Barış Sarıtaş ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2015/161)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, inşaatta meydana gelen asansör kazasında on

işçinin hayatını kaybetmesi olayına ilişkin etkili ceza soruşturması

yapılmaması nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 5/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2015/974 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının

konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2015/161 başvuru numaralı bireysel başvuru

dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2015/161 başvuru numaralı bireysel

başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucular yakını İ.S. ve H.A.G. 6/9/2014 tarihinde,

eski Ali Sami Yen Stadyumu arsası üzerine yapılan inşaatta işçi olarak

çalıştıkları sırada üzerinde bulundukları asansörün 31. ila 32. kat

seviyesindeki yükseklikten düşmesi sonucu diğer sekiz işçiyle birlikte

hayatlarını kaybetmiştir.

8. Olaya ilişkin olarak İstanbul Cumhuriyet

Başsavcılığınca başlatılan soruşturma kapsamında yedi kişilik bilirkişi

heyetinden rapor alınmıştır. 23/9/2014 tarihli anılan raporun sonuç ve kanaat

bölümünde; cephe asansörünü kiralayan, şantiyeye montajını ve bakımını yapan G.

M. firmasının yetkilileri ve teknik personelinin asli kusurlu, asıl işveren

konumundaki asansör kiracısı T. GYO-T. Yapı-T. Gıda Proje Ortaklığının idari ve

teknik sorumlularının asli kusurlu, iş sağlığı ve güvenliği firması olan N. İş

Güvenliği Danışmanlık ve Ticaret A.Ş. ortaklarının tali kusurlu, N. İş

Güvenliği Danışmanlık ve Ticaret A.Ş. firmasının iş güvenliği uzman ya da

uzmanlarının tali kusurlu, kazada hayatını kaybeden müteveffa işçilerin olayda

kusursuz oldukları şeklinde görüş bildirilmiştir.

9. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 15/10/2014

tarihinde, işveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlem ve

yükümlülüklerinden doğrudan işverenin sorumlu olduğu hükme bağlanmış ise de

buradaki sorumluluğun hukuki bir sorumluluk olduğu (tazminat sorumluluğu), ceza

hukukunun genel prensiplerinden olan suç ve cezaların şahsiliği ve fiil ile

netice arasında uygun illiyet bağının olmaması nedeniyle asıl işveren

konumundaki şüpheliler M.T., Y.E.T., A.T.nin cezai bir sorumlulukları olmadığı,

bu şüpheliler hakkında kamu davasını açmaya yeterli, kesin, inandırıcı ve

şüpheden uzak delil elde edilemediği gerekçeleriyle anılan şüpheliler hakkında

kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. Aynı tarihte diğer altı

şüpheli hakkında farklı gerekçelerle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar

verilmiştir.

10. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca 15/10/2014

tarihinde verilen ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan

itiraz, İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliğince 2/12/2014 tarihinde reddedilmiştir.

11. Anılan karar başvuruculara 5/12/2014 ve 16/12/2014

tarihlerinde tebliğ edilmiş olup başvurucular başvuru süresi içinde sırasıyla

5/1/2015 ve 15/1/2015 tarihlerinde anılan karara yönelik bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

12. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından

17/10/2014 tarihinde, T. GYO-T, G. M. isimli asansör firması ve N. isimli iş

güvenliği firmasının yönetici ve çalışanlarının aralarında bulunduğu yirmi beş

kişi hakkında taksirle birden fazla kişinin ölümüne sebebiyet verme suçundan

cezalandırılmaları istemiyle iddianame düzenlemiştir.

13. İddianamenin kabulü ile başlayan yargılama sürecinde

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesince 23/3/2018 tarihinde, bir kısım sanığın

beraatine bir kısım sanığın ise adli para cezası ile cezalandırılmasına

hükmedilmiştir. Dosyanın istinaf incelemesinin devam ettiği anlaşılmaktadır.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

14. Mahkemenin 11/6/2018 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

15. Başvurucular, yakınlarının ölümü ile sonuçlanan olaya

ilişkin yapılan ceza soruşturmasının yetersiz olduğunu, işveren sorumluluğunun

yeterli şekilde araştırılmadığını, eksik inceleme yapıldığını, M.T., Y.E.T. ve

A.T. hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini ve yapılan

itirazın da gerekçesiz şekilde reddedildiğini, işveren sıfatıyla sorumlulukları

bulunmasına karşın bu kişiler yönünden soruşturmanın kapatıldığını belirterek

adil yargılanma hakkı, etkili başvuru hakkı ve yaşam hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Yakınlarının ölümüyle sonuçlanan kazanın meydana gelmesinde sorumluluğu

bulunan kişilere yönelik yürütülen ceza soruşturmasının etkili olmadığına

yönelik başvurucuların iddialarının tamamı yaşam hakkı kapsamında incelenmiştir.

Adil yargılanma ve etkili başvuru hakkına ilişkin ayrıca değerlendirme

yapılmamıştır.

17. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği

Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun

yollarının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu

şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne

uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu

makamlara sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli

özeni göstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013,

§ 17).

18. Bir ceza soruşturması veya ceza yargılaması sürecinde

kovuşturmaya yer olmadığı, beraat, mahkûmiyet veya hükmün açıklanmasının geri

bırakılması kararlarıyla farklı zamanlarda neticelenmiş aşamalar bulunması

durumunda anılan aşamaların tek bir olay bazında, farklı kişilerin

sorumluluklarına yönelik olduğu gözetildiğinde soruşturmaların bir bütün olarak

değerlendirilmesi gerekebilecektir (S.D., B. No: 2013/3017, 16/12/2015,

§ 69).

19. Anayasa'nın yaşama hakkını güvence altına alan 17.

maddesi ile devletin temel amaç ve görevlerini belirten 5. maddesi birlikte

değerlendirildiğinde meydana gelen ölüm olaylarının sorumlularının

belirlenmesini ve gerekiyorsa cezalandırılmasını sağlayabilecek etkili bir ceza

soruşturması yürütülmesi gerekmektedir. Ancak yürütülen bu soruşturma, belirli

bir kişinin sorumlu olup olmadığıyla sınırlı olmamalı; olayın tüm yönlerini

ortaya koyacak kapsamda ve nitelikte olmalıdır. Nitekim soruşturmanın etkili

olup olmadığına ilişkin değerlendirme -somut olayın kendine özgü koşulları

dikkate alınarak- belirli bir kişi hakkında verilen kararla sınırlı olarak

değil yürütülen soruşturma bir bütün olarak incelendikten sonra

yapılabilecektir (Gülcan Keleş ve diğerleri, B. No: 2014/797,

22/03/2017, § 30).

20. Somut olayda, meydana gelen kaza ve ölüm olayında

sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla yirmi beş kişi hakkındaki ceza yargılamasının

devam ettiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar Savcılık soruşturması aşamasında

yeterli araştırma yapılmadığı ve soruşturmanın etkili şekilde yürütülmediği

başvurucular tarafından ileri sürülmüşse de devam etmekte olan yargılama

sürecinin maddi olayın koşullarını belirleyebilecek, sorumluların tespitini ve

cezalandırılmalarını sağlayabilecek nitelikte olmadığına ilişkin bir veri

bulunmamaktadır.

21. Başvurucular ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığı

tarafından olayla ilgili olarak yürütülen soruşturma sonucunda olayda

sorumluluğu bulunan bazı kişiler hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair

karar verilmesi nedeniyle soruşturmanın etkili olmadığını ileri sürmüşlerse de

devam eden yargılama sürecinde olayda sorumlulukları bulunan kişiler tespit

edilerek haklarında kamu davasının açılmasının sağlanmasının her zaman mümkün

olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda haklarında kovuşturmaya yer olmadığına dair

karar verilen kişilerin de sorumluluklarının tespit edilmesi hâlinde haklarında

kamu davası açılması önünde bir engel bulunmadığı görülmektedir.

22. Dolayısıyla başvuru konusu olayda devam eden

yargılama süreci dikkate alındığında kanunda öngörülen yargısal başvuru

yollarının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olduğundan söz edilemez.

23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının

tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

A. Başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde

BIRAKILMASINA 11/6/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA YusufŞevki HAKYEMEZ Raportör Yrd. : Gizem Ceren DEMİR KOŞAR Başvurucular : 1. Barış SARITAŞ 2. Ferit SARITAŞ 3. Gülay SARITAŞ 4. Haydar SARITAŞ 5. Hüseyin SARITAŞ 6. Irmak SARITAŞ 7. Nezahat SARITAŞ 8. Tülay KURU Vekilleri : Av. Gülsüm KARACAN Başvurucu : 9. Mustafa GENÇ Vekili : Av. Yıldız İMREK