Fazlı Celep Başvurusu (B. No: 2015/1025)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, idari para cezasının iptali istemiyle yapılan

başvuruda itiraz dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmeden dosyanın kanun yolu

denetimi yapan hâkimliğe gönderilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. R.D. isimli işçi, olayların geçtiği tarihte başvurucunun işyerindeçalışmaktadır.

7. Eskişehir Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne, işçi R.D.nin bir kısım işçilik alacağının başvurucu tarafından

ödenmediği ihbar edilmiştir.

8. İhbar üzerine 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun

91. maddesi gereğince değerlendirme yapılması amacıyla 30/6/2014 tarihli

yazıyla bazı belgelerin 17/7/2014 tarihine kadar Eskişehir Çalışma ve İş Kurumu

İl Müdürlüğüne ibrazı başvurucudan talep edilmiştir.

9. Anılan yazıda, davete icabet edilmemesi hâlinde 4857 sayılı

Kanun'un 92. maddesine aykırı davranmaktan aynı Kanun'un 107. maddesi uyarınca

idari para cezası uygulanacağı ayrıca belirtilmiştir.

10. Söz konusu davet yazısı aynı işyerinde çalışan başka bir

işçiye 15/7/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu, bu tebliğin usulsüz

olduğunu bireysel başvuru öncesinde dile getirmemiştir.

11. Başvurucu, belirtilen süre içinde müracaat etmemiş ve ilgili

Kurumdan belgelerin ibrazı nedeniyle süre talebinde de bulunmamıştır. Bunun

üzerine Eskişehir Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce başvurucuya 4857 sayılı

Kanun'un 108. maddesine dayanılarak aynı Kanun'un 107. maddesi uyarınca 12.181

TL idari para cezası verilmiştir.

12. Başvurucu, anılan idari para cezasının iptali istemiyle

Eskişehir 1. Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) başvurmuştur. Başvuruya karşı

idare tarafından verilen cevapta, ilgili başvuru dilekçesinin ilgiliye tebliğ

edildiği, başvurucunun davet yazısının gereklerini yerine getirmediği gibi ek

süre talebinde de bulunmadığı belirtilmiş; idari para cezasının iptali

isteminin reddine karar verilmesi talep olunmuştur. Başvurucunun bu cevaptan

haberdar olmadığına dair bir iddiası bulunmamaktadır.

13. Hâkimlik 20/11/2014 tarihli kararıyla idari para cezasının

iptal istemini kabul etmiştir. Gerekçede, ilgiliye savunma için en az bir

haftalık makul bir süre verilmeden -iki gün sonraki randevuya gelmediği gerekçesiyle-

orta ölçekli bir esnafı maddi olarak yıkacak derecede bir ceza ile

cezalandırmanın adalet ve hukuk ilkeleri ile bağdaşmayacağı belirtilmiştir.

14. Anılan karara idare tarafından itiraz edilmiştir. Daha önce

cevap dilekçesinde dile getirilen gerekçelerle yapılan itiraz, Eskişehir 2.

Sulh Ceza Hâkimliğinin 10/12/2014 tarihli kararıyla kabul edilerek idari para

cezasının iptali istemine ilişkin başvurunun reddine karar verilmiştir. Kararın

gerekçesinde; başvurucunun davet yazısına uymadığı gibi ek süre verilmesi

talebinde de bulunmadığı, bu sebeplerle idari yaptırım kararının hukuka uygun

olduğu ifade edilmiştir.

15. Bu karar başvurucuya 18/12/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

16. Başvurucu 16/1/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

17.4857 sayılı Kanun'un 92. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“Teftiş, denetleme ve incelemeler sırasında

işverenler, işçiler ve bu işle ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme

ve teftişle görevli iş müfettişleri ve işçi şikayetlerini inceleyen bölge

müdürlüğü memurları tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi

vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek; iş

müfettişlerinin birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmaları için kendilerine

her çeşit kolaylığı göstermek, bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine

getirmekle yükümlüdürler."

18. 4857 sayılı Kanun’un 107. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Bu Kanunun;

a) 92 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki

yükümlülüklerini yerine getirmeyen,

...

işveren veya işveren vekiline sekizbin

Türk Lirası idarî para cezası verilir.”

V. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 21/3/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Silahların Eşitliği ve

Çelişmeli Yargılama İlkelerinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia

20. Başvurucu, Eskişehir 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına

idare tarafından yapılan itiraza ilişkin dilekçenin tarafına tebliğ edilmediğini,

dolayısıyla buna karşı cevaplarını sunmadan kanun yolu denetiminin yapıldığını

belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

21. Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca herkes "iddia",

"savunma" ve "adil yargılanma" hakkına sahiptir.

Anayasa'nın anılan maddesinde adil yargılanma hakkından ayrı olarak

"iddia" ve "savunma" hakkına birlikte yer verilmesi,

taraflara iddia ve savunmalarını mahkeme önünde dile getirme fırsatı tanınması

gerektiği anlamını da içermektedir (Mehmet

Fidan, B. No: 2014/14673,

20/9/2017, § 37).

22. Bununla birlikte Anayasa'nın 36. maddesine "ile adil

yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf

olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama

hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete

uygun yargılanma hakkının kapsamına "silahların eşitliği ve çelişmeli

yargılama" ilkelerinin de dâhil olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin

birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla Anayasa’nın 36. maddesinde

düzenlenen adil yargılanma hakkının "silahların eşitliği ve çelişmeli

yargılama" ilkelerini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir.

23. Silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarının usule

ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve taraflardan birinin

diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmeksizin iddia ve savunmalarını

makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsatına sahip olması anlamına

gelir (Yaşasın Aslan, B. No:

2013/1134, 16/5/2013, § 32). Bu usul güvencesi gereğince uyuşmazlığın her iki

tarafına da savunmasının temel dayanağı olan delilleri sunma imkânı tanınmasını

kapsamaktadır (Yüksel Hançer, B.

No: 2013/2116, 23/1/2014, § 18).

24. Silahların eşitliği ilkesinin tamamlayıcısı olan çelişmeli

yargılama ilkesi, kural olarak bir hukuk ya da ceza davasında tüm taraflara,

gösterilen kanıtlar ve sunulan görüşler hakkında bilgi sahibi olma ve bunlarla

ilgili görüş bildirebilme imkânı vermektedir (Hüseyin

Sezen, B. No: 2013/1793, 18/9/2014, § 38).

25. Hakkaniyete uygun yargılanmanın temel unsurları,

yargılamanın “çelişmeli” olması ve taraflar arasında “silahların eşitliği”nin sağlanmasıdır. Anılan ilkeler uygun

yürütülmeyen bir yargılamanın hakkaniyete uygun olması olanaklı değildir. Ancak

silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri uyarınca taraflara

delillerini sunma ve inceletme noktasında uygun imkânların tanınıp tanınmadığı

yargılamanın bütünü nazara alınarak değerlendirilecektir. Anayasa Mahkemesinin

bireysel başvuru kapsamındaki görevi, somut olayın usul kurallarına uygunluğunu

denetlemek değil adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerin somut olayda

ihlal edilip edilmediğini yargılamanın bütünü ışığında denetlemektir.

26. Somut olayda, Hâkimlik kararının kaldırılması için verilen

itiraz dilekçesinde esasen başvurucunun yorumlarını gerektirecek daha önce

tartışılmayan konulara ilişkin yeni herhangi bir argüman ileri sürülmemektedir.

Söz konusu dilekçenin esaslı değerlendirmeler ya da başvurucunun bilgisi

dâhilinde olmayan ek açıklamalar içermediği, usul ve yasaya aykırı olduğu

gerekçesiyle Hâkimlik kararın kaldırılmasının talep edildiği görülmektedir. Bu

nedenle kanun yolu denetimi sırasında başvurucunun haberdar olduğu bilgilere

göre karar verdiği görülmektedir. Yargılamaya bir bütün olarak bakıldığında

-somut olayın özel koşullarında- çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği

ilkelerine yönelik bir ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.

27. Açıklanan nedenlerle çelişmeli yargılama ve silahların

eşitliği ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

28. Başvurucu; idarenin gönderdiği yazıda davete icabet

edilemeyecek ise ek süre tanınacağı hususunun yer almadığını, yapılan

tebligatın usulsüz olduğunun Hâkimlik tarafından tespit edildiğini ancak iptal

başvurusunun haksız ve hukuka aykırı olarak kanun yolu denetimi sonrasında

reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

29. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

30. Somut olayda kanun yolu denetimi yapan Sulh Ceza

Hâkimliğince yapılan değerlendirmede başvurucunun iddiaları, idare tarafından

sunulan bilgi ve belgeler, işlem dosyası ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirilmek suretiyle bir karar verildiği anlaşılmıştır. Başvurucu

tarafından ileri sürülen iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve

hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararlarında bariz

takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir

hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

31. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının

yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

sonucuna varıldığından başvurunun bu kısmının da açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. 1. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin

ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

21/3/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Serruh KALELİ Nuri NECİPOĞLU Hasan Tahsin GÖKCAN Rıdvan GÜLEÇ Raportör : Akif YILDIRIM Başvurucu : Fazlı CELEP Vekili : Av. Ezgi GÜNGÖREN