Alp Büyükkaya Başvurusu (B. No: 2013/8381)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, hakkı olmayan yere tecavüz suçundan yürütülen

yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 7/11/2013 tarihinde Antalya 2. Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla

yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 13/12/2013 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm tarafından 23/01/2014 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 12/2/2014 tarihli yazısında Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. Kemer Kaymakamlığının 27/9/2007 tarihinde ilçede yaptığı

denetimde, aralarında başvurucunun işletmecisi olduğu dalış okulunun da

bulunduğu bazı işletmelerin kıyı kenar çizgisi içinde kalan ve devletin hüküm

ve tasarrufu altında bulunan taşınmazı işgal ettiği tespit edilmiş ve bu

işletmeler hakkında Kemer Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda

bulunulmuştur.

8. Kemer Cumhuriyet Başsavcılığının 11/1/2008 tarihli

iddianamesiyle hakkı olmayan yere tecavüz suçunu işlediği iddiasıyla başvurucu

hakkında Kemer 1. Asliye Ceza Mahkemesinde ceza davası açılmıştır.

9. Başvurucu 2/4/2008 tarihinde talimat yoluylasorgulanmıştır.

10. Mahkemenin 9/9/2008 tarihli ve E.2008/55, K.2008/840 sayılı

kararıyla görevsizlik kararı verilmiştir.

11. Temyiz üzerine, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 11/10/2012

tarihli ve E.2011/10107, K.2012/30567 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesi

kararı bozulmuştur.

12. Bozmaya uyularak yürütülen yargılamada Mahkemenin 17/12/2013

tarihli ve E.2013/50, K.2013/900 kararıyla hakkı olmayan yere tecavüz suçundan

açılan davada, eylemin 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 15.

maddesinde düzenlenen kabahat eylemine uyduğu belirtilerek soruşturma

zamanaşımının dolması nedeniyle idari para cezası verilmesine yer olmadığına

hükmedilmiştir.

13. İtiraz üzerine Antalya 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 7/2/2014

2014/122 Değişik İş sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi ilamının ortadan

kaldırılmasına, dosyanın Mahkemeye iadesine karar verilmiştir.

14. Mahkemenin 30/4/2014 tarihli ve E.2014/160, K.2014/127

sayılı kararıyla idari para cezası verilmesine yer olmadığına karar

verilmiştir.

15. İtiraz üzerine, Antalya 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 21/5/2014

tarihli ve 2014/362 Değişik İş sayılı kararıyla itiraz incelemesi üzerine

Mahkemece duruşma açılmadığı ve taraflara itiraz kararına karşı diyeceklerinin

sorulmadığı, dosya üzerinden karar verildiği gerekçesiyle Mahkeme ilamının

ortadan kaldırılmasına, dosyanın Mahkemeye iadesine karar verilmiştir.

16. Mahkemenin 27/6/2014 tarihli ve E.2014/329 tarihli ve

K.2014/449 sayılı kararıyla başvurucu hakkında 27/9/2007 tarihinde tutanak

düzenlendiği, eylemin maktu idari para cezasını gerektirdiği ve 3621 sayılı

Kanun'un08/02/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728 sayılı Kanun ile

değişiklikten önceki 15. maddesi kapsamında kaldığı, tutanak tarihinden karar

tarihine kadar kabahatler için uygulanan zamanaşımı süresinin dolduğu

belirtilerek idari para cezası verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

17. Başvurucu, 7/11/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

18. İtiraz istemi üzerine Antalya 2. Ağır Ceza Mahkemesinin

3/10/2014 tarihli ve 2014/1607 Değişik İş sayılı kararıyla itiraz

reddedilmiştir.

B. İlgili Hukuk

19. 3621 sayılı Kanun’un 15. maddesi.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 7/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu, hakkı olmayan yere tecavüz suçundan yargılandığı

davanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde

düzenlenen adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminata

hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

22. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Başvurucu, Kemer Cumhuriyet Başsavcılığınca hakkında açılan

kamu davasında yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığını belirterek adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

24. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede

sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının, adil yargılanma hakkı

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususların

dikkate alınacağı belirtilmiş (B.E.,

B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin

Ceyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40).) ve bu kapsamda

yapılan incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

yönelik kararlar verilmiştir (Mehmet Fatih

Özdemir, B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396,

22/6/2015; Osman Bayrak, B. No:

2013/3803, 25/2/2015).

25. Başvuru konusu olay; Kemer 1. Asliye Ceza Mahkemesinde hakkı

olmayan yere tecavüz suçundan açılan ceza davasına ilişkindir. Ceza

muhakemesinde yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken

sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar

tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı

gibi bir takım tedbirlerin uygulanması anı ya da kamu

davasının açıldığı tarihtir. Somut başvuru açısından bu tarih,başvurucunun Antalya Nöbetçi Asliye Ceza

Mahkemesince talimat yoluyla sorgulandığı 2/4/2008'dir. Ceza yargılamasında

sürenin sona erdiği tarih, suç isnadının nihai olarak karara bağlandığı tarih

olup somut davada bu tarih, Antalya 2. Ağır Ceza Mahkemesince İlk Derece

Mahkemesi kararına yapılan itirazın reddedildiği 3/10/2014'tür (Ersin Ceyhan, § 35).

26. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde Kemer Cumhuriyet

Başsavcılığının 11/1/2008 tarihli iddianamesiyle başvurucu hakkında ceza

davasının açıldığı, 2/4/2008 tarihinde başvurucunun sorgulandığı tespit

edilmiştir. Kemer 1. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılamada9/9/2008

tarihinde görevsizlik kararı verildiği, temyiz üzerine Yargıtay 8. Ceza

Dairesinin 11/10/2012 tarihli ilamıyla İlk Derece Mahkemesi kararının

bozulduğu, bozmaya uyularak yürütülen yargılamada Mahkemece 17/12/2013

tarihinde para cezası verilmesine yer olmadığına karar verildiği, anılan karara

itiraz üzerine Antalya 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 7/2/2014 tarihli ilamıyla

Mahkeme kararının kaldırıldığı, Mahkemece 30/4/2014 tarihinde tekrar karar

verildiği, itiraz üzerine kararın Antalya 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 21/5/2014

tarihli ilamıyla kaldırıldığı, yürütülen yargılamada Mahkemece27/6/2014

tarihinde karar verildiği, itiraz üzerine Antalya 2. Ağır Ceza Mahkemesinin

3/10/2014 tarihli kararıyla itirazın reddedildiği anlaşılmıştır.

27. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza

davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Başvurucunun, tutum ve

davranışlarıyla ve usule ilişkin haklarını kullanırken özensiz davranmasıyla

yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da söylenemez. Anılan davaya

bütün olarak bakıldığında somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini

gerektirecek bir yön bulunmadığı ve söz konusu yedi yıl altı aylık yargılama

sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

30. Başvurucu, 10.000 TL manevi tazminatın ödenmesi talebinde

bulunmuştur.

31. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda

başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

32. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin yedi yıl altı

aylık yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin uzunluğu

sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı

karşılığında başvurucuya net 6.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800

TL vekalet ücretinden oluşan toplam 1.998.35 TL

yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 6.000 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, tazminata

ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 198,35 TL harçtan ve 1.800 TL vekalet ücretinden oluşan

toplam 1.998.35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

7/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Alparslan

ALTAN

Raportör Yrd.

:

Gökçe

GÜLTEKİN

Başvurucu

:

Alp

BÜYÜKKAYA

Vekili : Av. Hasan Kemal ELBAN