Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2010/8049 K.2011/2187

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtayca incelenmesi davacılar ... ve ... tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü: Dava taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatın aidiyetinin tespitine ilişkindir. Mahkemece davacılardan ... tarafından açılan davada hukuki yararın bulunmadığı, davacılardan ... hakkındaki davada ise 3402 sayılı Kadastro Kanununun 12/3 maddesi uyarınca hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesi ile davaların reddine karar verilmiştir.

3402 sayılı Kadastro Kanununun 12. maddesi hükmünde 30 günlük ilan süresi geçtikten sonra dava açılmayan kadastro tutanaklarına ait sınırlandırma ve tespitlerin kesinleşeceği, Kadastro Müdürü tarafından onaylanarak kesinleşen tutanaklar ile kadastro mahkemesinin kesinleşmiş kararlarının kesinleşme tarihleri tescil tarihi olarak gösterilmek suretiyle en geç 3 ay içinde tapu kütüklerine kaydedileceği, kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra, bu tutanaklarda belirtilen haklara, sınırlandırma ve tespitlere karşı kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak dava açılamayacağı belirtilmiştir.

Kanunda belirtilen bu sürenin hakdüşürücü olduğu ve kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren başlayacağı, kadastro tutanaklarının ise askı ilan süresi içinde Kadastro Mahkemesine dava açılmamış olması halinde 30 günlük askı ilan süresinin sonunda, dava açılmış ise Kadastro Mahkemesince verilecek kararın kesinleştiği tarihte kesinleşmiş sayılacağı, kadastro tespit gününden sonra gerçekleşen hukuki sebeplere dayanılması halinde açılan davada hakdüşürücü sürenin uygulanamayacağı kuşkusuzdur.

Hakdüşürücü süre kamu düzenine ilişkin, olumsuz bir dava koşuludur. Hal böyle olunca taraflarca öne sürülmese bile diğer dava koşullarında olduğu gibi mahkemelerce kendiliğinden dikkate alınması ve davanın süre geçtikten sonra açıldığının belirlenmesi halinde esasa girilmeyerek hakdüşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

Aidiyet tespiti davaları ise kendine özgü davalardan olup dava sonucunda elde edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat yönünden derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı takdirde bu dava görülemez. Kural olarak, öğretide ve yerleşik Yargıtay uygulamasında eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmiştir. Bu hukuksal olguların ışığı altında duraksamasız belirtmek gerekirse hukuki yarar dava koşuludur.

Somut olaya gelince, dava dilekçesi içeriği ve dosya içeriğindeki belgelerden davaya konu ağaç ve duvar nitelikli muhtesatların üzerinde bulunduğu 155 ada 7 parsel sayılı taşınmazın tespitinin 23.02.1998 tarihinde, aynı ada 9 parsel sayılı taşınmazın tespitinin ise 10.04.1997 tarihinde kesinleştiği, davanın her iki taşınmaza ait tutanakların kesinleşmesinden ve az yukarıda açıklanan 10 yıllık hakdüşürücü sürenin geçmesinden sonra 14.12.2009 tarihinde açıldığı,

davaya konu edilen ağaçların 1985 yıllarında kadastro tespitinden önce, duvarın ise 1999-2000 yıllarında tespitten sonra meydana getirildikleri, taşınmazlar hakkında yapılan bir kamulaştırma işlemi veya açılmış bir ortaklığın giderilmesi davasının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan bu olgular birlikte değerlendirildiğinde tespitten önce meydana getirilen ağaçlar hakkında açılan davanın hakdüşürücü süre nedeniyle, tespitten sonra meydana getirilen duvar hakkında açılan davanın da somut olayda tespit davası açılabilmesine imkan tanıyan HUMK'un 567. ve Kamulaştırma Kanununun 19.maddesi hükmünün uygulanmasına imkan bulunmadığından hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği kuşkusuzdur.