Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2022/7237 K.2023/4756

Taraflar arasındaki görülen yargılamanın iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararın yargılamanın iadesini isteyen davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, yargılamanın iadesini isteyen davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 3402 ... Kadastro Kanunu'nun (3402 ... Kanun) 22 nci madde kapsamında yapılan kadastro çalışmaları sonucu açılacak davalarda Asliye Hukuk Mahkemesi değil Kadastro Mahkemesi görevli olduğunu, görevli olmayan Asliye Hukuk Mahkemesince işin esası incelenerek karar verildiğini ileri sürerek 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun)) 374 ve devamı maddelerinde düzenlenen yargılamanın iadesi yolu ile davanın reddine dair Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.01.2019 tarihli ve 2014/1183 Esas, 2019/10 Karar ... kararının iptali ile davanın Kadastro Mahkemesinde görülmesi için görevsizlik kararı verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar (aleyhine yargılamanın iadesi istenilen) vekili cevap dilekçesinde; derecattan geçerek kesinleşen Mahkeme ilamının sonuçlarını ortadan kaldırmaya yönelik açılan iş bu dava ile hukuki güvenlik ilkesinin zedelenmeye çalışıldığını, bu halde herkes aleyhine verilen ve derecattan geçerek esastan red olunan davasının yeniden görümü için dava açabilme yoluna gidecektir ki hukuk düzeninin buna izin vermediğini, Kanunda düzenlenen yargılamanın iadesi yoluna başvurmak için gerekli şartlar ve sebepler davacı taraf lehine oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafından ileri sürülen yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 375 inci maddesinde sınırlı olarak sayılan nedenler arasında bulunmadığı, davacının yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaların kanun yolu aşamasında ileri sürülebilecek nedenler olduğu, davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin şartlarının gerçekleşmediği gerekçesi ile yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı (yargılamanın iadesini isteyen) vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Dava dilekçesindeki anlatımlarını da tekrarla 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 375/1-a maddesi kapsamında yargılanmanın iadesi talebinin kabulüne, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09/01/2019 tarihli ve 2014/1183 Esas ve 2019/10 Karar ... ilamının bütün sonuçlarıyla beraber ortadan kaldırılmasına, yargılamaya devamla görevsizlik kararı verilerek, dosyanın görevli Diyarbakır Kadastro Mahkemesine gönderilmesine, aksi halde kararın bozulmasına ve yeniden hüküm tesis etmek üzere dosyanın yerel mahkemeye iadesine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının yargılamanın iadesi talebine dayanarak ileri sürdüğü nedenin (uyuşmazlığın görevsiz mahkemece karara bağlanması olgusunun) 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 375 hükmünde sınırlı olarak sayılan yargılamanın iadesi sebepleri arasında bulunmaması, davacının dayandığı 6100 ...

Kanun'un 375/1-a hükmündeki "Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması" hukuki sebebinin ise mahkemenin kurucu unsurlarının kanuna uygun şekilde oluşumuyla ilgili olması sebebiyle İlk Derece Mahkemesinin varmış olduğu sonuçta bir isabetsizlik bulunmadığı kaldı ki; uygulamada görevsiz mahkeme veya kesin yetkili olmayan mahkeme tarafından hüküm verilmiş olması yargılamanın iadesi sebebi olarak kabul de edilmediği, İlk Derece Mahkemesi tarafından yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı (yargılamanın iadesini isteyen) vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Nedenleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesindeki itiraz nedenlerini tekrar ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 6100 ... Kanun'un 375 ve devamı maddelerinde düzenlenen yargılamanın iadesi yolu ile kullanım kadastro tespitine itiraz davasının reddine dair kararın ortadan kaldırılması ve davanın kadastro mahkemesinde görülmesi için görevsizlik kararı verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 ... Kanun) 375 nci maddesi uyarınca; aşağıdaki sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesi talep edilebilir:

a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması.

b) Davaya bakması yasak olan yahut hakkındaki ret talebi, merciince kesin olarak kabul edilen hâkimin karar vermiş veya karara katılmış bulunması.

c) Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması

ç) Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması.

d) Karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş veya senedin sahte olduğunun mahkeme veya resmî makam önünde ikrar edilmiş olması.

e) İfadesi karara esas alınan tanığın, karardan sonra yalan tanıklık yaptığının sabit olması.

f) Bilirkişi veya tercümanın, hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olması.

g) Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.

ğ) Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması.

h) Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması.

ı) Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması.

i) Kararın, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi.

Birinci fıkranın (e), (f) ve (g) bentlerindeki hâllerde yargılamanın iadesinin istenebilmesi, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmiş olması şartına bağlıdır. Delil yokluğundan başka bir sebeple ceza kovuşturmasına başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememiş ise ceza mahkemesi kararı aranmaz. Bu takdirde dayanılan yargılamanın iadesi sebebinin, yargılamanın iadesi davasında öncelikle ispat edilmesi gerekir.

2. Aynı Kanun’un 379 uncu maddesinde“Yargılamanın iadesi talebi üzerine Mahkeme, tarafları davet edip dinledikten sonra; a) Talebin kanuni süre içinde yapılmış olup olmadığını, b) Yargılamanın iadesi yoluyla kaldırılması istenen hükmün kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş olup olmadığını, c) İleri sürülen yargılamanın iadesi sebebinin kanunda yazılı sebeplerden olup olmadığını, kendiliğinden inceler. (2) Bu koşullardan biri eksik ise hâkim davayı esasa girmeden reddeder.” hükümlerine yer verilmiştir.

3. Değerlendirme Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 ... Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacı (yargılamanın iadesini isteyen) vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,

80,70 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 189,15 TL'nin temyiz edenden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,