Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2025/4351 K.2025/4914

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) Genel Müdürlüğüne bağlı linyit kömür üretiminde faaliyet gösteren ... Elektrik Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin (... Şirketi) çalışanı olduğunu, en başından beri davalının asıl işçisi olmasına rağmen muvazaalı olarak alt işveren işçisiymiş gibi gösterilerek haklarının kısıtlandığını, toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanması gerektiğini, davacının işyerinde imzalanan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan Sendikaya üye olduğunu ileri sürerek ilave tediye alacağı ile aylık ücret farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'i ve husumet itirazında bulunduklarını, müvekkilinin işi anahtar teslim iş olarak verdiğini, ihale makamı olan Kurumun herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, çalışanların emir ve talimatları ihaleyi alan firmadan aldıklarını, davacının Kurum işçisi olmadığını ve Kurumun tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden yararlanmak istediğine dair bir talebi bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. İhbar olunan ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde, zamanaşımı def'inde bulunduklarını müvekkilinin İdare tarafından açılan ihaleleri kazanarak kömür üretim işi yaptığını, davalı ile müvekkili Şirket arasındaki ilişkinin ihale usulü ile hizmet alımı işi olduğunu ve muvazaanın söz konusu olmadığını, davacının müvekkili Şirket çalışanı olduğunu, davacının ... Sendikası ile müvekkili arasında imzalanmış olan toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandığını ve herhangi bir hak kaybının söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini isteniştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Tavşanlı İş Mahkemesinin 15.02.2024 tarihli kararı ile; davacının ...

Sendikasına üye olduğu, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun sabit olduğu, davalı Kuruma ve Sendikaya yazılan müzekkere cevaplarında davacının sendika üyeliğinin davalı Kuruma bildirilmediği, bu nedenle davacının toplu iş sözleşmesinden doğan alacak taleplerinin reddine karar verildiği, davacının ilave tediye alacağına ise hak kazandığı, davacı vekilinin davasını 05.11.2021 tarihinde ıslah ettiği, arabuluculukta geçen süre, pandemi dönemi ve davacının talep ettiği dönem dikkate alındığında davacının 2016 öncesi ilave tediye alacaklarının zamanaşımına uğradığı,

2017, 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait ilave tediye toplamının 46.187,98 TL olduğu ancak taleple bağlı hüküm kurulduğu belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

Tavşanlı İş Mahkemesinin 15.02.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 16.07.2024 tarihli kararı ile; dosya kapsamına göre davalı Kurumun hizmetin yürütülmesine ilişkin teknolojik imkân, araç, gereç ve ekipman itibarıyla alt işverenden daha üstün durumda olduğu, asıl işin alt işverene verilebilmesinin en önemli şartının verilen işin, işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerden olması şeklinde belirlenebileceği;

ancak somut uyuşmazlık bakımından 4857 sayılı İş Kanunu'na uygun bir asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmadığından davacının başlangıçtan itibaren TKİ Genel Müdürlüğü işçisi olarak kabulünün doğru olduğu, buna göre İlk Derece Mahkemesinin ilave tediye alacağının kabulüne dair kararının isabetli bulunduğu, davacının taleplerinin kısmi alacak davasına konu edildiği, 22.07.2016 tarihinden önceki ilave tediye alacaklarının zamanaşımına uğradığı, arabuluculuk son tutanak tarihinin 28.01.2021 tarihi olup İlk Derece Mahkemesince arabuluculuk son tutanak tarihi aşılarak 26.04.2021 tarihi için de ilave tediye ücretinin hesaplandığının görüldüğü,

Dairelerince davalı tarafın ıslaha karşı zamanaşımı def'i dikkate alınarak 22.07.2016-31.12.2020 tarihleri arasındaki dönem için ilave tediye alacağının resen yeniden hesaplandığı, davalı tarafça sunulan bordrolar incelendiğinde davacının yıllara göre günlük brüt ücretinin 2016 yılı için 109,80 TL, 2017 yılı için 118,50 TL, 2018 yılı için 135,30 TL, 2019 yılı için 170,56 TL, 2020 yılı için 196,20 TL, 2021 yılı için 238,50 TL olduğu, resen yapılan hesaplamada bu tutarların dikkate alındığı, davacı tarafça açıkça net meblağa hükmedilmesi talep edilmediğinden brüt meblağa hükmedilmesinin doğru olduğu,

davalı vekilince 2023/40 Esas sayılı dosya bakımından kesin hüküm itirazında bulunmakta ise de anılan dosya ile işbu dava dosyasında hüküm altına alınan dönemlerin farklı olduğunu, hükmün fer'î sonuçlarına ilişkin harç, yargılama gideri, arabuluculuk ücreti, vekâlet ücreti düzenlemelerinde hatalı bir uygulamaya rastlanmadığı gerekçesiyle davalı vekilini istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece; dava dilekçesindeki talep de dikkate alınarak, kesinleşen dava dosyasında tespit edilen ancak hüküm altına alınmayan alacak miktarı ile ilk kez eldeki davaya konu edilen dönem dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerektiği,

ne var ki 22.07.2016 - 31.12.2020 tarihleri için resen yapılan hesaplamada kesinleşen dönemin dikkate alınıp alınmadığı anlaşılamadığı gibi kesinleşen dava dosyasında tespit edilen ancak hüküm altına alınmayan alacak miktarı bakımından davalı tarafça ileri sürülen zamanaşımı def'inin değerlendirilip değerlendirilmediğinin de tespit edilememediği, buna göre Bölge Adliye Mahkemesince yapılan hesaplamanın denetime elverişli olmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma kararı doğrultusunda hesaplamadan 30.06.2014-25.12.2017 tarihleri arasındaki dönem dışlanarak 31.12.2018-31.12.2020 tarihleri arasındaki dönem için resen ilave tediye alacağının hesaplandığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Husumet itirazında bulunduklarını, 2. Zamanaşımı def'inde bulunduklarını, 3. Muvazaayı kabul etmediklerini, 4. Hesap raporunun hatalı olduğunu, 5. Faiz başlangıç tarihleri ile işletilen faiz türlerinin hukuka aykırı olduğunu, 6. Yargılama gideri, harç, arabuluculuk ücreti ve vekâlet ücretinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, ilave tediye ücretinin hesaplanmasına , yargılama gideri ve vekâlet ücretine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz edenin sıfatına göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR