Bayram Kaya Başvurusu (B. No: 2016/7732)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi aşması

nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; mahkûmiyet kararının deşifre

olan gizli tanık beyanına dayandırılması, mahkeme heyetini oluşturan hâkimlerin

reddi talebinin reddedilmesi ve yersiz delillere rağmen mâhkumiyet

kararı verilmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 20/4/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Hopa Cumhuriyet Başsavcılığınca (Savcılık) suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, bu

örgütün faaliyeti kapsamında kasten adam öldürme, cebir tehdit veya hile

kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve 6136 sayılı yasaya muhalefet

suçlarından çıkarılan yakalama emri üzerine yakalanan başvurucu 8/6/2011

tarihinde gözaltına alınmıştır.

8. Hopa Sulh Ceza Mahkemesi 9/6/2011 tarihinde başvurucunun suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve bu

örgütün faliyeti kapsamında kasten adam öldürme

suçlarından tutuklanmasına karar vermiştir.

9. Savcılık 14/9/2012 tarihinde başvurucu hakkında kasten öldürme, ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri

satın alma veya taşıma veya bulundurma, tasarlayarak öldürme, bir suçu gizlemek

veya başka bir suçun delillerini gizlemek ya da yakalanmamak amacıyla öldürme

ve resmi belgede sahtecilik suçlarından

kamu davası açılması için Artvin Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben fezleke

düzenlemiştir.

10. Artvin Cumhuriyet Başsavcılığı 28/9/2012 tarihli iddianamesi

ile başvurucunun tasarlayarak öldürme,

kasten öldürme, cebir tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun

kılma, bir suçu gizlemek veya başka bir suçun delillerini gizlemek ya da

yakalanmamak amacıyla öldürme, resmi belgede

sahtecilik ve ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma veya taşıma veya

bulundurma suçlarından cezalandırılması istemiyle aynı yer Ağır Ceza

Mahkemesinde kamu davası açmıştır.

11. Artvin Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 7/6/2013 tarihinde

başvurucunun tasarlayarak öldürme suçundan müebbet hapis, bir suçu gizlemek

amacıyla öldürme suçundan müebbet hapis, nitelikli hürriyetinden yoksun kılma

suçundan iki kez 5 yıl hapis, ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma

veya taşıma veya bulundurma suçundan 10 ay hapis ve 500 TL adli para cezasıyla

ve resmî belgede sahtecilik suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla

cezalandırılmasına karar vermiştir.

12. Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesi

18/11/2014 tarihli ilamıyla hükmü bozmuştur.

13. Bozma ilamı üzerine yargılamaya Artvin Ağır Ceza

Mahkemesinin E.2014/125 sayılı dosyası üzerinden devam olunmuş; Mahkeme

22/1/2015 tarihinde, başvurucu hakkında verdiği ilk kararın hukuka uygun

olduğunu belirterek direnme karar vermiştir.

14. Kararın temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay

Ceza Genel Kurulu 6/10/2015 tarihli kararı ile direnme kararını bozmuştur.

15. Anılan karar üzerine yargılamaya Artvin Ağır Ceza

Mahkemesinin E.2016/2 sayılı dosyası üzerinden devam olunmuştur.

16. Artvin Ağır Ceza Mahkemesi başvurucu ve müdafiinin

hazır bulundukları 7/3/2016 tarihli hüküm celsesinde başvurucunun tasarlayarak

öldürme suçundan müebbet hapis, bir suçu gizlemek amacıyla öldürme suçundan

müebbet hapis, nitelikli hürriyetinden yoksun kılma suçundan iki kez 5 yıl

hapis, ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma veya taşıma veya

bulundurma suçundan 10 ay hapis ve 500 TL adli para cezasıyla ve resmi belgede sahtecilik

suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve tutukluluk hâlinin

devamına karar vermiştir. UYAP üzerinden yapılan incelemede başvurucunun anılan

tutukluluğun devamına ilişkin karara yönelik bir itirazının olduğu

saptanmamıştır.

17.Başvurucu 20/4/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

18. Başvurucu hakkındaki mahkûmiyet hükmü, Yargıtay 1. Ceza

Dairesinin 9/5/2017 tarihli ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 11/12/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiası

20. Başvurucu, tutukluluğunun kanunda öngörülen azami süreyi

aştığını ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

21.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı ve

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 64. maddesinin (1)

numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği,

başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün

içinde yapılması gerekmektedir.

22. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada dikkate

alınması gereken usule ilişkin şarttır (Yasin

Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18).

23. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma durumunda

tutukluluk süresinin Kanun'da öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı

iddiasıyla yapılacak bireysel başvurunun, ilk derece yargılaması devam ederken

tutukluluğun devamına karar verilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten

sonra başvuru süresi içinde yapılması gerekir (Mehmet

Emin Kılıç, B. No:

2013/5267, 7/3/2014, § 28).

24. Bu bağlamda bir suç isnadına bağlı olarak tutuklulukla

ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen

tutukluluğun devamı kararı sonrasında yapılması hâlinde, tutukluluğun devamı

kararına itiraz edilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiği tarihten

itibaren, itiraz edilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiği

tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Fırat İşgören,

B. No: 2014/6425, 17/11/2016, § 34).

25. Somut olayda başvurucu tarafından ilk derece mahkemesince

hükümle -7/3/2016 tarihli mahkûmiyet kararıyla- birlikte verilen tutukluluğun

devamı kararına itiraz edildiğine yönelik bir bilgi ve/veya belge

bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurunun, ilk derece mahkemesinin nihai kararının

tefhimle öğrenildiği 7/3/2016 tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılması

gerekmektedir. Buna göre 20/4/2016 tarihinde yapılan bireysel başvuruda süre

aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.

26. Açıklanan gerekçelerle kararın öğrenilmesinden itibaren otuz

gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiası

27. Başvurucu; mahkûmiyet kararının deşifre olan gizli tanık

beyanına dayandırıldığını, elde edilen DNA profillerinin maktûle

ait olmadığının tespit edilmesine rağmen mâhkum

edildiğini ve Mahkeme heyetini oluşturan hâkimlerin reddi talebinin

reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

2. Değerlendirme

a. Başvuru Yollarının

Tüketilmesi Hakkında

28. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, ikincil nitelikte bir kanun yolu olup bu

yola başvurulmadan önce kural olarak olağan kanun yollarının tüketilmiş olması

şarttır. Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle idari

merciler ve derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından

değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır. Bireysel başvuru

yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda

bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur (Ayşe Zıraman ve Cennet

Yeşilyurt, B. No:

2012/403, 26/3/2013, §§ 16-17). Bununla birlikte bir başvuru yolu yoksa ya da

olan başvuru yolları etkili değilse Anayasa Mahkemesi somut olayın koşullarını

dikkate alarak bir başvurunun incelenmesine karar verebilir (Ümit Ata, B. No: 2012/254, 6/2/2014, §

33).

29. Somut olayda başvurucunun Artvin Ağır Ceza Mahkemesinin

7/3/2016 tarihli nihai kararına karşı temyiz yoluna başvurduğu ancak temyiz

sonucunu beklemeden 20/4/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru

yaptığı anlaşılmıştır. Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında başvurucunun başvuru

tarihi itibarıyla başvuru yollarını tüketmeden bireysel başvuruda bulunduğu

anlaşılmakta ise de bireysel başvuru sürecinde söz konusu hükmün Yargıtay 1.

Ceza Dairesi tarafından 9/5/2017 tarihinde onanarak kesinleştiği (bkz. § 18),

somut olayın koşullarında başvuru yollarının tüketildiğinin kabul edilmesi

gerektiği sonucuna varılmıştır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Abdullah Akyüz [GK], B. No: 2013/9352,

2/7/2015, § 33; Azize Yağız ve diğerleri,

B. No: 2014/5475, 17/11/2016, § 51).

b. Şikâyetin

Değerlendirilmesi

30. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun gizli tanığı sorgulama hakkının

ihlal edildiğine ilişkin herhangi bir iddiası bulunmayıp mahkûmiyet kararının

deşifre olan gizli tanık beyanına dayandırıldığı ve elde edilen DNA

profillerinin maktûle ait olmadığının tespit

edilmesine rağmen mâhkumiyetine karar verildiği

şeklindeki bir kısım iddialarının özü yargılamanın sonucuna ilişkin olduğundan

bu kapsamda değerlendirme yapılmıştır.

31. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

32. Başvurucu tarafından ileri sürülen yargılamanın sonucuna

ilişkin iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk

kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir

hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir hususun

da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti

niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

33. Başvurucu, ayrıca Mahkeme heyetini oluşturan hâkimlerin

reddi talebinin reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

34. Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgili

delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını kanıtlamak ve

dayanılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda

bulunarak hukuki iddialarını ortaya koymak başvurucuya düşer. Başvurucunun,

kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü

hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini,

dayanılan deliller ile ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların

neler olduğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şarttır. Başvuru dilekçesinde

kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair

olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki

hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin

gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli

Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19-20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014,

§§ 18-19).

35. Somut olayda başvurucu, soyut olarak Mahkeme heyetini

oluşturan hâkimlerin reddi talebinin reddedildiğini belirtmişse de başvuru

formu ve eklerinde, hangi tarihli dilekçe veya hangi tarihli celsede hâkimin

reddi talebinde bulunduğu ve bu talebi karşısında Mahkemenin ne şekilde karar

verdiği hususlarında açıklamalarda bulunmamış ve bunlara ilişkin bilgi ve

belgeleri başvuru formuna eklememiştir. Anayasa Mahkemesinin görevi, mevcut

başvurudaki gibi bir delilin davanın esasının çözüme ulaştırılması bakımından

gerekli olup olmadığını belirlemek değildir. Bu itibarla başvurucu, anılan

ihlal iddiasına ilişkin olarak delillerini sunma ve bireysel başvuru

kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiğine ilişkin

açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.

36. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/12/2019

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Üyeler

:

Engin

YILDIRIM

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M.Emin KUZ

Raportör

:

Abdullah

UÇAR

Başvurucu

:

Bayram KAYA

Vekili

:

Av. İsmail

KARABULUT