Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/665 K.2023/2409

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen el atmanın önlenmesi ve kâl davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 1. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... vekili ile davalılar ... ve ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin süresinde olmadığından reddine, davacı vekili ile davalılar ... ve ...’in temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Hanak Tapu Sicil Müdürlüğünün sıra no: 268 sayfa 108 kayıtlı 07.02.1938 tarihli ve 29 cilt 12 sıra No.lu tapulu taşınmazda paydaş olduğunu, (kadastro sonrası 110 ada 4 sayılı parsel olarak tespit görmüştür.) Davacının 19.04.2005 tarihinde, davalılar ... ve ...'ın A harfi ile gösterilen tapulu taşınmazdan hisse satın aldıklarını ve davalı ...'in de dava konusu taşınmaza bina inşa ettiğini öğrendiğini, söz konusu inşaatın haksız inşaat olduğunu, diğer davalılara ön alım davası açıldığını, bu nedenlerle davalıların taşınmaza vaki müdahalesinin men'ine, haksız inşaatın kâl’ine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar duruşma beyanlarında, davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2012 tarihli kararıyla; davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2012 tarihli ve 2005/267 Esas, 2012/113 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 27.03.2013 tarih ve 2012/16514 Esas, 2013/4413 Karar sayılı ilamında; davacılar vekilinin 14.09.2012 tarihli duruşmaya katılmamış olması nedeni ile HUMK'nın 409 uncu maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken 6100 sayılı Yasa'nın 320/4 üncü maddesi gereği davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen hüküm ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ile davalılar ... ve ... tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece kâl talebi yönünden bir karar verilmediği gerekçesiyle hükmün bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... ile ... temyiz dilekçelerinde; davanın zamanaşımına uğradığını, ayrıca dava konusu yapıyı inşa eden yalnızca davalı ... olduğunu, bu nedenle diğer davalılar yönünden husumetten ret kararı verilmesi gerektiğini, davalı ...’in yapıyı iyi niyetle inşa ettiğini ileri sürmüşlerdir.

3. Davalı ... vekili de hükmü temyiz etmiş, ancak gerekçeli karar davalı vekiline 26.11.2022 tarihinde tebliğ edilmiş, temyiz dilekçesi ise tebliğ tarihinden itibaren başlayan 8 günlük yasal süre geçirildikten sonra 06.12.2022 tarihinde verilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının mülkiyet hakkına dayalı el atmanın önlenmesi ve kâl istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı HMK'nın "Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi" başlıklı 294 üncü maddesinde açıklandığı üzere mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür. Hüküm, yargılamanın sona erdiği duruşmada verilir ve tefhim olunur.

2. Aynı Yasa'nın "Hükmün kapsamı" başlıklı 297 nci maddesi gereğince hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

3. "Hükmün yazılması" başlıklı 298 inci maddesi gereğince de gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.

4. 2709 sayılı Anayasa'nın 141 inci maddesi hükmü uyarınca, duruşmaların aleniyeti kuralı gereği, tefhim edilen kısa karar ile gerekçeli kararın birbirine aykırı ve çelişik olmaması gerekir. Bu nedenle mahkeme hükmü tek olduğundan ve kısa kararla aynı sonuçları taşıyacağından kısa karar ve gerekçeli karar arasında çelişki halinde ortada Yasa'ya uygun bir hükmün varlığından söz edilemez. Nitekim Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 10.04.1992 tarih ve 7/4 sayılı Kararında, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili bulunmasının bozma nedeni sayılacağı belirtilmiştir.

5. Bunların yanında hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir (HMK m.26/1).

3. Değerlendirme 1. Somut olayda mahkemece 14.10.2022 tarihinde tefhim edilen kısa kararın 2 nci paragrafının a bendinde, davalılardan yalnızca ...'in elatmasının önlenmesine karar verildiği halde gerekçeli kararda davalılar ..., ... ve ...'in elatmasının önlenmesine hükmedilmesi doğru değildir.

2. Bunun yanı sıra; davacı dava dilekçesinde, davalı ... tarafından meydana getirilen inşaatın kâl’ini de talep ettiği halde, mahkemece davacının kal talebi yönünden olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi de doğru görülmemiş bu sebeplerle hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3. Kabule göre de; el atmanın önlenmesi istemli davalarda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120/1 inci (1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 413.) ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 16 ncı maddeleri uyarınca dava değerinin ve buna göre alınacak harcın, el atılan yerin değerinden ibaret olacağı kuşkusuzdur (04.03.1953 tarihli ve 10/2 sayılı İBK). Bilindiği üzere.

492 sayılı Harçlar Kanunu, harcın alınmasını veya tamamlanmasını tarafların isteklerine bırakmayıp, anılan hususun (temyiz edenin sıfatına bakılmaksızın) mahkemece kendiliğinden gözetileceğini düzenlemiştir. Yine Harçlar Kanunu'nun 30 uncu maddesi uyarınca mahkemece tespit olunacak değerin dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunamayacaktır.

Bu nedenle mahkemece keşfen tespit edilecek değer üzerinden peşin harcın alınması, bu zorunluluk yerine getirildiği takdirde davaya devam edilmesi gerekmektedir.

Hal böyle olunca; mahkemece öncelikle, el atmanın önlenmesi talebi ile ilgili olarak el atılan yerin değerinin keşfen saptanması, saptanan bu değer üzerinden harç ikmalinin sağlanması, ondan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken el atmanın önlenmesi talebi yönünden harç alınmaksızın davanın sonuçlandırılması doğru olmamıştır.

4. Davalı ... vekili de hükmü temyiz etmiş, ancak gerekçeli karar davalı vekiline 26.11.2022 tarihinde tebliğ edilmiş, temyiz dilekçesi ise tebliğ tarihinden itibaren başlayan 8 günlük yasal süre geçirildikten sonra 06.12.2022 tarihinde verilmiştir. HUMK’nın 432/4 üncü maddesi ve 01.06.1990 tarihli ve 3/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince süresi geçirilen temyiz isteminin reddi gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin süreden REDDİNE,

2. Davacı vekili ile davalılar ... ile ...’in temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan harcın istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,