Mehmet Yayik Başvurusu (B. No: 2015/10136)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, askerî personel tarafından açılan ateş sonucu

gerçekleşen ölüm olayına ilişkin zararın karşılanmaması ve bu sebeple açılan

tam yargı davasının uzun sürmesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/6/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve ekleriyle Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi

(UYAP) ortamından ulaşılan belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Aralarında başvurucunun oğlu olan E.Y.nin

de olduğu kaçakçılık şüphelileri 26/10/2003 günü saat 06.30 civarında Van'ın

Başkale ilçesinin İran sınırındaki 353 numaralı hudut taşının bulunduğu arazide

beraberinde kaçak battaniye ve 80 litre mazot olduğu anlaşılan atlarla birlikte

İran'dan Türkiye'ye yasa dışı yollardan geçiş yaptıkları sırada 1. Hudut Tabur

2. Hudut Bölük Komutanlığında görev yapan askerler tarafından açılan ateş

sonucunda E.Y. ölmüştür.

7. Olayla ilgili olarak Van Jandarma Genel Komutanlığı Asayiş

Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı tarafından derhâl soruşturma

başlatılmıştır.

8. Başvurucuların sunduğu belgeler ile dosyanın UYAP ortamında

yapılan incelemesi neticesinde Başkale Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından icra

edildiği anlaşılan ölü muayenesi sonucunda düzenlenen tutanağa ulaşılamamakla

birlikte Askerî Savcılığın iddianamesine göre ölüm sebebinin uzaktan ateşlenen

silahtan çıkan mermi çekirdeğinin akciğerleri parçalaması olduğu anlaşılmıştır.

9. Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Van Askerî Savcılığı

8/12/2003 tarihinde başvurucunun yakınının da aralarında bulunduğu diğer er ile

uzman çavuş hakkında 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun

49., 448., 463., ve maddelerince faili belli olmayacak şekilde adam öldürme

suçundan cezalandırılması istemiyle Van Askerî Mahkemesinde dava açmıştır.

Askerî Savcılık eylemleri değerlendirecek makamın mahkeme olduğunu belirterek

şüphelilerin yasal mevzuata uygun olarak silah kullandıkları ve sınırlar içinde

hareket ettikleri kanaatlerini de iddianameye eklemiştir.

10. Van Askerî Mahkemesi 28/1/2004 tarihinde şüphelilere yüklenen

suçun askerî suç olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı vererek dosyayı Van

Ağır Ceza Mahkemesine göndermiştir.

11. Görevsizlik kararı üzerine yargılamaya başlayan Van 3. Ağır

Ceza Mahkemesi 5/12/2006 tarihinde sanıklar hakkında ceza verilmesine yer

olmadığına dair karar vermiştir. Anılan kararın temyiz edilmesi üzerine

Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 27/5/2009 tarihli ilamı ile kararın bozulmasına

karar verilmiştir.

12. Bozma kararı üzerine Mahkeme 2009/332 sayılı dosyada

23/3/2010 tarihinde ceza verilmesine yer olmadığına dair karar vermiştir.

13. UYAP ortamında yapılan incelemede Yargıtay 1. Ceza

Dairesinin 16/3/2016 tarihli ilamı ile bu kararın da esasa etkili olabilecek

mahiyette eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği ve

yargılamanın Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/250 sayılı dosyası üzerinden

devam ettiği anlaşılmıştır.

14. Başvurucu ceza yargılamasının devam ettiği süre içinde

idareye başvurarak zararların tazminini talep etmiş ise de taleplerinin reddi

üzerine 30.000 TL maddi, 5.000 TL manevi olmak üzere toplam 35.000 TL zararın

ödenmesi talebiyle Van 1. İdare Mahkemesinde 2/6/2004 tarihinde dava açmıştır.

15. İdare Mahkemesi 29/4/2005 tarihli kararı ile askerlerin

eylemlerinin görevlerin ifası sırasında işlendiğini ve kanuni sınırlar içinde

kaldığını kabul ederek davanın reddine karar vermiştir. Anılan kararın temyiz

edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 31/12/2007 tarihli kararı üzerine

bozulmasına karar verilmiştir.

16. Bozma kararı üzerine İdare Mahkemesi 30/10/2010 tarihli

kararı ile aynı gerekçeye istinaden davanın reddine karar vermiştir. Anılan

kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesi 13/6/2013 tarihli ilamı

ile temyiz talebinin, 11/3/2015 tarihli ilamı ile de karar düzeltme isteminin

reddine karar vermiştir.

17. Kararın başvurucu vekiline 22/5/2015 tarihinde tebliğ

edilmesi üzerine başvurucular 15/6/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 11/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu; öldürme yükümlülüğünün ihlal edilmesi ve

başlatılan soruşturma ve açılan tazminat davasının etkisiz olması, uzun sürmesi

nedeniyle yaşam ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

20. Asli görevi Anayasa'yı yorumlamak, böylece Anayasa'da yer

alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve sınırlarını belirlemek olan Anayasa

Mahkemesinin bireysel başvuruda, başvurucunun başvuru tarihinden sonra vefat

etmesi hâlinde 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda

belirtilen tarihleri tespit etme ve buna göre mirası reddetmeyen mirasçıların

başvuruya devam etmelerini sağlama yükümlülüğünü üstlenmesi, Anayasa

Mahkemesinin asli görevini yerine getirmesi önünde engel teşkil edeceği ve

Anayasa Mahkemesini temel işlevinden uzaklaştırabileceği için bireysel

başvurunun niteliğine uygun düşmeyecektir (İskender

Kaya ve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, § 19).

21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği

Anayasa'nın uygulanması, yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

22. Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda Anayasa'nın

uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının

belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâller gibi

başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı

kanaatine varıldığı durumlarda başvurucuların vefat etmesi hâlinde başvuruya

devam edilmesinin sağlanması yönünden öncelikli yükümlülüğün başvuruya devam

etme hakları olan şahıslarda bulunduğu kabul edilmelidir. Somut olayda

başvurucunun başvuru tarihinden sonra 7/4/2016 tarihinde öldüğü tespit

edilmiştir. Başvurucu vekili de 7/2/2017 tarihinde vermiş olduğu dilekçesinde

başvurucunun vefat ettiğini başvurucunun ailesinden öğrendiğini beyan etmiştir.

Bu durum karşısında başvurucunun mirasçıları tarafından anılan tarihten

itibaren makul bir süre içinde başvuruya mirasçı olarak devam edilmek

istendiğine dair bir talepte bulunulmadığı gibi başvurunun incelenmesine devam

etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)

numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.

23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi

gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu mirasçılarının üzerinde

BIRAKILMASINA 11/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Hasan SARAÇ

Başvurucu

:

Mehmet YAYİK

Vekili

:

Av. Nejdet

EDEMEN