Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3543 K.2025/3859

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davacı ... mirasçıları vekili ile davalı ... vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl dosyada davacı arsa sahibi vekili dava dilekçesinde; davalı ile 01.04.2013 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin yapıldığını, işin teslim tarihi 12.06.2014 olmasına rağmen eserin iskânı alınmış halde teslim edilmediğini, tespit dosyasında eksik ve kusurlu işlere ilişkin alınan raporda işin sözleşmeye uygun hale getirilme bedelinin 291.936,00 TL belirlendiğini belirterek,

davacıya düşen dairelerde ve ortak alanlarda tespit edilen eksik ve bozuk işler için şimdilik 10.000,00 TL'nin yasal faizi ile tahsiline, Genel Şartnamenin 6. maddesinde belirtilen 12.000,00 TL kira bedelinin davalıdan yasal faizi ile tahsiline, teknik şartnamenin 1.4 ve 1.7 maddesinde düzenlenen teslimin yapılması gereken 12.06.2014 gününden teslimin yapıldığı 14.10.2014 gününe kadar sözleşmenin 1.8 madde 2.cümlesi gereği gecikilen her ay davacıya 8 daire için ayrı ayrı ödenmesi gereken kira bedeli olarak şimdilik 10.000,00 TL kira bedelinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, sözleşmenin 1.8 maddesi, 1. cümlesi ile düzenlenen,

sözleşme tarihi 01.04.2013 tarihinden, teslimin gerçekleşeceği tarihe kadar davacının kirada kalacağı her ay için davalı tarafından ödenmesi gereken 1.000,00 TL aylık kira bedeli toplamının hesaplanması ve bu kira için şimdilik 2.000,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 24.01.2018 tarihli ıslah dilekçesiyle bağımsız bölüm ve ortak alanlarda eksik ve ayıplı işler bedelini 10.000,00 TL iken 46.104,48 TL'ye, gecikme sebebiyle kira tazminatı (teknik şartname 1.4.- 1.7 gereği teslimi gereken tarih 12.06.2014 ile teslim tarihi 14.10.2014 arası) 10.000,00 TL iken 36.800,00 TL'ye yükseltmiştir.

2.Birleşen dosyada davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde; sözleşme uyarınca davalı arsa sahibine ait bağımsız bölümlerin teslim edildiğini, yüklenici tarafından ekstradan yapılan faydalı işler bulunduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl dosyada davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde, yokluklarında hazırlanan tespit raporuna itiraz ettiklerini, davacının işin bitim tarihinin 12.06.2014 olduğuna ilişkin beyanının doğru olmadığını, arsa malikinin imzası ile düzenlenen tadilat projesinin belediyesinden onaylandığını ve sözleşme ile 14.10.2014 tarihinde kendisine teslimi gereken 8 dairenin imza karşılığı ve kararlaştırıldığı şeklide ayıpsız, eksiksiz şekilde teslim edildiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen dosyada davalı arsa sahibi vekili cevap dilekçesinde, yüklenicinin sözleşmeye, projeye ve eklerine aykırı, eksik ve ayıplı işler yaptığını, davacının binayı teslim ederken herhangi bir ön koşul ileri sürmediğini, hiçbir aşamada bu yönde beyanda bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.11.2018 tarihli kararı ile asıl davanın kabulü ile 94.904,48 TL 'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen davanın redine karar verimiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 08.11.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 03.11.2021 tarihli kararı ile, taraflar arasında akdedilen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine ek Teknik Şartnamenin 1.8 maddesi gereğince 12.000,00 TL kira bedeli arsa sahibine peşin olarak verilmesine rağmen bu bedel yönünden davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu,

dava dilekçesinin sonuç kısmının 6 nolu bendindeki 1.8 madde 1.cümle ile düzenlenen ve 2.000,00 TL olarak talep edilen kira alacağına ilişkin talebin de genel şartnamenin 6. maddesinde belirtilen 12.000,00 TL'nin içerisinde değerlendirilmesi gerektiği ve bu bedelin ödenmiş olması nedeniyle talep edilemeyeceği, hüküm fıkrasında ıslah tarihi gözetilmeden dava tarihinden yasal faiz işletilmesinin doğru olmadığı,

bilirkişi tarafından tespit edilen sözleşme dışı imalatların binanın bütününe ve arsa sahibinin dairelerine değer kazandırıcı nitelikte olması sebebiyle ortak alanlara yapılan imalatların hisse oranında ve dairelere yapılan ilave imalatların ise tamamının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre arsa sahibinden alınarak yükleniciye verilmesi gerektiği halde birleşen davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçeleriyle, davacı-birleşen davalı arsa sahibi vekilinin istinaf talebinin reddine, davalı-birleşen davacı yüklenici vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile yerel mahkeme kararı kaldırılarak,

asıl davanın kısmen kabulü ile davacının davasının 82.904,48 TL kısmının kabulü ile, 20.000,00 TL kısmının dava tarihi 05.12.2014 tarihinden itibaren, 62.904,48 TL kısmının ıslah tarihi 24.01.2018 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının davasının 14.000,00 TL kısmının reddine; birleşen davanın kabulü ile, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 5.000,00 TL'nin birleşen davanın dava tarihi olan 08.12.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.11.2021 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, asıl dava bakımından taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının yerinde görülmediği belirtilerek,"... mahkemece, öncelikle davacı arsa sahibine hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında dava dilekçesinde kalem kalem açıklanarak somutlaştırılan her bir eksik ve kusurlu iş talebi bakımından,

talep sonucunu açıklama ve dava değerlerini belirleme dilekçesi vermek üzere makul bir süre verilip gerekli açıklama ve belirleme yaptırıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü her bir talep için hükme esas raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmak suretiyle davacı iddiaları değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Öte yandan yüklenicinin teslimde gecikmesi sebebiyle davacı arsa sahibinin talep ettiği gecikme (kira) tazminatı hesabı yapılırken, davalı yüklenicinin savunmasında ileri sürdüğü çatı piyesi imalatı ve alınması gereken onaylı tadilat projesinin temini için geçirilen sürenin, yüklenicinin arsa sahibine karşı üstlendiği teslim süresine etkisi incelenerek hesaplama yapılması ve bulunacak sonucuna göre davacının varsa gecikme tazminatı alacağına hükmedilmesi gerekirken, yüklenicinin savunması üzerinde durulmadan yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur" gerekçesiyle asıl davada kararın taraflar yararına bozulmasına karar verilmiştir.

Birleşen davada ise, davalı arsa sahibinin birleşen davaya yönelik temyiz itirazları yönünden, "...mahkemece, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde ortak alanlarda mevcut olduğu tespit edilen sözleşme dışı imalatlar bakımından yüklenicinin ortak alanlardaki fazla ve farklı imalatlar varsa bunların bedelini talep edemeyeceği gözetilerek birleşen davada buna yönelik isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan arsa sahibine düşen bağımsız bölümlerdeki sözleşme dışı imalatlar bakımından ise sözleşme ve eki teknik şartname hükümleri ile yerinde yapılan imalatlar karşılaştırılarak yukarıda açıklanan ilke doğrultusunda, yüklenici tarafından gerçekleştirilen ve birleşen davaya konu edilen imalatların sözleşme kapsamında üstlenilen (sözleşme içi) imalatlardan olduğunun anlaşılması halinde bedeli talep olunabilecek fazla imalat bulunmadığı gerekçesiyle buna yönelik isteminin reddine,

şayet gerçekleştirilen imalatların sözleşme dışı (fazla) imalat olduğunun anlaşılması halinde ise yüklenicinin arsa sahibine ait bağımsız bölümlerde gerçekleştirdiği fazla imalât bedelini TBK'nın 526. maddesinde açıklandığı şekilde vekaletsiz iş görme hükümlerine göre yapıldığı yıl serbest piyasa fiyatlarına göre (KDV ve yüklenici kârı serbest piyasa rayicine dahil olduğundan bulunacak bedele ayrıca eklenmeksizin) talep edebileceği gözetilerek,

bu imalat bedelleri ile ilgili açıklandığı şekilde hükme esas raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden ek rapor alınıp ve taleple bağlı kalınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir" gerekçesiyle kararın birleşen davada davalı arsa sahibi yararına bozulmasına karar verimiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kısmen kabulüne, davacının davasının 64.504,48 TL'lik kısmının kabulü ile, 20.000,00 TL'sine dava tarihi olan 05.04.2014 tarihinden itibaren, 44.504,48 TL'lik kısmına ıslah tarihi olan 24.01.2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının dava konusu ettiği 30.400,00'TL lik kısmı üzerinden talebinin reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne, alacağın 2.000,00 TL'sinin birleşen davanın dava tarihi olan 08.12.2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile birlikte davacıdan alınarak davalıya verilmesine, birleşen davada dava konusu edilen 3.000,00 TL'lik kısmın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı-birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde; a.İstinaf ilamının, bilirkişi raporu ile çeliştiğini, dosyada eksik harç da bulunmadığını, rapor ile 84.484,48 TL değerleme yapıldığı halde belirlenen bu bedelden indirim yapılmasının ve 64.504,48 TL'ye karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

b.Alacak kalemlerinin karar tarihine yakın bir tarihe göre hesap edilmesi gerektiğini, değerlendirilen bedellerin zararın giderilmesinin çok uzağında olduğunu, c.Davalının tadilat projesinin ilgili belediyeden onayı ve imalat süresinin teslim süresine eklenmesi şeklinde bir savunmasının bulunmadığını, cevaplarının işin normal süresinde bittiği şeklinde olduğunu, bu sebeple savunmanın genişletilmesi yasağına aykırı şekilde davalı savunmasına göre değerlendirme yapıldığını,

d.Kısa kararda kararın kesin olduğunu, gerekçeli kararda ise temyiz kanun yolunun açık olduğunun yazıldığını, dosya daha öncesinde temyiz incelemesinden geçtiği için temyiz kanun yolu açık olduğunu,

e.Birleşen dava yönünden davacının, davalıya düşen dairelerde ekstradan dolap imalatı ve mutfak tezgâhı yapmadığını, davasını ispat edemediğini, kendisine düşen dairelerde eksik dolap imalatı yapmasının veya düşük kalitede iş yapmasının müvekkilini ilgilendiren bir konu olmadığını beyan etmektedir.

2.Davalı- birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; a.Asıl davada davacı konumunda bulunan ...'ın, yargılama sırasında vefat etmesine ve kanuni mirasçıları adına dosyaya vekilleri tarafından vekaletname sunulmuş olmasına rağmen, hükmün, ölmüş kişi ve hüküm anında vasiliği son bulmuş kişi adına kurulduğunu,

b.Tarafları arasında imzalanan noter sözleşmesinin 16.1 maddesinde inşaatta kullanılacak asansörün ... veya muadili olarak tarif edildiğini, maddedeki açık yazılım dikkate alınarak asansör nedeniyle hüküm altına alınmış alacağın hukuka aykırı olduğunun tespit edilmesini, asansör yönünden eksik bırakılmış bir husus olmadığının belirlenmesi ile hükmün bu nedenle bozulmasını, c.Mahkemece bilirkişi raporuna uyulmak suretiyle gecikme tazminatı hesaplanmış olmasının da doğru olmadığını, d.İspat edilmemiş, davacı tarafın mücerret iddialarına dayalı 30 yaşında 21 adet ağaç için alacağın varlığına hüküm verilmiş olmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl davada, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan eksik ve ayıplı işler giderim bedeli ile kira tazminatının tahsili; birleşen davada ise sözleşme dışında yapılan işler bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Mahkemece, karar başlığında birleşen davanın ve taraflarının yazılmaması, yargılama sırasında davacı arsa sahibi ... vefat ettiği ve veraset ilamı ile mirasçılarının vekaletnameleri sunulduğu halde, karar başlığında davacının vefat ettiğinin belirtilmemesi ve mirasçılarının gösterilmemesi, davacı vefat ettiği halde, karar başlığında vasisinin ismine yer verilmesi,

yine Bölge Adliye Mahkemesince, Daire'mizin 15.02.2023 tarihli bozma kararı üzerine bozmaya uyularak karar verilmiş olmasına rağmen, hüküm fıkrasında bozma kararı öncesinde verilen ilk derece mahkemesi kararına yönelik olarak "...birleşen davada davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, birleşen davada davalı vekilinin istinaf talebinin reddine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına" açıklamalarına yer verilmesi,

kısa kararda kararın kesin olarak verildiğinin beirtilmesi maddi hataya dayalı olup, mahallinde düzeltilmesi her zaman mümkün olduğundan bu hususlar işin esasına etkili görülmeyerek bozma nedeni yapılmamış, işaret edilmekle yetinilmiştir.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR