Ayşe Kaya Başvurusu (B. No: 2015/5815)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi ve alacağın bir kısmının

reddine karar verilmesinin doğru olmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/4/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucunun eşi çalıştığı maden ocağında meydana gelen iş

kazası neticesinde 27/9/2008 tarihinde vefat etmiştir. Başvurucu, kendisi adına

asaleten ve çocukları adına velayeten maddi ve manevi

tazminat talebiyle 19/2/2009 tarihinde işveren şirket aleyhine dava açmıştır.

7. Mahkemece ölümün meydana gelmesindeki kusur durumu ve bu

kusur durumu uyarınca başvurucu ve çocuklarının uğramış olduğu maddi zarar

belirlenmesi amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Başvurucu, maddi

zarara ilişkin bilirkişi raporunun dosyaya ibrazından sonra 10/10/2011 tarihli

dilekçe ile talebini kendisi ve çocukları için toplam 79.464,43 TL olarak ıslah

etmiştir.

8. Mahkeme 30/11/2011 tarihli karar ile bilirkişi raporunda

belirtilen miktardan başvurucu ve çocuklarına Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

(SGK) tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değerini mahsup ederek toplam

73.994, 08 TL maddi ve 34.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.

9. Hüküm davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 10/12/2012 tarihinde tefhim edilen kısa kararın

hükmün içermesi gereken unsurları taşımaması nedeniyle ilk derece mahkemesi

kararını bozmuştur.

10. Mahkeme bozmaya uymuş ve yapmış olduğu yargılama sonucunda

verdiği 24/5/2013 tarihli kararla önceki kararın aksine SGK tarafından bağlanan

gelirin peşin sermaye değerini düşmeden toplam 79.464,43 TL maddi tazminata ve

34.000 TL manevi tazminata karar vermiştir.

11. Bu hüküm de davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi (Daire), ilk hükmün başvurucu tarafından temyiz

edilmemesi nedeniyle davalı lehine usuli müktesep hak

oluştuğu ve buna göre ilk hükümde belirtilen maddi tazminattan fazlasına karar

verilemeyeceği gerekçesiyle hükmü bozmuştur.

12. Mahkeme 21/10/2013 tarihli bozmaya direnmiş, Yargıtay Hukuk

Genel Kurulu (YHGK) direnme kararını bozmuştur. Mahkeme 21/5/2014 tarihli

oturumda bir kez daha toplam 79.464,43 TL maddi tazminata karar vermişse de bu

hüküm de Daire tarafından bozulmuştur.

13. Mahkeme 19/11/2014 tarihli son kararı ile bozma ilamı

doğrultusunda 73.994,08 TL maddi ve 34.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

vermiştir. Anılan hüküm Dairenin denetiminden geçerek 23/2/2015 tarihinde

kesinleşmiştir.

14. Nihai karar 13/3/2015 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu

2/4/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 21/3/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucuların

İddiaları

16. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

2. Değerlendirme

17. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)

kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya

da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği

iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara

ilişkin olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına

(Tazminat Komisyonu) başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir

olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup

bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır.

18. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuru

yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması

nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına

makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı vetazminat

ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafi

olanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlama

imkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler

doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal

iddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma ve yeterli

giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolu

tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı

sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul

edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel,

§§ 35, 36).

19. Mevcut başvurunun bu kısmı yönünden söz konusu karardan

ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

21. Başvurucu 30/11/2011 tarihli ilk kararın tefhimle

öğrenildiği şeklindeki kabulün doğru olmadığını ve davalı tarafın temyiz

dilekçesinin kendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle katılma yoluyla temyiz

hakkını da kullanamadığından aleyhine bir usuli

müktesep haktan bahsedilemeyeceğini ileri sürmüştür.

22. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının

tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini

öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak

iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara

sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni

göstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek,

B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

23. Somut olayda başvurucunun bu yöndeki itirazlarını temyiz

aşamasında ileri sürmediği saptanmıştır. Bu durumda başvurucunun başvuru

yollarını usulüne uygun olarak tüketerek bireysel başvuruda bulunduğunu

söylemek mümkün değildir.

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

21/3/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA Raportör : Heysem KOCAÇİNAR Başvurucu : Ayşe KAYA Vekili : Av. Haci Muhammed TAŞ