Enver Kaya Başvurusu (B. No: 2015/13180)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin internet

sitesinde yer alan bir habere erişimin engellenmesi kararı verilmesinin ifade

ve basın özgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 31/7/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda

bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte ulusal ölçekte

yayın yapan Sözcü gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürüdür.

10. Bahse konu gazetenin internet sitesinde 21/5/2015 tarihinde "Yandaş İçin Mazot İstasyonu"

başlıklı bir haber yayımlanmıştır. Haberin içeriği şöyledir:

"Üçüncü havalimanına ‘kaçak’ mazot

istasyonu kuran yandaş şirket, hafriyat kamyonlarına 1.15 TL’den mazot alıyor.

[C.M.L.K.K.] ortak girişim grubunun ihalesini aldığı üçüncü

havaalanı inşaatında çalışan hafriyat kamyonlarına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)

alınmadan akaryakıt temin edildiği iddia edilmişti. İddianın doğruluğu ise

kanıtlandı. Ticari deniz taşıtları için sağlanan ÖTV’siz mazotu tankerlerle

üçüncü havaalanı inşaatına taşıyan yandaşlar, iş makinelerine ucuz mazot

sağlıyor. Çiftçiye 4 liraya satılan mazotu yandaş ihaleciler ÖTV’siz olarak 1

lira 15 kuruştan alıyor.

TAŞERONA 2 LİRADAN SATIYOR

Üçüncü havalimanı inşaatı için bölgeye geçici

akaryakıt depolama tesisi yapıldı. İstanbul Yeni Havalimanı Projesi sahası

içerisinde çalışan tesiste iş makinelerinin ve araçların yakıt ihtiyacı

karşılanıyor.

Hafriyat için hergün

yüzlerce kamyonun akaryakıt istasyonuna girdiğini söyleyen şoförler kurulan

istasyondan yakıtı 2 liraya aldıklarını söyledi. Yani yandaşlar 1 lira 15

kuruşa aldıkları mazotu hafriyat işi yapan taşeronlara 75 kuruş kârla satıyor.

İktidarın yandaşa yaptığı son kıyaklardan

birini araştırmak için yollara düşen SÖZCÜ’nun

muhabiri [B. E.], inşaat

alanına yaklaştığında özel güvenlikçiler tarafından durduruldu.

Özel şirketin denetim aracına çağrılan

muhabirimiz, gazeteci kimliğini gizli tutarak, Karaburun’a doğru giderken

yolunu şaşırdığını söyledi. Hedef şaşırtmakta başarılı olan arkadaşımız

görevliden yol tarifi aldı.

İNŞAAT BİTİNCE KALKACAK

'[C.M.L.K.K.] Havaalanları İnşaatı Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi' tarafından

yapılan Geçici Akaryakıt Depolama Tesisi’nde 7.5 metre, yüksekliği 8 metre ve kapasitesi 350 metreküplük

3 adet akaryakıt tankı kuruldu. Toplam 1050 metreküp kapasiteli akaryakıt

depolama tesisi, İstanbul yeni havalimanının inşaat çalışmaları süresince

kullanılacak. Tesislerin altyapı çalışmalarından sonra kaldırılması

planlanıyor.

Arkadaşlarımızın kaçak mazot tankerlerini

görüntüleme amacına ulaşması fazla sürmedi. Çiftçiye 4 liraya satılan mazotun

havalimanı hafriyatında çalışan kamyonlara ÖTV’siz 1.15 TL’den verildiği

objektiflere böyle yakalandı.

Devlet kasasından 3 milyar gitti

ÖTV’siz yakıt uygulaması; 2003 yılında

yasalaştı. 1 Ocak 2004 tarihi itibarıyla; yük ve yolcu taşıyan gemiler, ticari

yatlar, hizmet ve balıkçı gemileri ÖTV’siz yakıt uygulaması kapsamına alındı.

Yasadan sonra 2012 yılına kadar ÖTV’siz akaryakıttan vatandaş değil özel

sermaye faydalandı. Vergisiz yakıt kullanımında, kamu gemilerinin payı yüzde

29, özel sektörün payı yüzde 71 oldu. ÖTV’siz yakıt uygulamasının başladığı 1

Ocak 2004 tarihinden 31.12.2012 tarihine kadar, toplam 2 milyon 735 bin 806 ton

ÖTV’siz akaryakıt teslimatı yapıldı. Bu yolla, 3 milyar 97 milyon 30 bin 762

TL’lik ÖTV tahsil edilmedi. Toplam 61 bin 563 adet Yakıt Alım Defteri (YAD)

düzenlendi. Yani 70 bine yakın taşıt için ÖTV muafiyeti uygulandı."

11. Haberde bahsi geçen Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ)

tarafından yapılan ihaleyi kazanarak İstanbul'a yapılacak yeni hava limanının

yatırımını gerçekleştirme ve yirmi beş yıl boyunca işletmesini yapma işini

üstlenen ticari işletme (müşteki), bu haber nedeniyle itibarının zedelendiğini

ileri sürerek internet içeriğine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.

12. İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği 29/5/2015 tarihinde söz

konusu habere erişimin engellenmesine karar vermiştir. Hâkimliğin gerekçeli

kararında başvurucu, karşı taraf olarak gösterilmiştir.

13. Başvurucu; Sözcü gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürü

olduğunu, gazetenin internet sitesinden sorumlu müdürün ise M.O. olduğunu

belirtmiştir. Başvurucu, Hâkimliğin erişimin engellenmesine ilişkin verdiği

kararda karşı taraf olarak kendisinin gösterilmesinin usul kurallarına aykırı

olduğunu ileri sürerek karara itiraz etmiştir.

14. Başvurucunun itirazı İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin

16/6/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

15. Ret kararı başvurucuya 1/7/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.

16. Başvurucu 31/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

I V. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 11/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

ve Bakanlık Görüşü

18. Başvurucu; gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü olduğunu,

internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle içerik sağlayıcısının

sorumlu olduğunu, içerik sağlayıcının da internet sitesinin künyesinde belirtilen

sorumlu müdür olduğunu, bu

itibarla Sulh Ceza Hâkimliğinin gerekçeli kararında karşı taraf olarak

kendisinin gösterilmesinin usul kurallarına aykırı olduğunu belirtmiştir.

Başvurucu; ayrıca erişimi engellenen haberin olayların meydana geldiği tarihte

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Tokat Milletvekili Adayı A.B. tarafından

ortaya atılan bir iddiaya dayanılarak yapıldığını, nitekim aynı iddiaların

başka basın yayın organlarında da yer aldığını iddia etmiştir. Başvurucu;

habere erişimin engellenmesini gerektirecek yasal koşulların oluşmadığını,

haberin görünür gerçekliğe uygun olduğunu, yayımlanmasında kamu yararı bulunan

gerçek ve güncel bir haberin özle biçim arasında denge kurularak verildiğini

ileri sürmüştür. Başvurucu; haber içeriğine erişimin engellenmesi kararının

yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan verildiğini, bu karara yaptığı

itirazın da gerekçesiz olarak reddedildiğini belirterek Anayasa'nın 26., 28. ve

141. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan

Hakları Mahkemesinin (AİHM) ifade özgürlüğü ile bireyin şeref ve itibarının

korunmasını isteme hakkının dengelendiği bir dizi kararı zikredilmiş;

başvurucunun ifade özgürlüğü ile müştekinin şeref ve itibarının korunmasını

isteme hakkı arasında demokratik bir toplumun gerekleri dikkate alınarak adil

bir dengenin kurulması gerektiği ifade edilmiştir.

20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında diğer

iddialarının yanında erişimin engellenmesi kararının muhatabı olmadığı

yönündeki iddiasını yinelemiştir.

B. Değerlendirme

21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar"

kenar başlıklı 46. maddesinde kimlerin bireysel başvuru yapabileceği

sayılmıştır. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına göre bir kişinin Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte

bulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar başvurucunun kamu gücünün eylem veya

işleminden ya da ihmalinden dolayı güncel bir hakkının ihlal edildiği

iddiasında bulunması, iddia edilen ihlalden kişinin kişisel olarak ve doğrudan

etkilenmiş olması ve bunların sonucunda başvurucunun mağdur olduğunu iddia

etmesidir (Fetih Ahmet Özer, B.

No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).

22. Somut olayda çözümlenmesi gereken mesele Sulh Ceza

Hâkimliğince verilen erişimin engellenmesine ilişkin kararda karşı taraf olarak

gösterilmiş olması nedeniyle başvurucunun iddia edilen ihlalden kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olup

olmadığının belirlenmesidir.

23. 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan

Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele

Edilmesi Hakkında Kanun ile sulh ceza hâkimliklerince karara bağlanması

öngörülen erişimin engellenmesi yolu çekişmesiz bir yargı yolu olup davanın

niteliği gereği başvurucuya husumet yöneltilmiş olması başvurucu hakkında

hukuken bir sonuç doğurmamaktadır. Başvurucunun internet sitesinde yayımlanan

haber nedeniyle hakkında hukuki bir süreç başlatıldığına ya da cezai bir işlem

yürütüldüğüne ilişkin bir şikâyeti de bulunmamaktadır. Üstelik başvurucu gerek

itiraz merciine sunduğu dilekçede gerek Anayasa Mahkemesine yaptığı başvuruda,

haberin internet sitesinde yayımlanmasından ötürü herhangi bir sorumluluğunun

bulunmadığını belirtmiştir. Bu hususlar ışığında başvurucunun ihlale neden

olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmediği

anlaşılmaktadır.

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin kişi

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekmektedir.

A. Başvurunun kişi bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

11/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Selahaddin

MENTEŞ

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

Enver KAYA

Vekili

:

Av. Ceren

YAKIŞIR