Enver Naci Karaalanlı Başvurusu (B. No: 2014/6046)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, bilgi edinme talebiyle yapılan başvuruya verilen

cevaba karşı açılan davada eksik ve yanıltıcı bilgi verilmesine, bu durumun

yargılama aşamasında ileri sürülmesine rağmen davanın reddedilmesi nedeniyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/5/2014 tarihinde İzmir Bölge İdare Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca 5/2/2014 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 18/2/2016 tarihinde, başvurunun

kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar

verilmiştir.

5. Başvurunun belgelerinin bir örneği görüş bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu 15/9/2006 tarihli dilekçesiyle Buca Belediye

Başkanlığına (Belediye) başvurarak ikamet ettiği yerin yanında olduğunu belirttiği,

601 Sok. No: 4 adresinde ve 40590 ada 8 parsel sayılı taşınmaz üzerinde kaçak ve

ruhsatsız olarak çelik yapı (yangın merdiveni) inşa edildiğini belirterek

gerekli yasal işlemlerin yapılmasını istemiştir.

8.Belediye, 601 Sok. No: 4 adresine kayıtlı taşınmaz için

5/10/2006 tarihli ve 2006/430 sayılı yapı tatil zaptı düzenlendiğini ve diğer

yasal işlemlerin devam ettiğini 9/10/2006 tarihli ve 6328 sayılı yazısı ile

başvurucuya bildirmiştir. Anılan yapı tatil zaptında iseparsel

bilgisi olarak 40590 ada 6 sayılı

parsel gösterilmiş, taşınmaz yapı sahibinin T.A. ve S.A. olduğu belirtilmiş ve

taşınmazdaki yapı için "parselin

çevresi 2.00 mt. yüksekliğinde tuğla duvarla çevrili

üzeri çelik konstrüksiyon yapılı ve parsel içinde 8x5 mt.

ebadında, etrafı ve üzeri galveniz saç kaplı depo ile

3x4 mt. ebadında üzeri kiremit kaplı kulübe" tespiti

yapılmıştır.

9. Bu tespit üzerine Buca Belediye Encümeni 7/12/2006 tarihli ve

2006/2196 sayılı birinci kararıyla yapının yıkımına ilişkin karar almıştır.

Ancak yapı sahiplerinin tespitinde hata yapıldığı gerekçesiyle Encümen

21/12/2006 tarihli ve 2006/2310 sayılı ikinci kararıyla önceki kararın iptal

edilmesine ve gerçek malikler adına yapı tatil zaptı düzenlenmesi ile

işlemlerin tamamlanmasından sonra konunun yeniden görüşülmesine karar

vermiştir.

10. Bu karar üzerine düzenlenen 26/12/2006 tarihli ve 2006/527

sayılı yapı tatil zaptında yapı maliklerinin T.A., S.A. ve Ta.A.

olduğunun tespiti yapılmış ve kaçak yapı hakkında 3/5/1985 tarihli ve 3194

sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddelerine göre işlem yapılması gerektiği

belirtilmiştir.

11.Söz konusu yapı tatil zaptı üzerine Encümen 11/1/2007 tarihli

ve 2007/65 sayılı üçüncü kararıyla kaçak yapının yıkılmasına ve yapı

maliklerine para cezası verilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları

şöyledir:

"Buca, 601 sokak 4-6 No.da tapunun - pafta 40590 ada, 6 parsel sayılı yere

T.-S.-T.-A. tarafından yapılmakta olan inşaatın ruhsatsız olduğu tespit

edilerek...26.12.2006 tarihinde Yapı Kontrol Şubesi 2006/527 sayı [lı yapı tatil zaptı] ileparselin

çevresi ^^ 2.00 mt. yüksekliğinde tuğla duvarla

çevrili ve duvar çevresi çelik konstrüksiyon yapılı ve parsel içinde ^^8x5 mt. ebadında, etrafı ve üzeri galveniz

saç kaplı depo yapılı iken ... mühürlenerekdurdurulmuştur

...

I. ... inşaatın ...YIKTIRILMASINA,...

II. ... Müşterek - Mütesemsil

T.A., S.A. ve T.A.'e 1.650,00YTL,... PARA CEZASI

uygulanmasına ..."

12. Diğer taraftan başvurucu, konuyla ilgili olarak Belediyeye

12/7/2007 tarihinde bilgi edinme başvurusu yapmıştır. Başvurusu şöyledir:

"09.10.2006 tarih ve 6328 sayı nolu yazı ile tarafıma belirttiğiniz 601 sok. No:4

adresinde kayıtlı taşınmaz için 05.10.2006 tarih ve 2006/430 sayı nolu yapı tatil zaptı düzenlediğinizi belirtmektesiniz.

1.Konunun Belediye Encümenine sevk edilip

edilmediğinin tarafıma bildirilmesini, eğer edilmediyse hangi sebeplerle sevk

edilmediğinin tarafıma bildirilmesini.

2.Konu Belediye Encümenine sevk edildiyse

alınan encümen kararının bir örneğinin tarafıma gönderilmesini.

Talep ediyorum."

13. Bu talep üzerine Belediye 23/7/2007 tarihli ve 179 sayılı

yazı ekinde Encümenin 2007/65 sayılı kararını (üçüncü karar, bkz. § 11)

başvurucuya göndermiştir.

14. Başvurucu, bilgi edinme başvurusunda 2006/430 sayılı yapı

tatil zaptına (bkz. § 8) göre alınan Encümen kararını (birinci karar, bkz. § 9)

istediği hâlde 2007/65 sayılı Encümen kararının (üçüncü karar) gönderildiğini

belirterek bilgi edinme başvurusuna hatalı cevap verilmesine ilişkin işlemin

iptali istemiyle dava açmıştır.

15. İzmir 4. İdare Mahkemesi (Mahkeme) 19/3/2008 tarihli ve

E.2007/1512, K.2008/397 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Karar

gerekçesi şöyledir:

"Dava dosyasının incelenmesinden; davacı

tarafından Buca Belediye Başkanlığına verilen 15.9.2006 tarihli dilekçe ile

İzmir İli, Buca İlçesi, 601 Sokak, No:4 adresinde bulunan ve tapunun 40590 ada,

6 sayılı parselinde kayıtlı olan taşınmaz üzerinde kaçak ve ruhsatsız olarak

inşa edilmeye çalışılan çelik yapıyla ilgili yasal işlemlerin yapılmasının

istendiği, davacının şikayet dilekçesi üzerine davalı belediyenin yapı kontrol

teknisyenlerince 5.10.2006 tarihli yapı tatil zaptının düzenlenerek kaçak

yapıldığı tespit edilen şikayete konu, (8x5) mt.

ebadında, etrafı ve üzeri galveniz saç kaplı depo ile

(3x4) mt. ebadında üzeri kiremit kaplı kulübe

imalatının mühürlenerek durdurulduğu ve Buca Belediyesi Yapı Kontrol

Müdürlüğünce verilen 9.10.2006 tarih ve 6328 sayılı yazıda, 601 Sokak, No:4

adresinde bulunan taşınmaz için 3194 sayılı İmar Kanunun 32.ve 42.maddeleri

uyarınca 5.10.2006 tarih ve 2006/430 sayılı yapı tatil zaptının düzenlendiği ve

diğer yasal işlemlere devam edildiği hususunun davacıya bildirildiği, davacıya

yapılan bu bildirimden sonra yapının yıkımı yönünde 7.12.2006 tarih ve

2006/2196 sayılı belediye encümen kararının alındığı, ancak tapu dairesi

kayıtlarından yapı sahibinin S. ve T. A. olduğunun tespit edilmesi üzerine

alınan encümen kararının iptal edilmesi ve gerçek malikler adına yapı tatil

zaptı düzenlenmesi, bu konudaki işlemler tamamlandıktan sonra konunun belediye

encümenince yeniden değerlendirilmesi yönünde 21.12.2006 tarih ve 2006/2310 nolu belediye encümen kararının alındığı, bu kararı

uygulamaya geçirmek için 26.12.2006 tarihinde tekrar yapı mahalline gidilerek

gerçek yapı malikleri belirlenen kaçak yapının mühürlendiği ve 11.1.2007

tarihli, 2007/65 nolu belediye encümen kararı ile

yapının yıkımına karar verildiği, davacı tarafından 4982 sayılı Bilgi Edinme

Kanunu uyarınca 12.7.2007 tarihinde yapılan başvuru ile konunun belediye encümenine

sevk edilip edilmediği, sevk edilmedi ise hangi sebeplerle sevk edilmediği

hususlarının cevaplandırılmasının istenerek, belediye encümenine sevk edildi

ise alınan encümen kararının bir örneğinin gönderilmesinin talep edildiği,

davacının bu başvurusu üzerine de 23.7.2007 tarih ve 2007/179 tarihli yazı

ekinde Buca Belediye Encümenince alınan 11.1.2007 tarih ve 2007/65 nolu kararın gönderildiği anlaşılmaktadır.

Bakılan

davada, davacı tarafından idarece gönderilen belgenin istediği bilgi ve belge

ile uzaktan yakından alakasının bulunmadığı iddia edilmiş ise de, davacının

Bilgi Edinme Kanunu uyarınca yaptığı başvurusu üzerine idarece gönderilen

11.1.2007 tarih ve 2007/65 nolu belediye encümen

kararının, davacının15.9.2006 tarihli şikayet başvurusu üzerine gönderilen

5.10.2006 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edilen yapının yıkımına ilişkin

olarak tesis edilen nihai işlem olduğu, bu yapı tatil zaptından sonra alınan

encümen kararının ise hatalı tapu malikleri adına alınmış olması nedeniyle

iptal edilerek davacıya bildirilen 11.1.2007 tarih ve 2007/65 nolu encümen kararının alındığı görülmektedir.

Bu durumda, davacının bilgi edinmek amacıyla

yaptığı başvuruya, idarece doğru ve yeterli bilgi ve belgenin verildiği,

dolayısıyla Bilgi Edinme Kanunu ile öngörülen bilgi verme yükümlülüğünün yerinegetirildiği anlaşıldığından, iptali istenen dava

konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmamış, davacı iddialarına

itibar edilmemiştir."

16. Başvurucu tarafından temyiz edilen karar, Danıştay Onuncu

Dairesinin 16/10/2012 tarihli ve E.2008/4565, K.2012/4981 sayılı kararıyla

onanmıştır.

17. Başvurucunun yaptığı düzeltme talebi de aynı Dairenin

29/1/2014 tarihli E.2013/1478, K.2014/454 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

18. Karar, başvurucuya 2/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

19. Başvurucu 2/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

20. 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu'nun 5.

maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her

türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme

başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve

teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler."

21. 4982 sayılı Kanun’un 7. maddesi şöyledir:

"Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların

ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere

ilişkin olmalıdır.

Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir

çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden

bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.

İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve

kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa

gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 1/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

23. Başvurucu; ikamet ettiği yerin yanındaki 40590 ada, 8 sayılı

parselde yapılan yangın merdiveni hakkında yasal işlem yapılması isteminde

bulunduğunu, başvurusu üzerine düzenlenen 5/10/2006 tarihli yapı tatil zaptını

yangın merdivenine ilişkin zannederek bu zabıtla ilgili olarak Encümen

tarafından hangi işlemlerin yapıldığını öğrenmek için bilgi edinme başvurusu

yaptığını ve Belediyenin cevaben "2006/430

sayılı yapı tatil zaptının yapılan hata sonucu iptal edildiğini ve yerine

2006/527 sayı nolu yapı tatil zaptının düzenlendiğini"

bildirmesi gerekirken eksik bilgi vererek yanılmasına neden olduğunu, bunun

üzerine açtığı iptal davasında Mahkemenin idare tarafından verilen bilgilere

itibar ettiğini, Mahkeme kararının gerekçesinde 6 parsel sayılı taşınmaza

ilişkin değerlendirmelerin bulunduğunu; oysa, Belediyenin kendisine hatalı

bilgi verdiğini görerek davasını Mahkemenin kabul etmesi gerektiğini; zira,

Belediyenin önce şikâyetle ilgisi olmayan bir zaptı şikâyetle ilgiliymiş gibi

bildirdiğini, bilgi edinme kapsamında akibetini

sorduğunda ise zaptın iptal edilmiş olduğunu bildirmediğini, dolayısıyla

Mahkemenin Belediyenin, hukuk dışı ve etik olmayan bu işlemlerini görüp iptal

etmesi gerektiğini, bu nedenle aksi yönde karar verilmesinin, Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri

sürmüş ve 30.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

24. Başvurucu, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

25. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

"Herkes, Anayasada

güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği

iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir..."

26. 30/11/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenar

başlıklı 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Herkes, Anayasada

güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki

herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa

Mahkemesine başvurabilir..."

27. 6216 sayılı Kanun'un "Bireysel

başvuru hakkına sahip olanlar" kenar başlıklı 46. maddesinin

(1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvuru ancak

ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve

kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir."

28. 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasına

göre; bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç

temel ön koşulun birlikte bulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar, başvuruya

konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden

ya da ihmalinden dolayı, başvurucunun "güncel bir hakkının ihlal

edilmesi", bu ihlalden dolayı kişinin "kişisel olarak" ve

"doğrudan" etkilenmiş olması ve bunların sonucunda başvurucunun

kendisinin "mağdur" olduğunu ileri sürmesidir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977,9/1/2014, §

42).

29. Bu üç temel koşula ilave olarak, 6216 sayılı Kanun'un 45.

maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre Anayasa Mahkemesine ancak, Anayasa'da

güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi (Sözleşme) ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller

kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla başvurulabilir. Buradan

çıkan sonuca göre Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden

Sözleşme ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamında bir hakkı

doğrudan etkilenmeyen kişi "mağdur" statüsü kazanamaz (Onur Doğanay, § 43).

30. Öte yandan 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3) numaralı

fıkrası ile48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale

dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru

kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve

deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.

No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).

31. Somut olayda başvurucunun temel gayesi, bir başkasına ait

parsel üzerinde kaçak ve ruhsatsız olarak yapıldığını iddia ettiği yangın

merdiveni için yasal işlemlerin yapılmasını sağlamaktır. Bununla birlikte

başvurucu, söz konusu taşınmazın ikamet ettiği yerin yanında olduğunu

söylemesine rağmen başvuru formu ve eklerinde anılan yangın merdiveni

inşaatından güncel ve kişisel olarak nasıl etkilendiği, söz konusu inşaatın

hangi medeni hakkı üzerinde nasıl bir etkisi bulunduğu hususunda herhangi bir açıklama

yapmamıştır. Öte yandan başvurucunun, yangın merdivenine ilişkin 15/9/2006

tarihli şikâyetinin ardından, Belediyece tesis edilen işlemlere karşı herhangi

bir dava açmadığı da anlaşılmaktadır.

32. Başvurucunun açtığı iptal davası ise 4982 sayılı Kanun

kapsamında yapılan bilgi edinme başvurusuna verilen cevaba ilişkin olup

"yangın merdivenine ilişkin işlem yapılmaması" hususu değildir.

Başvurucu 2/7/2007 tarihinde bilgi edinme kapsamında 2006/430 sayılı yapı tatil

zaptı üzerine konunun Belediye Encümenine sevk edilip edilmediğinin, sevk

edilmediyse hangi sebeplerle sevk edilmediğinin tarafına bildirilmesini

istemiştir. Belediye ise anılan zabıt üzerine alınan Encümen kararının (birinci

karar) yapı malikiyle ilgili hata yapıldığı için iptal edilmiş olması

nedeniyle, en son durumu yansıtan 11/1/2007 tarihli ve 2007/65 sayılı Encümen

kararını (üçüncü karar) başvurucuya göndermiştir. Başvurucu, Belediyenin bu

kararı göndermek yerine kendi ifadesiyle "2006/430

sayılı yapı tatil zaptının yapılan hata sonucu iptal edildiğini ve yerine

2006/527 sayı nolu yapı tatil zaptının düzenlendiğini"

bildirmesi gerektiğini ileri sürerek iptal davası açmıştır.

33. Esasen başvurucu, başvuru formunda belirttiği gibi 2006/430

sayılı yapı tatil zaptını yangın merdivenine ilişkin zannederek bilgi edinme

başvurusunu yapmıştır. Olayda tarafların esas aldığı adres ve adrese tekabül

eden parsel bilgileriyle ilgili bir karışıklığın olduğu ve bu kapsamda

başvurucunun şikâyet ettiği 8 sayılı parsel yerine 6 sayılı parselde bulunan

kaçak ve ruhsatsız yapı ile ilgili işlemlerin başlatılarak yürütüldüğü,

başvurucuya da başından beri bu işlemlerle ilgili bilgi verildiği

anlaşılmaktadır. Ancak başvurucunun 4982 sayılı Kanun kapsamındaki başvurusu

üzerine açtığı iptal davasının doğrudan bu karışıklığın giderilmesini

sağlamayacağı açıktır.

34. Nitekim derece mahkemeleri de olayı sadece bilgi edinme

başvurusu ve buna verilen cevapla sınırlı olarak incelemiş ve 2006/430 sayılı

zapta ilişkin konunun Encümene sevkdurumu hakkında

istenen bilgiye cevaben anılan zabıt için en son tesis edilen Encümen kararının

gönderilmiş olduğu tespitini yaparak idarece doğru ve yeterli bilgi ve belgenin

verildiği, dolayısıyla 4982 sayılı Kanun ile öngörülen bilgi verme

yükümlülüğünün yerinegetirildiği gerekçesiyle davayı

reddetmiştir.

35. Başvurucu, Belediyenin bilgi edinme başvurusu üzerine

verdiği cevapta "2006/430 sayılı yapı

tatil zaptının yapılan hata sonucu iptal edildiğini ve yerine 2006/527 sayı nolu yapı tatil zaptının düzenlendiği"

hususunu belirtmeyerek konuyla ilgili en son işlem olan 2007/65 sayılı Encümen

kararını göndermiş olmasından nasıl etkilendiği hususunda da bir açıklama

yapmamıştır. Verilmediği belirtilen bu bilginin başvurucuyu kişisel olarak

nasıl etkilediği, medeni hak ve yükümlülükleri üzerinde nasıl bir etkisi olduğu

ortaya konulamamıştır.

36. Bu durumda, başvurucunun adil yargılanma hakkı bağlamında

güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmediği ve bu nedenle mağdur

statüsünün bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

37. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun mağdur sıfatı taşımadığı

anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun kişi bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

1/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

Mehmet Sadık

YAMLI

Başvurucu

:

Enver Naci

KARAALANLI