Aslıhan Baştuğ Başvurusu (B. No: 2016/22172)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru gece vakti alkollü içki satışı kabahatinden dolayı

verilen idari para cezasına yapılan itirazın reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete

uygun yargılanma, gerekçeli karar ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 21/10/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu Ankara'nın Etimesgut ilçesinde Şehit Hikmet Özer

Caddesi'nde kuruyemiş ve alkollü içki satılan bir dükkanı

işletmektedir.

7. Etimesgut İlçe Emniyet Müdürlüğünde (Emniyet Müdürlüğü)

görevli polis memurları 8/10/2015 tarihi saat 23.30 civarı başvurucunun

işlettiği dükkanda M.A. tarafından S.Ç.ye alkollü içki

satıldığının görüldüğünü tespit eden bir tutanak düzenlemişlerdir. M.A.

tutanağı imzalamaktan imtina etmiş, S.Ç. ise tutanağı imzalamıştır.

8. Emniyet Müdürlüğü, söz konusu tutanağı 6/11/2015 tarihli yazı

ile Tütün ve Alkol Piyasasını Düzenleme Kurumuna (TAPDK) göndermiştir. Kurul

18/5/2016 tarihinde, başvurucuya gece vakti alkollü içki satışı yaptığı

gerekçesiyle 33.532 TL idari para cezası verilmesine karar vermiştir. Kararın

gerekçesinde, kolluk görevlilerince düzenlenen tutanağın esas alındığı

belirtilmiş; 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler

İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fıkrası, 7. maddesinin birinci

fıkrasının (e) bendi ve üçüncü fıkrası ile 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı

Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında

Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendi dayanak olarak

gösterilmiştir.

9. Başvurucu bu karara karşı 30/6/2016 tarihinde Ankara Batı 1.

Sulh Ceza Hâkimliği (Hâkimlik) nezdinde itirazda bulunmuştur. İtiraz

dilekçesinde; isnat edilen kabahatin işlenmediği, satışı gösteren bir fiş veya

cihaz verisi bulunmadığı, öncelikle uyarı cezası verilmesi gerektiği, ayrıca

verilen cezanın ölçüsüz olduğu belirtilmiştir.

10. Hâkimlik 20/9/2016 tarihinde itirazın reddine kesin olarak

karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, itiraz dilekçesi ve ekleri ile TAPDK

tarafından gönderilen belgelerin içeriğine göre kural ihlalinin sabit olduğu

belirtilerek itiraza konu kararın usule ve kanuna uygun bulunduğu

açıklanmıştır.

11. Nihai karar başvurucu vekiline 29/9/2016 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

12. Başvurucu 21/10/2016 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 4250 sayılı Kanun’un 24/5/2013 tarihli ve 6487 sayılı

Kanun'un 2. maddesi ile yeniden düzenlenen 6. maddesinin beşinci fıkrasının

üçüncü cümlesi şöyledir:

“Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri

arasında perakende olarak satılamaz.”

14. 4250 sayılı Kanun’un 24/5/2013 tarihli ve 6487 sayılı

Kanun'un 3. maddesi ile yeniden düzenlenen 7. maddesinin birinci fıkrasının (e)

bendi şöyledir:

“Bu

Kanunun 6 ncı maddesinin;

...

e) Beşinci fıkrasındaki yasaklara aykırı

hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası

Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin

beşinci fıkrasının (k) bendinde öngörülen,

idari para cezası verilir.”

15. 4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“...

Tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasında Gıda, Tarım ve

Hayvancılık Bakanlığından gerekli izinleri

alarak veya almadan mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden,

pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idarî

yaptırımlar uygulanır:

...

k) Tütün mamulleri veya alkollü içkilerin

tüketicilere satışını; internet, televizyon, faks ve telefon gibi elektronik

ticaret araçları ya da posta ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzere satış

sistemi kuran veya faaliyette bulunanlara yirmibin

Yeni Türk Lirasından yüzbin Yeni Türk Lirasına kadar

idarî para cezası verilir. (Ek ikinci cümle: 13/2/2011-6111/175 md.) Satışın internet ortamında yapılması halinde, 4/5/2007

tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu

Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda öngörülen

usullere göre erişimin engellenmesine karar verilir ve bu karar hakkında da

anılan Kanun hükümleri uygulanır. "

16. 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17.

maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) İdarî para cezası, maktu veya nispi

olabilir.

(2)

İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de

belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen

kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz

önünde bulundurulur.

...

(7)

İdarî para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için

4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi

hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak

uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının hesabında bir Türk Lirasının küsuru

dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki idarî para cezaları açısından

uygulanmaz."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 18/7/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mülkiyet Hakkının

İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

2. Değerlendirme

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin

(1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel

başvurularda, başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle

olaylar hakkındaki iddialarını kanıtlamak ve dayanılan Anayasa hükmünün

kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki

iddialarını ortaya koymak başvurucuya düşer. Başvurucunun kamu gücünün işlem,

eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile

dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile

ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların neler olduğunu başvuru

dilekçesinde belirtmesi şarttır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden

olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre

özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin

hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller

açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.

No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20; Ünal

Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, §§ 18, 19).

20.Somut olayda başvurucu sadece başvuru formunun sonuç kısmında

soyut olarak yer verdiği mülkiyet hakkının niçin ihlal edildiğine dair hiçbir

açıklamada bulunmamıştır. Bu itibarla başvuruya konu ihlal iddialarıyla ilgili

deliller sunarak olaya ilişkin iddialarını kanıtlamak ve hangi Anayasa hükmünün

ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunmak suretiyle hukuki iddialarını

ortaya koymak yükümlülüğü başvuruculara ait olmasına rağmen başvurucu

tarafından bu yükümlülük yerine getirilmemiştir.

21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

22. Başvurucu, savunma ve delilleri dikkate alınmadan düzenlenen

kolluk tutanağına göre idari para cezasının uygulandığını belirtmiştir.

Başvurucu ayrıca tutanakta imzası bulunan üçüncü kişinin ise serbest iradesinin

etkilenmiş olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu son olarak Kurulun ve itirazını

inceleyen Mahkemenin yalnızca tutanağı dikkate alarak sundukları kasa fişi ve

kredi kartı ekstreleri gibi belgeleri incelemeyerek gerekçesiz kararlar

verdiklerini vurgulamıştır. Başvurucuya göre idarenin amacı, kanunu uygulamak

olmayıp basit bir esnaf dükkanının mahvolmasına yol açacak biçimde ceza

kesilmek suretiyle belirli bir yaşam biçimini baskı altına almaktır. Başvurucu

sonuç olarak adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

23. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

24. Somut olayda Kurul kolluk görevlileri tarafından düzenlenen

tutanağı esas alarak başvurucunun gece vakti alkollü içki satışı kabahatini

işlediği sonucuna varmıştır. Bu tutanakta, olay günü saat 23.30 civarı alkollü

içki satışı yapıldığının görüldüğü belirtilmiş, tutanağı alkollü içkiyi satın

aldığı belirtilen müşteri de imzalamıştır. Başvurucu ise kasa fişleri ile kredi

kartı ekstrelerini ibraz ederek bunun aksini ispat etmeye çalışmıştır.

25. Bu aşamada belirtmek gerekir ki yargılama sürecinde

delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması -kural olarak-

derece mahkemelerinin takdirindedir. Ancak bu takdir yetkisi sınırsız olmayıp

derece mahkemelerinin kararlarının açıkça keyfî olmaması veya bariz bir takdir

hatası içermemesi gerekir. Somut olay bakımından ise müşterinin imzasını da

içerir kolluk tutanağını esas alan Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin

kararının açıkça keyfî olduğu veya bariz bir takdir hatası içerdiği söylenemez.

26. Diğer taraftan şikâyet edilen fiilin ve idari para cezasının

4250 sayılı Kanun'un 6. ve 7. maddeleri ile 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesi

hükümlerinde düzenlendiği, buna göre belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir

nitelikteki söz konusu hukuk kurallarının somut olayda kamu makamlarınca

uygulandığı dikkate alınmalıdır. Cezaların orantılılığına yönelik olarak ise

adil yargılanma hakkı kapsamında bir değerlendirme yapılabilmesi mümkün

bulunmamaktadır.

27. Sonuç olarak hukuk kurallarının yorumlanması ve delillerin

değerlendirilmesine ilişkin olan başvurunun bu kısmı, yukarıda belirtilen

içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğindedir.

28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik nedenleri incelenmeksizin

açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

18/7/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Özgür DUMAN

Başvurucu

:

Aslıhan

BAŞTUĞ

Vekili : Av. Doğan Gözde ÖZGÖDEK