Erdal Tekin Başvurusu (B. No: 2013/9117)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, tutukluluğun

Kanun’da öngörülen azami süreyi aşması nedeniyle hukuka aykırı hale geldiğini,

ayrıca makul süreyi aştığını ileri sürerek Anayasa’nın 19. maddesinde

düzenlenen kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini iddia etmiş ve

tazminat talebinde bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 6/12/2013 tarihinde

Ceyhan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış ve

Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci

Komisyonunca, 21/1/2014 tarihinde başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm tarafından 12/2/2014

tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte

yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar

verilmiştir

5. Başvuru konusu olay ve

olgular 12/2/2014 tarihinde Adalet Bakanlığına bildirilmiştir. Adalet

Bakanlığı, 21/3/2014 tarihli yazısı ile başvuruya ilişkin olarak görüş

sunulmayacağını bildirmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu, Ceyhan Cumhuriyet

Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında kasten öldürme suçundan

2/6/2008 tarihinde gözaltına alınmış, Ceyhan Sulh Ceza Mahkemesinin 3/6/2008

tarih ve 2008/141 sorgu sayılı kararı ile tutuklanmıştır.

8. Ceyhan Cumhuriyet

Başsavcılığının 18/6/2008 tarihli, 2008/138 sayılı iddianamesi ile başvurucu

hakkında tasarlayarak kasten öldürme suçundan kamu davası açılmıştır.

9. Ceyhan Ağır Ceza

Mahkemesince verilen 17/7/2009 tarih ve E.2008/228, K.2009/216 sayılı

mahkûmiyet kararı Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 21/11/2011 tarihli ilamıyla

bozulmuştur.

10. Bozma sonrası yapılan

yargılamada Ceyhan Ağır Ceza Mahkemesi 19/11/2013 tarihinde tutukluluk halinin

devamına karar vermiştir.

11. Başvurucu, 6/12/2013

tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

12. Ceyhan 1. Ağır Ceza

Mahkemesinin 19/11/2013 tarih ve E.2012/1 sayılı tutukluluğun devamına dair

kararına yapılan 6/1/2014 tarihli itiraz üzerine, Ceyhan 1. Ağır Ceza Mahkemesi

7/1/2014 tarih ve E.2012/1 sayılı kararla itirazın reddine ve dosyanın itiraz

mercii olan Ceyhan 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

Ceyhan 2. Ağır Ceza Mahkemesi 13/1/2014 tarih ve 2014/2 Değişik iş sayılı

kararı ile itirazın reddine karar vermiştir.

13. Ceyhan 1. Ağır Ceza

Mahkemesi 13/5/2014 tarihli, E.2012/1, K.2014/157 sayılı kararla, başvurucunun

tasarlayarak kasten öldürme suçundan 17 yıl 6 ay hapis cezası ile

cezalandırılmasına ve tutukluluk halinin devamına karar vermiştir.

14. Temyiz üzerine dosya Yargıtaya gönderilmiş olup dava hâlen temyiz aşamasında

derdesttir.

B. İlgili

Hukuk

15. 4/12/2004 tarih ve 5271

sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesi şöyledir:

“(1)

Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama

nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı

verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile

ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.

(2) Aşağıdaki hallerde bir

tutuklama nedeni var sayılabilir:

a) Şüpheli veya sanığın kaçması,

saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.

b) Şüpheli veya sanığın

davranışları;

1. Delilleri yok etme, gizleme

veya değiştirme,

2. Tanık, mağdur veya başkaları

üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,

Hususlarında kuvvetli şüphe

oluşturuyorsa.

(3) Aşağıdaki suçların işlendiği

hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var

sayılabilir:

a) 26.9.2004 tarihli ve 5237

sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;

...

2. Kasten öldürme (Madde 81, 82,

83),

...”

16. Anılan Kanun’un 102.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“ Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çok iki

yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma

süresi toplam üç yılı geçemez.”

17. 26/9/2004 tarihli 5237

sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 82. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi

şöyledir:

“(1)

Kasten öldürme suçunun;

a) Tasarlayarak,

İşlenmesi hâlinde, kişi

ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 10/12/2014

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 6/12/2013 tarih ve 2013/9117

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

19. Başvurucu, tutukluluk için

öngörülen azami 5 yıllık sürenin aşılmış olması ve tutukluluk süresinin makul

olmaması nedenleriyle Anayasa’nın 19. maddesinin üçüncü ve yedinci fıkralarının

ihlal edildiğinin tespiti ile 10.000,00 TL manevi tazminat talebinde

bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Başvurucunun

azami tutukluluk süresinin aşıldığına ilişkin şikâyetinin Anayasa’nın 19.

maddesinin üçüncü fıkrası, tutukluluk süresinin makul olmadığına ilişkin

şikâyetinin ise aynı maddenin yedinci fıkrası kapsamında incelenmesi gerekir.

21. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel

hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi

birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine

başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş

olması şarttır.”

22. 30/3/2011 tarih ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un

“Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası

şöyledir:

“İhlale neden olduğu

ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve

yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce

tüketilmiş olması gerekir.”

23. Anılan hükümler uyarınca

bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin

tüm organlarının anayasal ödevi olup, bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya

çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir.

Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle derece

mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve

bir çözüme kavuşturulması esastır (B. No: 2012/254, 6/2/2014, § 30).

24. Bu nedenle Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece

mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun

yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mahkemesine

bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının

tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca, başvurucunun Anayasa Mahkemesi önüne

getirdiği şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere

usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve kanıtlarını

zamanında bu makamlara sunması ve aynı zamanda bu süreçte dava ve başvurusunu

takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (B. No: 2012/403,

26/3/2013, § 17).

25. Somut olayda, başvurucu

yargılamayı yapan Ceyhan 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/11/2013 tarih ve E.2012/1

sayılı tutukluluğun devamı kararına karşı itiraz kanun yoluna başvurmaksızın

6/12/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

Başvurucu, 19/11/2013 tarih ve E.2012/1 sayılı tutukluluğun devamına dair

karara bireysel başvuru tarihinden sonra 6/1/2014 tarihinde itiraz etmiş,

Ceyhan 2. Ağır Ceza Mahkemesi 13/1/2014 tarih ve 2014/2 Değişik iş sayılı

kararı ile itirazın reddine karar vermiştir.

26. 6216 sayılı Kanun’un 45.

maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca, ihlale neden olduğu ileri sürülen

işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru

yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması, başka

bir deyişle bireysel başvuru yapıldığı tarihte başvuru koşullarının tamamının

sağlanmış olması gerekir. Bununla birlikte bir başvuru yolu yoksa ya da olan

başvuru yolları etkili değilse Mahkeme somut olayın koşullarını dikkate alarak

bir başvurunun incelenmesine karar verebilir (B. No: 2012/254, 6/2/2014, § 33).

Başvuru konusu olay dikkate alındığında başvuru yollarının tüketilmesi kuralına

istisna tanınmasını gerektiren bir durumun olmadığı görülmektedir.

27. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun kanuni tutukluluk süresinin aşıldığı ve tutukluluk süresinin makul

olmadığı yönündeki iddiaları ile ilgili olarak kanunda öngörülmüş yargısal

başvuru yollarının tamamı tüketilmeden bireysel başvuru yapıldığı

anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin “başvuru yollarının

tüketilmemiş olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

M. Emin KUZ

Raportör : Şükrü DURMUŞ Başvurucu : Erdal TEKİN Vekili : Av. Orhan AYDIN