Duru Diyaliz Merkezi Gelişim Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.ş. Başvurusu (B. No: 2016/8736)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; başvurucunun devraldığı işletmenin ruhsatının yargı

kararıyla askıya alınması nedeniyle mülkiyet hakkının, iptal davasına ilişkin

yargı sürecinin uzun süre devam etmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 6/5/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru sonucu verilen karar kabul edilebilirliğe ilişkin

olduğundan Bakanlık görüşü süreci beklenmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

A. Uyuşmazlığın Arka

Planı

8. Kayseri Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan

4/2/2010 tarihli kura çekimi sonucunda A.A. isimli şahıs yeni diyaliz merkezi

kurma hakkına sahip kişi olarak belirlenmiştir. Kayseri İli Diyaliz Merkezleri

Başvuru Değerlendirme Komisyonunun 8/2/2010 tarihli kararı ile bu şahsa yeni

diyaliz merkezi kurma hakkı tanınmış ve Duru Diyaliz Merkezi kurulmuştur.

9. Başvurucu 24/8/2010 tarihli sözleşme ile A.A.ya ait işletmeyi devralmıştır. Kayseri İl Sağlık

Müdürlüğünün 27/8/2010 tarihli yazısı ve 26/8/2010 tarihli Valilik oluru ile de

başvurucu şirkete ait işyeri faaliyete geçmiştir.

B. İptal Davası Süreci

10. Bu esnada aynı sektörde faaliyet gösteren başka bir şirket

tarafından Kayseri İli Diyaliz Merkezleri Başvuru Değerlendirme Komisyonunun

8/2/2010 tarihli kararının iptali istemi ile dava açılmıştır. Kayseri 1. İdare

Mahkemesi 21/12/2010 tarihinde davanın reddine karar vermiştir.

11. Bu karar davacı şirket tarafından yürütmeyi durdurma talepli

olarak temyiz edilmiştir. Danıştay Onuncu Dairesi 14/10/2011 tarihinde

yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir. Bu karar Kayseri Valiliğine

12/12/2011 tarihinde tebliğ olmuştur. Yürütmeyi durdurma kararı üzerine

11/1/2012 tarihinde başvurucu şirkete ait ruhsat askıya alınmış ve diyaliz

merkezi kapatılmıştır.

12. Danıştay daireleri arasındaki iş bölümü değişikliği üzerine

bu dosya Danıştay Onbeşinci Dairesine gönderilmiştir.

Daire 13/6/2013 tarihinde temyiz edilen hükmün onanmasına karar vermiştir. Bu

onama kararı ile birlikte yürütmenin durdurulmasına dair karar da kalkmıştır.

13. Bu kararın ilgililerine tebliğ edilmesinin ardından Kayseri

İl Sağlık Müdürlüğünün 28/10/2013 tarihli yazısı ile diyaliz merkezinin ruhsatı

başvurucu şirkete iade edilmiş ve merkez yeniden hizmete girmiştir.

C. Tam Yargı Davası

Süreci

14. Başvurucu şirket faaliyette bulunamadığı süre içinde maddi

kayba uğradığını belirterek Adalet Bakanlığı aleyhine Ankara 5. İdare

Mahkemesinde tam yargı davası açmıştır.

15. Mahkeme 20/12/2013 tarihinde yetki yönünden davanın reddine,

karara karşı kanun yolu bulunmadığı gerekçesiyle dosyanın yetkili Kayseri İdare

Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

16. Kayseri 1. İdare Mahkemesinde görülen yargılama neticesinde

17/10/2014 tarihinde davanın reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde,

idarenin ancak idari işlemler ve eylemler nedeniyle oluşan zararlardan sorumlu

olduğu, somut olayda yargı kararlarının uygulanmasından doğan zararların ise bu

kapsamda bulunmadığı belirtilmiştir.

17. Başvurucu tarafından temyiz edilen karar Kayseri Bölge İdare

Mahkemesince 14/5/2015 tarihinde onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltme talebi

de aynı Daire tarafından 24/2/2016 tarihinde reddedilmiştir.

18. Nihai karar 7/4/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

19. Başvurucu 6/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 9/5/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mülkiyet Hakkının

İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Ruhsatın Askıya

Alınmasının Haksız Olduğu Şikâyeti Yönünden

21. Başvurucu, devraldığı işletmenin ruhsatının haksız yere

yargı kararıyla askıya alınması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini

öne sürmüştür.

22. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının

tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini

öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak

iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara

sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni

göstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

23. Somut olayda başvurucunun ruhsatı U. Tedavi Hizmetleri San.

ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Valilik aleyhine açılan davada verilen yürütmenin

durdurulması kararı üzerine askıya alınmış ancak daha sonra davanın reddine

karar verilmesiyle birlikte davayı açan şirketin talebinde haksız olduğu tespit

edilmiştir.

24. Buna göre ruhsatın askıya alınmasının davacı şirketin

talebiyle olduğu davacının talebinde de haksız çıktığı dikkate alındığında

başvurucunun mülkiyet hakkının ihlaline yönelik söz konusu şikâyeti yönünden

davacı şirket aleyhine genel hükümlere dava açabilmesinin mümkün olduğu

anlaşılmaktadır. Hâlbuki başvurucu ise idarenin hizmet kusuruna dayalı tazminat

davası açma yolunu tercih etmiştir. Derece mahkemelerinin gerekçeleri dikkate

alındığında bu yolun etkin olmadığı açıktır. Hâl böyle iken başvurucunun, esas

itibarıyla ihlal iddialarına konu zararlarını giderebilecek etkin sayılabilecek

genel hükümlere göre tazminat davası açma yoluna gitmediği anlaşıldığından

hukuk sisteminde mevcut idari ve yargısal yolları tüketmeksizin bireysel

başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Tedbirin Uzun Sürmesi

Şikâyeti Yönünden

26. Başvurucu; yürütmenin durdurulması kararı nedeniyle

işyerinin yirmi bir ay boyunca kapalı kaldığını, bu süre boyunca kullanma,

yararlanma ve tasarruf etme yetkilerinin kısıtlandığını, zarar ettiğini ve elde

etmesi gereken kârdan mahrum bırakıldığını belirterek mülkiyet hakkının ihlal

edildiğini öne sürmüştür.

27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)

64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru

yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği

tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

28. Başvuru konusu olayda başvurucunun tedbire ilişkin yargı

sürecinin uzamasından kaynaklanan zararının giderilmesi istemiyle açmış olduğu

tam yargı davası Mahkeme tarafından idarenin ancak idari işlemler ve eylemler

nedeniyle oluşan zararlardan sorumlu olduğu, yargı kararlarının uygulanmasından

doğan zararların bu kapsamda bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

29. Kayseri İli Diyaliz Merkezleri Başvuru Değerlendirme

Komisyonunun 8/2/2010 tarihli kararının iptali istemi ile açılan davada verilen

yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararın ise Danıştay Onbeşinci

Dairesince 13/6/2013 tarihinde verilen onama kararıyla ortadan kalktığı

anlaşılmaktadır. Buna göre başvuruya konu tedbir süresinin uzun olduğu

gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlali iddiası yönünden nihai kararın bu karar

olduğu ortadadır. Başvurucu her ne kadar daha sonra idarenin hizmet kusuruna

dayalı olarak tam yargı davası açmış ise de şikâyet edilen derece

mahkemelerinin kararlarında da değinildiği üzere doğan zararın yargısal bir

sürece ilişkin olduğu dikkate alındığında bu yolun başvurucunun söz konusu

ihlal iddialarını gidermeye elverişli olmadığı açıktır.

30. Nitekim Anayasa Mahkemesi Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti.

([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018) kararında kamu makamlarının kusuruna

dayalı olarak devam eden tedbirin uzun sürmesinin mülkiyet hakkının ihlaline

yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak başvuru konusu olayda devam eden tedbir

kararı bulunmadığı gibi tedbir niteliğindeki yürütmenin durdurulmasına dair

kararda 13/6/2013 tarihinde kalkmıştır. Somut olayda yürütmenin durdurulmasına

ilişkin ara kararın 13/6/2013 tarihinde kesinleştiği, bu kararın ise başvuru

vekiline 10/10/2013 tarihinde tebliğ edildiği tespit edilmiştir. Başvurucu ise

bu kararın tebliğinden itibaren değil tam yargı davasından sonra bireysel

başvuruda bulunmuştur.

31. Bu itibarla tedbir niteliğindeki yürütmenin durdurulması

kararının verildiği iptal davasında nihai kararın başvurucuya 10/10/2013

tarihinde tebliğ edildiği, başvurucunun otuz günlük başvuru süresi geçtikten

sonra 6/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

33. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

34. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile

İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği

bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş

ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

35. Somut olayda makul süre iddiasına konu davada nihai kararın

başvurucuya 10/10/2013 tarihinde tebliğ edildiği, başvurucunun otuz günlük

başvuru süresi geçtikten sonra 6/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunduğu

anlaşılmıştır.

36. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

A. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

a. Ruhsatın askıya alınmasının haksız olduğu şikâyeti yönünden başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

b. Tedbirin uzun sürmesi şikâyeti yönünden süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın süre aşımı nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

9/5/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Recai AKYEL

Raportör

:

Umut FIRTINA

Başvurucu

:

Duru Diyaliz

Merkezi Gelişim Sağlık Hizmetleri ve

Ticaret

Anonim Şirketi

Vekili

:

Av. Celil

ALTINTAŞ