Özgün Analiz
Olay Özeti: İki başvurucu, ceza yargılaması sonunda verilen kararın hukuka aykırı olduğunu ve müsadere kararının hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleşmesiyle birlikte infaz edildiğini ileri sürerek adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Nihai karar 6/3/2021'de vekile tebliğ edilmiş, başvuru 2/4/2021'de yapılmıştır. Başvuruculardan biri 12/4/2021'de, diğeri 14/7/2024'te başvurudan sonra vefat etmiştir.
Hukuki İlke: Mahkeme, başvuru tarihinden sonra ölen başvurucular bakımından Genel Kurul'un belirlediği ilkeleri uygulamıştır: 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası ve İçtüzük'ün 84. maddesi yoluyla 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi ölüm hâline de uygulanır ve başvuru işlemden kaldırılır. Mirasçılar mirasçılıklarını belgeleyip makul sürede takip iradesi gösterirse ve menfaatleri bulunursa inceleme sürer. Anayasa'nın yorumu veya insan haklarına saygı gerektiriyorsa Mahkeme incelemeye kendiliğinden devam edebilir.
Uygulama Sonucu: Her iki başvurucu yönünden başvurunun işlemden kaldırılmasına, yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde bırakılmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.
Dava Strateji Notu: Müsadere edilen malvarlığına ilişkin şikâyet, başvurucuların ölümünden sonra mirasçılar için doğrudan ekonomik menfaat taşır. Burada başvuruculardan biri başvurudan birkaç gün sonra ölmesine rağmen dosya yıllarca mirasçı talebi olmadan kalmış ve sonunda kapatılmıştır. Çok başvurucusu olan dosyalarda vekil, her başvurucunun ölümünü ayrı ayrı izlemeli ve mirasçılardan devam talebini veraset belgesiyle birlikte gecikmeden Mahkemeye iletmelidir.
Karar Metni
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
MEHMET ÇELTİK VE MURAT ÇELTİK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/16429)
Karar Tarihi: 11/3/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ceza yargılaması sonucunda verilen kararın hukuka aykırı olması nedeniyle adil yargılanma hakkının, yargılama sonunda verilen müsadere kararının hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştirilmesiyle birlikte infazı nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Nihai karar, başvurucu vekiline 6/3/2021 tarihinde tebliğ edilmiş; başvurucular 2/4/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
2. Bireysel başvurudan sonra başvurucular Murat Çeltik 12/4/2021 tarihinde, Mehmet Çeltik 14/7/2024 tarihinde vefat etmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
3. Anayasa Mahkemesi Abdurrahman Beycur ve diğerleri ([GK], B. No: 2023/76490, 31/7/2025) kararında başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra vefat etmesi hâlinde bireysel başvurudan haberi olmayan mirasçılarının hak kaybına uğramaması için yapılması gerekenler hususunda genel ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi mirasçıların hak kaybına uğramalarını engellemek, bireysel başvuruların neticelendirilmesini sağlamak gerekliliğini birlikte karşılayabilecek bir yol olarak 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin verdiği yetkiyle 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 26. maddesinin başvuru tarihinden sonra ölüm hâli için de uygulanabileceği kanaatine varmıştır. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi hâlinde bu kişi yönünden başvurunun işlemden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşmıştır. Bunun yanında vefat eden başvurucunun mirasçısı olduğunu bilgi ve belgeleriyle ispat eden kişilerin ise makul bir süre içinde bireysel başvuruyu takip etme iradesini ortaya koymaları hâlinde -mirasçıların menfaatlerinin bulunup bulunmadığını da gözeterek- başvurunun incelenmesine devam edilebileceğini belirtmiştir. Bu kapsamda bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölen bir başvurucunun mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletme yükümlülüğünün kendileri üzerinde olduğu kaydedilmelidir. Öte yandan Anayasa’nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi durumunda dahi başvurunun incelenmeye devam edilebileceği vurgulanmalıdır. Somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
4. Açıklanan gerekçelerle başvurunun işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle,
A. Başvurunun İŞLEMDEN KALDIRILMASINA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 11/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan y.
:
Recai AKYEL
Üyeler
:
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör
:
Tuğba TUNA IŞIK
Başvurucular
:
1. Mehmet ÇELTİK
2. Murat ÇELTİK
Vekili
:
Av. Kader ARDIÇ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2021/16429, 11 Mart 2026 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası