıya hitaben yazılan yazıda dava dışı şirket ile davalı arasındaki Yönetilebilir Hizmetler Çözüm Ortaklığı Sözleşmesinin temlik yasağını içeren 19. maddesinden söz edilmediği,

davacının devir yasağını bilerek alacağı temlik aldığına ilişkin dosyada herhangi bir delil ve belge bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yanılgılı ve çelişkili gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı kanaatiyle kararın düzelterek davanın kabulüne, kabulüne karar verilen alacağın davalı tarafça davalıya temlikin kabul edilmediğinin bildirildiği 14.04.2014 tarihinden itibaren avans faiziyle tahsiline dair yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dışı şirketle aralarındaki sözleşme gereğince alacağın temlikinin müvekkili şirketin onayına tabi olduğunu, ek protokolün ayrı bir sözleşme olarak değerlendirilemeyeceğini ileri sürerek ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, dava dışı şirketin davalı şirketten hizmet sözleşmesine dayanan alacağını davacıya temlik etmesi ve davalının temliki kabul etmemesi üzerine açılan alacak davasıdır.

2. İlgili Hukuk TBK 163. maddesi ve 183-2. maddesi.

3. Değerlendirme

Dava dışı alacağı temlik veren ... Bilgisayar Sistemleri Ticaret ve Sanayi A.Ş. tarafından davalı borçluya, aralarında yaptıkları yazışma sırasında, borcun ne kadar olduğunun sorulması ve karşılığında davalı borçlu tarafından cevap verilmiş olması Borçlar Kanunu anlamında bir borç tanınması olarak kabul edilemez. Zira temlik alana değil temlik edene karşı bir cevap verilmesi söz konusudur.

Dosya kapsamına göre TBK 183-2. maddesi gereğince borcun kabulünün söz konusu olmadığı, gibi dava dışı alacağı temlik veren şirket ile davalı borçlu arasındaki Yönetilebilir Hizmetler Çözüm Ortaklığı Sözleşmesinde temlik yasağı bulunduğu dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, yukarıda açıklanan sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurulması ve davanın kabulüne ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,