A.a. Başvurusu (B. No: 2014/7244)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, bir gazetenin internet haber arşivinde erişilebilir

durumda olan haber ve yayınlar ile ilgili içeriğin yayından kaldırılması

yönündeki talebin reddedilmesinin şeref ve itibarın korunması hakkını ihlal

ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7. Ulusal çapta yayın yapan Yeni Asır gazetesinin 19/4/2001,

17/5/2001 ve 13/10/2001 tarihli nüshalarında bir cinayet olayı ile bu olaya

yönelik ceza yargılaması hakkında haber yapılmıştır. Bu haberler söz konusu

gazetenin internet haber arşivinde erişilebilir durumdadır.

8. 19/4/2001 tarihli haberde, söz konusu cinayet olayına ilişkin

savcılık tarafından hazırlanan iddianame ile ceza davasının ilk duruşmasına

yönelik bilgiler aktarılmıştır. İddianamede yer alan zanlı ifadelerinin aktarıldığı

habere göre bir devlet hastanesinin eski başhekimi, eşi ile ilişkisi olduğu öne

sürülen yeğeni olan başvurucuyu öldürtmek için kiralık katil tutmuş; kiralık

katilin başvurucu yerine yanlışlıkla başkasını öldürmesi üzerine başhekim

tutuklanmıştır. Haberde, duruşma esnasında yaptığı savunmada başhekimin

başvurucunun eşine tacizde bulunduğunu ancak başvurucuyu öldürtmeyi aklından

bile geçirmediğini anlattığı belirtilmiştir.

9. 17/5/2001 tarihli haberde, başvurucunun ikinci duruşmada

Mahkeme heyetince alınan beyanı aktarılmıştır.

"Kiralık katile öldürtülmek istenen yeğen A.A., ilk kez ifade verdi."

başlığıyla yayımlanan haberde, başvurucunun yengesiyle ilgili kendisine

yöneltilen iddiaları reddettiği; amcasıyla arasında bir iftiradan kaynaklı

olarak husumet oluştuğunu beyan ettiği bildirilmektedir.

10. 13/10/2001 tarihli haberde yaşanan olay tekrar kısaca

anlatılarak Mahkemece yapılan 6. duruşmaya ilişkin bilgilere ve kiralık katil

olduğu iddia edilen kişinin savunmasına yer verilmiştir.

11. Başvurucu, bu haberlerin gazetenin internet haber arşivinde

yayımlanmaya devam etmesi nedeniyle şeref ve itibarının zedelendiğini ileri

sürerek internet içeriklerine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.

12. Denizli 5. Sulh Ceza Mahkemesi 15/4/2014 tarihinde

başvurucunun talebini reddetmiştir. Mahkeme kararının gerekçesinde yazı

içeriklerinin haber değeri taşıdığı, başvurucunun kişilik haklarının ihlaline

yönelik herhangi bir hakaret ve incitici ibareye yer verilmediği

belirtilmiştir.

13. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz Denizli 2. Asliye Ceza

Mahkemesinin 2/5/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

14. Karar başvurucuya 6/5/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Başvurucu 26/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. Somut başvurunun çözümlenmesinde dayanak alınan tüm ulusal

ve uluslararası kaynaklar için C.K.

([GK] B. No: 2014/19685, 15/3/2018, §§ 16-17) ve Ali Kıdık (B. No: 2014/5552,

26/10/2017, §§ 22-29) kararlarına bakılabilir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, bir cinayet olayına ilişkin ceza yargılaması

esnasında alınan sanık savunmalarına dayalı olarak hakkında haber yapıldığını

iddia etmiştir. Başvurucu, gerçeği yansıtmayan savunmalara yer veren bu

haberlerin ilgili yayın kuruluşunun internet sitesinin arşiv bölümlerinde yer

almaya devam ettiğini; haber içeriğinin yayından kaldırılması yönündeki

taleplerinin yargısal makamlar tarafından reddedilmesi nedeniyle özel hayatın

gizliliği ile şeref ve itibarın korunması haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, hakkında yayımlanan haberlerin

internet ortamında yer almaya devam etmesi nedeniyle kişilik haklarının

zedelendiğinden şikâyet etmektedir. Başvurucunun bu şikâyeti şeref ve itibarın

korunması hakkı kapsamında incelenmiştir.

19. Anayasa Mahkemesi, C.K.

kararında 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların

Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında

Kanun'un 9. maddesine dayanan içeriğin yayından çıkarılması ve yayına erişimin

engellenmesi yolunun internet ortamında uzun süre erişilebilir kalan yayınlar

nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiği iddialarına

yönelik etkili bir başvuru yolu olup olmadığını incelemiştir.

20. 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanan internet içeriğine

erişimin engellenmesi yolu kanun koyucunun internet ortamında işlenen suçlarla

mücadelenin daha etkin yapılabilmesi, özel hayatın ve kişilik haklarının hızlı

ve etkili bir şekilde korunması ihtiyacı nedeniyle öngördüğü özel ve hızlı

sonuç alınabilecek istisnai bir yoldur (Ali Kıdık, §§ 55, 56; C.K., § 29).

21. Bir koruma tedbiri niteliğinde olan internete erişimin

engellenmesi kararı çekişmesiz yargı işlerindendir ve bu nedenle de hâkim

kararını dosya üzerinden, delil toplamaksızın, sınırlı bir inceleme ile

vermektedir. Bu nedenle de karar ile ifade özgürlüğüne müdahale edilecek

kişiler veya temsilcileri silahların eşitliği ilkesinden faydalanamamaktadır.

Dahası 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde internet erişiminin engellenmesi

kararından sonra kararın geri alınmasına ilişkin mekanizmalar öngörülmemiştir

ve bazı durumlarda erişimin engellenmesine ilişkin söz konusu tedbirin internet

kullanıcılarını engellenen içeriğe belirsiz bir süreyle erişmekten alıkoyma

potansiyeli vardır (Ali Kıdık,

§§ 59, 60; C. K., §§ 31, 32).

22. Dolayısıyla çekişmesiz bir dava sonucunda yayın içeriğine

erişimin engellenmesi kararı verilebilmesi ancak hukuka aykırılığın ve kişilik

haklarına müdahalenin ilk bakışta anlaşılacak kadar belirgin olduğu ve zararın

süratle giderilmesinin zaruri olduğu hâllerde mümkündür. Böyle durumlarda ilk bakışta ihlal doktrini internet

ortamında yapılan yayınlara karşı kişilik haklarının hızlı bir şekilde

korunması ihtiyacıyla ifade hürriyeti arasında adil bir denge sağlayacaktır (Ali Kıdık, §§

62, 63, C. K., § 33).

23. Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde Anayasa

Mahkemesi, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan usulün işletilebilmesi

için içeriğin internet ortamında uzun süredir erişilebilir olmasının tek başına

yeterli bir neden oluşturmadığı sonucuna varmıştır (C. K., § 41).

24. Bununla birlikte Mahkeme; internet ortamının sağladığı

ulaşılabilirlik, yaygınlık, haber ve fikirlerin depolanmasındaki ve muhafazasındaki

kolaylık dikkate alındığında yayın içeriğinin internet ortamında uzun süre

erişilebilir kalması hâlinde başvurucu bakımından toplumda sürekli olarak bir

ön yargının ve özel hayatına müdahalenin oluşması ihtimalini de göz ardı

etmemiştir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda çelişmeli dava yollarının daha

yüksek başarı şansı sunabilecek, kullanılabilir ve etkili başvuru yolları

olduğu sonucuna varmıştır (C. K.,

§§ 34-37).

25. Somut olayda başvurucunun şikâyetine konu olan yayınlar

internet haber arşivlerinde yer alan bazı haberlerdir. 2001 yılına ait haberler

bir cinayet olayı ve bu olaya yönelik ceza yargılaması hakkındadır. Haberlerde

bir Devlet Hastanesinin eski Başhekiminin, eşi ile ilişkisi olduğu öne sürülen

başvurucuyu öldürtmek için kiralık katil tuttuğuna,kiralık

katilin başvurucu yerine yanlışlıkla başkasını öldürdüğüne yönelik iddianamede

yer alan olaylar ve yargılama süreci hakkında bilgilere yer verilmiştir.

26. Başvurucu 2014 yılında, 2001 yılında yapılan bu haberlere

erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur. Başvurucunun kişisel verilerin

işlenme amacının dışında kullanıldığına yönelik bir şikâyeti de

bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvurucu, yayın içeriğinin internet ortamında

uzun süre erişilebilir kalması nedeniyle şeref ve itibarına yapılan müdahalenin

5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi gereği çelişmeli bir yargılama yapılmadan,

gecikmeksizin ve süratle bertaraf edilmesi ihtiyacını ortaya koyabilmiş

değildir.

27. Başvurucunun ortaya çıktığını iddia ettiği zararın giderimi

için uyuşmazlığın esasına dair ve somut başvuru açısından koşullara göre sulh

ceza hâkimliklerinin görevinde bulunan içeriğin yayından çıkarılması dışındaki

daha etkili diğer koruma yollarına başvurmadığı anlaşıldığından Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için tüm başvuru yollarının

tüketilmesi koşulunun yerine getirildiği söylenemez.

28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli

tutulması talebinin KABULÜNE,

B. Şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

12/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

A.A.

Vekili

:

Av. Şevket

TUTULMAZ