Özgün Analiz
Olay Özeti: Başvurucunun açtığı itirazın iptali davasında sulh hukuk mahkemesi 21/2/2023 tarihli duruşmada dosyayı işlemden kaldırmış, ardından davanın üç aylık süre içinde yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir. Başvurucu yenileme dilekçesinin dikkate alınmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuş, istinaf talebi esastan kesin olarak reddedilmiştir. Başvurucu nihai kararı UYAP üzerinden 4/10/2023 tarihinde okumuş, bireysel başvuruyu ise 21/11/2023 tarihinde yapmıştır.
Hukuki İlke: Bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği ya da ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır ve bu süre başvurunun ön şartlarından biridir. Sürenin başlangıcında öğrenme tarihi esas alınır; gerekçeli kararın tebliği öğrenme yollarından yalnızca biridir. UYAP evrak işlem kütüğünde nihai kararın açılarak okunduğu tespit edilirse, ilgilinin karar sonucunu o anda öğrendiği kabul edilir ve otuz günlük süre bu okuma tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Uygulama Sonucu: Başvuru, nihai kararın UYAP'ta okunduğu tarihten itibaren otuz günlük süre geçtikten sonra yapıldığından süre aşımı nedeniyle oybirliğiyle kabul edilemez bulunmuştur.
Dava Strateji Notu: Nihai karar UYAP vatandaş portalında veya avukat hesabında açılıp okunduğu anda otuz günlük bireysel başvuru süresi işlemeye başlayabilir; resmî tebliği beklemek hak kaybına yol açar. Müvekkile kararı portaldan açmadan önce haber vermesi söylenmeli, okuma tarihi ve saati kayda geçirilmeli ve süre hesabı ilk okuma anına göre yapılmalıdır. Esastaki yenileme dilekçesi iddiası ne kadar güçlü olursa olsun süre aşımı incelemeyi engeller.
Karar Metni
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ERDOĞAN AĞCA BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2023/100106)
Karar Tarihi: 9/4/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, itirazın iptali davasında yenileme dilekçesi dikkate alınmadan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu tarafından açılan itirazın iptali davasında İzmir 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) 21/2/2023 tarihli duruşmasında dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir. Mahkeme 22/6/2023 tarihinde davanın üç aylık yasal süre içinde yenilenmediği gerekçesiyle 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 150. maddesi uyarınca 22/5/2023 tarihi itibarıyla davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.
3. Başvurucu anılan karara karşı istinaf talebinde bulunmuştur. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin (İstinaf Dairesi) 26/9/2023 tarihli kararıyla istinaf talebinin esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir.
4. Başvurucunun İstinaf Dairesinin nihai kararını Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nden (UYAP) 4/10/2023 tarihinde saat 14.54'te okuduğu görülmüştür. Başvurucu 21/11/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
5. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
6. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapılması gerekir.
7. Anayasa Mahkemesi Hüseyin Aşkan ([2. B.], B. No: 2017/15649, 21/7/2020) kararında otuz günlük süre kuralının bireysel başvurunun ön şartlarından biri olduğunu ve bu sürenin başlangıç tarihinin tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihinin esas alınacağını belirtmiştir (Hüseyin Aşkan, § 20). Ayrıca bireysel başvuru süresinin işlemeye başlaması yönünden nihai kararın gerekçesinin tebliğinin öğrenme şekillerinden biri olduğunu, bununla birlikte başka şekillerde de öğrenmenin söz konusu olabileceğini ifade etmiştir (Hüseyin Aşkan, § 23).
8. Bu doğrultuda anılan kararda kullanıcıların UYAP üzerinden yaptıkları işlemlerin (doküman oluşturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazdırma gibi) kayıt altına alındığı evrak işlem kütüğünün Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmesi sonucunda nihai kararın açılarak okunduğuna ilişkin bir işlemin tespiti hâlinde bu işlemi yapan ilgililerin işlem sırasında nihai kararın sonucunu öğrendiklerinin kabul edileceği, böyle bir durumda bireysel başvuru süresinin de bu tarihten itibaren başlatılması gerektiği belirtilmiştir (Hüseyin Aşkan, §§ 26-29).
9. Somut olayda başvurucunun İstinaf Dairesinin nihai kararını UYAP vatandaş portal uygulaması üzerinden 4/10/2023 tarihinde saat 14.54'te okuduğu görülmüştür. Bir başka ifadeyle başvurucu, ileri sürdüğü ihlal iddiaları bakımından nihai kararı 4/10/2023 tarihi itibarıyla öğrenmiştir. Başvurucunun bu tarihten itibaren en geç otuz gün içinde bireysel başvuruda bulunması gerekirken bu süre geçtikten sonra 21/11/2023 tarihinde yaptığı başvurunun süresinde olmadığı açıktır.
10. Açıklanan gerekçelerle başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 9/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Volkan SEVTEKİN
Başvurucu
:
Erdoğan AĞCA
Vekili
:
Av. Eylül YILMAZ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2023/100106, 9 Nisan 2026 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası