Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2016/20162 K.2019/2982

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı ... vekili, tapuda davalıların mirasbırakanı adına kayıtlı 1269 parsel sayılı taşınmazın yaklaşık 2.750 m2'lik kısmının kıyı kenar çizgisi içinde kaldığını açıklayarak bu kısmın tapu kaydının iptaline, üzerindeki yapıların kal'ine ve davalıların elatmasının önlenmesine karar verilmesini istemiştir. Davalılar, davanın reddini savunmuştur. Dava, 3621 sayılı Yasa'dan kaynaklanan tapu iptal, sicil kaydından terkini ve yıkım isteklerine ilişkindir.

Davanın kabulü ile davaya konu 1269 parsel sayılı taşınmazın 2879 m2’lik kısmın tapu kaydının iptali ile tespit dışı bırakılmasına, bu alan içindeki muhdesatların yıkımına ilişkin olarak verilen (ilk) karar, Yargıtay 1. Hukuk Dairesince; "....çekişme konusu taşınmazın öncesini teşkil eden 709 sayılı parsele ilişkin yukarıda sözü edilen Tapulama Mahkemesi kararının taraflar arasında görülüp, kesinleştiğinden güçlü delil oluşturduğu, 5841 Sayılı Yasa yürürlüğe girmeseydi dahi davacı Hazinenin açtığı eldeki davanın dinlenemeyeceği, Hazinenin, dava açmakta başından beri haksız olduğu gözetilerek,

davalı tarafın yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı da tartışmasızdır” gerekçesiyle bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece, (ikinci kararda) hak düşürücü sürenin geçtiğinden bahisle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş, davacı ... vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesince, ''...Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyularak 3402 sayılı Yasa'nın 12/3 maddesindeki hak düşürücü sürenin geçirilmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de;

yargılama devam ederken Anayasa Mahkemesinin 12.05.2011 gün ve 2009/31 Esas, 2011/77 sayılı kararıyla Hazinenin açtığı davalara da zaman yönünden sınırlama getiren bu hüküm iptal edilmiştir. Usuli kazanılmış hak ilkesinin bir istisnası da yargılama devam ederken sonradan kanun hükmünün değiştirilmiş olmasıdır. Bu nedenle hak düşürücü süre yönünden davanın reddi doğru değil ise de; aynı taşınmaz hakkında yine ...

Hazinesi tarafından davalıların mirasbırakanı aleyhine taşınmazın kumsal niteliğinde olduğu iddiasıyla tapu iptal tescil davası açılmış, taşınmazın bir kısmının kadastro tespitinin iptaliyle kumsal olarak ... Hazinesi adına tescil edilmiş ve bu hüküm kesinleşmiştir. Eldeki bu davanın ise Tapulama Mahkemesinde görülen davanın reddedilen bölümüne yönelik olarak açıldığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında daha önce görülmüş ...

Bölge Tapulama Mahkemesinin 1969/23 Esas, 1969/25 Karar sayılı dava dosyasının kesin hüküm veya güçlü delil olma durumu değerlendirilerek dava hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, Mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.” gerekçeleriyle bozma kararı verilmiştir.

Yerel mahkeme tarafından bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde (üçüncü kararda),“...yargılama devam ederken Anayasa Mahkemesinin 12.05.2011 gün ve 2009/31 Esas, 2011/77 sayılı kararıyla Hazine'nin açtığı davalara da zaman yönünden sınırlama getiren bu hüküm iptal edilmiştir. Usuli kazanılmış hak ilkesinin bir istisnası da yargılama devam ederken sonradan kanun hükmünün değiştirilmiş olmasıdır. Aynı taşınmaz hakkında yine ...

Hazinesi tarafından davalıların miras bırakanı aleyhine taşınmazın kumsal niteliğinde olduğu iddiasıyla tapu iptal tescil davası açılmış, taşınmazın bir kısmının kadastro tespitinin iptaliyle kumsal olarak ... Hazinesi adına tescil edilmiş ve bu hüküm kesinleşmiş olup, eldeki bu dava ise Tapulama Mahkemesinde görülen davanın reddedilen bölümüne yönelik olarak açılmıştır.

Davalı adına tescilin dayanağı olan tespit tutanağının kesinleşmesinden itibaren dava tarihine kadar 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği açıktır. Hak düşürücü süre kamu düzeni ile ilgili olup, Mahkemece davanın her aşamasında re’sen gözetilmesi gerekli olumsuz dava şartlarındandır.

Ayrıca, çekişme konusu taşınmazın öncesini teşkil eden 709 sayılı parsele ilişkin Tapulama Mahkemesi 1969/23 Esas, 1969/25 Karar sayılı kararının taraflar arasında görülüp, kesinleştiğinden, kesin hüküm oluşturduğu, davacı Hazinenin açtığı eldeki davanın dinlenemeyeceği, Hazinenin, dava açmakta baştan beri haksız olduğu gözetilerek, davalı tarafın yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı...” gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; çekişme konusu 1269 parsel sayılı taşınmazın öncesini teşkil eden 709 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitine Hazinenin itirazı sonucu, ... Tapulama Mahkemesinin 1969/23 esas, 969/25 sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, 709 nolu parselin bir bölümünün kumsal alanda kaldığının belirlendiği gerekçesiyle 21780 m2 olarak tespit edilen yüzölçümünün 18700 m2 olarak düzeltilmesine, kumsal alanın ise Hazine adına tesciline karar verildiği ve kesinleşen bu ilama dayalı olarak 709 sayılı parselin 18700 m2 olarak 28.4.1970 tarihinde sicil kaydının oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki, bozmaya uyulmakla tarafları yararına usuli kazanılmış hak doğar. Bu durumda Mahkemece yapılacak iş, bozmada işaret edilen ilkeler doğrultusunda inceleme yapılarak davanın sonuca bağlanmasından ibarettir.

Ne var ki; Mahkemece bozma kararına uyulmasına rağmen bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir.

Tüm dosya kapsamından; taraflar arasında aynı taşınmaz hakkında yine ... Hazinesi tarafından davalıların mirasbırakanı aleyhine taşınmazın kumsal niteliğinde olduğu iddiasıyla tapu iptal tescil davası açılmış, taşınmazın bir kısmının kadastro tespitinin iptaliyle kumsal olarak ... Hazinesi adına tescil edilmiş ve bu hüküm kesinleşmiştir. Eldeki bu davanın ise ... Tapulama Mahkemesinde görülen davanın reddedilen bölümüne yönelik olarak açıldığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında daha önce görülmüş ... Bölge Tapulama Mahkemesinin 01.12.1969 tarih ve 1969/23 Esas, 1969/25 Karar sayılı dava dosyası kesin hüküm niteliğindedir.

Hal böyle olunca mahkemece (hükmüne uyulan bozma ilamı doğrultusunda) davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken bozma ilamına uygun düşmeyen gerekçeyle davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmesi doğru değildir.

Ne var ki, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, temyiz edilen hükmün HUMK'un 438/7 maddesi uyarınca düzeltilerek onanması gerekmiştir.