Ahmet Kenan Evren ve Ali Tahsin Şahinkaya Başvurusu (B. No: 2013/1276)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucular, Türkiye Cumhuriyeti

Anayasası’nın tamamını veya bir kısmını değiştirme veya ortadan kaldırmaya ve

Anayasa ile teşekkül etmiş Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya

veya görevini yapmaya engel olmaya cebren teşebbüs etmek suçlamasıyla haklarında kamu

davası açılması nedeniyle Anayasa’nın 17., 20., 36. ve

38. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 12/2/2013 tarihinde Anayasa

Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 28/2/2014

tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,

dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

5. Başvurucu Ahmet Kenan Evren 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti

Anayasası’nın ilgili hükümlerine göre sırasıyla Milli Güvenlik Konseyi Başkanı,

Devlet Başkanı ve yedinci Cumhurbaşkanıdır. Başvurucu Ali Tahsin Şahinkaya

Anayasa’ya göre önce Milli Güvenlik Konseyi Üyesi ardından Cumhurbaşkanlığı

Konseyi Üyesidir.

6. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 3/1/2012

tarih ve Soruşturma No: 2011/646 sayılı iddianamesiyle, 2/1/1980 tarihinde ve

12/9/1980-6/12/1983 tarihleri arasında 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 146.

maddesi kapsamında anayasayı ihlal suçunu işledikleri iddiasıyla başvurucular

hakkında Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır.

7. Başvuru tarihi itibarıyla Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinin

2012/3 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan yargılama kapsamında

başvurucular, iddianamenin ve kamu davasının “erk

yokluğu/yetkisizlik” nedeniyle hukuken yok hükmünde olduğunun

tespitine karar verilmesini istemişlerdir. Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi 4/4/2012 tarihli kararıyla bu talebi reddetmiştir.

8. 6/3/2014 tarihinde yürürlüğe giren 21/2/2014 tarih ve 6526 sayılı

Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza MuhakemesiKanunuile

Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la yapılan değişiklikler

nedeniyle 10/3/2014 tarihinde Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi, mahkemenin

görevinin sona ermesi nedeniyle dosyanın devrine karar vermiştir.

9. Bu aşamadan sonra yargılamanın yürütüldüğü Ankara 10. Ağır Ceza

Mahkemesi 18/6/2014 tarihinde başvurucuların isnat

edilen suç kapsamında müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmalarına karar

vermiştir. Bu kararla ilk derece yargılaması sona ermiştir.

10. Başvurucular 12/2/2013 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

B. İlgili

Hukuk

11. Anayasanın (mülga) Geçici Onbeşinci maddesi şöyledir:

“12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel seçimler sonucu

toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını oluşturuncaya

kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adına

kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Milli Güvenlik Konseyinin, bu Konseyin

yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında

Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisinin her türlü karar ve tasarruflarından

dolayı haklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve

bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz.

…”

12. Olay tarihinde yürürlükte olan 1/3/1926

tarih ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 146. maddesinin birinci fıkrası

şöyledir:

“Türkiye

Cumhuriyeti Teşkilatı Esasiye Kanununun tamamını veya bir kısmını tağyir ve

tebdil veya ilgaya ve bu kanun ile teşekkül etmiş olan Büyük Millet Meclisini iskata veya vazifesini yapmaktan men'e

cebren teşebbüs edenler,ağırlaştırılmış

müebbet ağır hapiscezasına mahkum olur.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 25/6/2014 tarihinde yapmış

olduğu toplantıda, başvurucuların 12/2/2013 tarihli ve 2013/1276 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

14. Başvurucular,

i. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin anayasal

düzeni hukuki dayanağını Anayasa’dan aldığından, Anayasa hükümlerinin konusu

olan eylem ve işlemlerin aynı zamanda hukuka aykırı ve suç olamayacağını,

ii. Kurulu iktidarın kendisini kuran kurucu

iktidarı bu kapsamdaki eylemlerinden dolayı yargılama yetkisinin bulunmadığını,

bu nedenle yapılan soruşturma ve açılan davanın hukuken varlığının kabul

edilemeyeceğini,

iii. Cumhurbaşkanına uyarı mektubu verilmesi

eylemi yönünden ayrıca dava zamanaşımının gerçekleştiğini,

iv. Davayla ilgisi olamayan hususların ve

yakınlarının kişisel bilgilerinin araştırıldığını ve kamuya açıklandığını

belirterek,

maddi ve manevi

varlığı koruma hakkı, kişisel verilerin korunması hakkı, adil yargılanma hakkı

kapsamında kendini suçlandırmama ve davasız

yargılanmama hakkı ile suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ihlal edildiğini

ileri sürmüşler, soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin tüm işlemlerin yok hükmünde

olduğuna karar verilmesini talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme

15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve

Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“İhlale

neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş

idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce

tüketilmiş olması gerekir.”

16. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, ikincil nitelikte bir

hukuk yoludur. Bu nedenle, kanunlarda yer alan idari ve yargısal başvuru

yollarının bireysel başvurudan önce tüketilmiş olması gerekir (B. No: 2012/363,

5/3/2013, § 17).

17. Anayasal düzeni yeniden kurma niteliği taşıyan eylemlerin

yargılama konusu yapıldığı iddiasına ilişkin olarak, başvurucular hakkında

isnat edilen suçla ilgili henüz kesin bir yargısal karar verilmediği ve

başvurucuların iddialarının incelenmesine ilişkin yargısal başvuru yollarının

tüketilmediği görülmektedir.

18. Başvuru konusu yargılamanın konusunun anayasal işlem ve eylemler

olduğu, bu nitelikteki eylemlerin hukuka aykırı ve suç kabul edilerek yargılama

konusu yapılamayacağı, usulüne uygun ve yargı yetkisi kapsamında açılmış bir

dava bulunmadığı, yargılama kapsamında yapılan tüm işlemlerin yetkisiz

gerçekleştirildiği şeklinde ilk derece yargılamasında ileri sürülen itirazlar

temyiz merciince incelenebilecektir.

19. Yargılama sürecinde isnat edilen suçlamayla ilgisi olmayan

hususların araştırıldığı yönündeki davayla bağlantılı şikâyetlerin de,

yargılama süreci kesin olarak sona ermediğinden bu aşamada incelenmesi mümkün

değildir.

20. Başvuruculara isnat edilen suçla ilgili soruşturma ve

yargılamanın, 7/5/2010 tarih ve 5982 sayılı Türkiye

Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında

Kanun’un 24. maddesiyle, 12 Eylül 1980 tarihinden ilk genel seçimler sonucu

toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını oluşturuncaya

kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adına

kullanan, Milli Güvenlik Konseyinin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş

hükümetlerin, Danışma Meclisinin her türlü karar ve tasarruflarından dolayı

haklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemeyeceği ve

bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamayacağı hükmünü içeren

Anayasa’nın geçici onbeşinci maddesinin yürürlükten

kaldırılmasından sonra gerçekleştiği dikkate alındığında, soruşturma ve kovuşturmanın keyfî olarak yürütüldüğünün kabulü mümkün görünmemektedir.

21. Sonuç olarak, Anayasa’nın geçici onbeşinci

maddesinin yürürlükten kaldırılması sonrasında, başvurucuların isnat edilen suç

kapsamında soruşturulmaları ve yargılanmalarının anayasal hakları ihlal ettiği

iddiasıyla ve tüm yargısal işlemlerin yok hükmünde sayılması talebiyle yapılan

bireysel başvuruda olağan kanun yollarının tüketilmediği sonucuna varılmıştır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurunun

“başvuru yollarının tüketilmemiş olması”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Başvurunun “başvuru yollarının tüketilmemiş olması”

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular

üzerinde bırakılmasına,

25/6/2014 günü OYBİRLİĞİYLE

karar verildi.

Başkan : Serruh KALELİ Üyeler : Zehra Ayla PERKTAŞ Burhan ÜSTÜN Erdal TERCAN Zühtü ARSLAN Raportör : Muharrem İlhan KOÇ Başvurucular : Ahmet Kenan EVREN Ali Tahsin ŞAHİNKAYA Vekilleri : Av. Bülent Hayri ACAR Av. Mithat Burak BAŞKALE Av. Sezin Duygu TUNCER