Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/1560 K.2025/5372

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı ... ile yaptığı sözlü anlaşma gereği davalıya ait olan 2 96... parsel sayılı taşınmaza ceviz, dut ve badem ağaçları diktiğini ve sulama için gerekli tüm donatıları sağladığını, dava konusu parselin ... barajı projesi kamulaştırma sahasında kalması üzerine davalı ...'ın ... Su İşleri Kamulaştırma Birimince kamulaştırma bedeli için verilen teklife olumlu yanıt verdiğini belirterek davacı tarafça meyadana getirilen muhdesatın davacıya ait olduğunun tespitine ve tapuya şerhine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının taşınmazda mülkiyet hakkı bulunmadığı gibi muhdesatlara ilişkin bir şerh de bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmaz ve muhtesatın ... projesi göl alanından etkilenmekte olduğunun anlaşıldığı, bu durumda davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının olduğu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 25. maddesinde 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan değişiklikle, kamu yararı kararının ilan süresinin bitiminden itibaren, kamulaştırılacak taşınmazlar üzerine yapılan sabit tesisler ile dikilen ağaçların bedelinin kamulaştırma bedelinin tespitinde dikkate alınmayacağının öngörüldüğü,

Dava konusu taşınmazın bulunduğu ...

Köyünde kamulaştırma kararına ilişkin ilan edilen tutanakların 07.10.2013 tarihinde askıdan indirildiği, kamulaştırma kararının ilanının askıdan indirildiği tarihte dava konusu taşınmazda askı ilan tarihlerinde keşifte gözlemlendiği gibi sıralı hâlde dikilmiş ... ağaç ve benzeri muhdesat bulunmadığı, taşınmazın barajın yapıldığı bölüme yakınlığı sebebiyle davacı tarafça taşınmazın baraj göl sahasında kalacağını öngörmemiş olmasının mümkün olmadığı gözönüne alındığında;

davacının bölgede yapılan kamulaştırmadan faydalanıp kendi lehine hak oluşturmak ve tazminat almak amacı ile dava konusu taşınmaza kamulaştırma kararının ilanından sonra dürüstlük kurallarına aykırı olarak ağaç diktiği, bu kötüniyetli tutumuna dayalı olarak hak elde etmeye çalıştığı gerekçesiyle davalı ... Genel Müdürlüğüne yöneltilen davanın reddine; tapu maliki olmayan davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapıldığı;

Dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede 13.08.2011 tarihli kamulaştırma kararının alındığı, 13.08.2013 tarihinde askı ilana çıktığı, 07.10.2013 tarihinde askıdan indirildiği, davanın ise 21.07.2020 tarihinde açıldığı,

Dosya kapsamında Mahkemece yapılan keşif, keşifte dinlenen tanık beyanları ve ziraat mühendisi bilirkişi raporuna göre, ağaçların 5-6 yaşlarında olduğu, keşfin 25.05.2021 tarihinde yapıldığı gözetildiğinde ağaçların 2015-2016 yılları arasında dikildiği,

Kamulaştırma kararının ilan tarihinde yürürlükte bulunan 2942 sayılı Kanun'un 25. maddesine göre ilan bitim tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde kamulaştırma yapılmaması hâlinde bu süreden sonra dikilen muhdesatlara değer verileceğinin düzenlendiği, her ne kadar bu madde iptal edilmiş ise de davacının diktiğini iddia ettiği muhdesatların 5-6 yaşında oldukları dikkate alındığında 13.08.2013 askı ilan tarihinden sonra dikildiği, 5 yıllık süreden sonra dikilmediğinin sabit olduğu, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı,

Mahkemece davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekir iken davalı ... yönünden aktif husumet, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden ise reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmediğinden kamu düzeni yönünden yapılan inceleme bakımından kararın kaldırılmasına davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalıların uzlaşması aşamasında taşınmaz üzerindeki sabit tesisler ve ağaçlar tespit edilmeden evrak üzerinden anlaşma yapıldığını, tanık beyanları ile iddianın doğrulandığını, güncel hukuki yararın bulunduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava; muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.

Dava konusu taşınmazın da kamulaştırma sahasında bulunduğu anlaşıldığından, İlk Derece Mahkemesince güncel hukuki yararının varlığı gözetilerek işin esasına girilmiş olup davalı ... yönünden tapu maliki olmadığından reddine, diğer davalı yönünden ise 2942 sayılı Kanun'un 25. maddesinde 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Öğretide ve Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davasının, kentsel dönüşüm uygulamasının ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda muhdesatın tespiti davasının açılmasında güncel hukuki yararın bulunduğu kabul edilmektedir. Bölge Adliye Mahkemesince hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı yönünden reddine karar verilmiş ise de; dosyadaki bilgi ve belgelerden dava konusu taşınmazın kamulaştırma sahası içinde bulunduğu anlaşılmakla, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden 2942 sayılı Kanun'un 25. maddesinde 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ve davalı ... yönünden husumet ehliyeti gözetilerek reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

5. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR