Global Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Başvurusu (B. No: 2014/17557)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, bir kamu hastanesi aleyhine başlatılan bir icra

takibinde alacağın ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 7/11/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucu bir kamu hastanesi aleyhine 34.702 TL asıl alacak

ve 1.081,26 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 35.783,26 TL alacak üzerinden

22/12/2012 tarihinde ilamsız icra takibi talebinde bulunmuştur. Takip talebinin

dayanağı olarak 31/8/2012 tarihli ve 31.547 TL bedelli fatura ile 6/4/2012

tarihli ve 49.984 TL bedelli (bu faturadan kalan 3.155 TL bedel) fatura

gösterilmiştir. Takip talebi üzerine İstanbul 10. İcra Dairesince (İcra

Dairesi) örnek 7 sayılı ödeme emri düzenlenerek borçluya gönderilmiş,

26/12/2012 tarihli takip, süresinde itiraz edilmediğinden kesinleşmiştir.

9. Borçlu tarafından 7/1/2013 tarihinde 37.279,53 TL tutarında

bir ödeme yapılmıştır. Alacaklı başvurucunun talebi üzerine kalan borç miktarı

üzerinden Kamu Hastaneleri Kurumu aleyhine 9/1/2013 tarihli birinci haciz

ihbarnamesi gönderilmiştir. Sağlık Bakanlığı bunun üzerine 17/2/2014 tarihinde

İstanbul Anadolu 13. İcra Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) icra işlemini şikâyet

etmiştir. Şikâyet dilekçesinde, Kamu Hastaneleri Kurumunun ayrı bir tüzel

kişiliğinin bulunmadığı ve ayrıca kamu mallarının haczedilemeyeceği

belirtilerek, haciz ihbarnamesinin iptal edilmesi talep edilmiştir.

10. Mahkeme, 7/8/2014 tarihinde şikâyetin kabulü ile İcra

Müdürlüğü tarafından gönderilen birinci haciz ihbarnamesinin iptaline karar

vermiştir. Kararın gerekçesinde, Kamu Hastaneleri Kurumunun tüzel kişiliğinin

olmadığı, bunun ise icra memuru tarafından kendiliğinden dikkate alınması

gereken işlemlerden olup kamu düzenini ilgilendirdiğinden süresiz şikâyete tabi

olduğu kabul edilmiştir.

11. Başvurucunun talebi üzerine İcra Müdürlüğü, kalan takip

borcunun 7 gün içinde ödenmesi ihtarını içerir bir muhtırayı Sağlık Bakanlığına

göndermiş, bu muhtıra 21/10/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

12. Başvurucu 7/11/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

13. İcra Müdürlüğünden dosyanın güncel hesabı istenilmiş olup

9/5/2017 tarihli dosya hesabına göre 3.587,98 TL tutarında bakiye borcun

bulunduğu bildirilmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 8/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu, bir kamu kurumundan olan alacağının kesinleşmiş

olmasına rağmen kısmen ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

16. Anayasa’nın 35. maddesi şöyledir:

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla

sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına

aykırı olamaz.”

17. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, mülkiyet hakkının ihlali iddiası

yanında adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini öne sürmektedir. Ancak

başvurucunun temel şikâyetinin, kendisi için ekonomik bir değer ifade eden

kesinleşmiş alacağının kısmen kamu kurumunca ödenmemesi olduğu dikkate

alındığında, başvurucunun belirtilen ihlal iddialarının mülkiyet hakkı

kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

18. Başvurucu ayrıca aynı iddialarla eşitlik ilkesinin ihlal

edildiğinden de yakınmaktadır. Ancak ayrımcılık iddiasının ciddiye alınabilmesi

için başvurucuların kendisi ile benzer durumdaki başka kişilere yapılan muamele

ile kendisine yapılan muamele arasında bir farklılığın bulunduğunu ve bu

farklılığın meşru bir temeli olmaksızın sırf ırk, renk, cinsiyet, din, dil,

cinsel yönelim ve benzeri ayırımcı bir nedene dayandığını makul delillerle

ortaya koyması gerekmektedir (Onurhan Solmaz, B.

No: 2012/1049, 26/3/2013, § 33). Somut olayda ise başvurucunun bu yöndeki

iddialarını temellendirecek somut bulgu ve kanıtlar ortaya koyamadığı

anlaşılmaktadır. Bu nedenle eşitlik ilkesi yönünden herhangi bir inceleme

yapılmasına gerek görülmemiştir.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

19. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan

mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna

karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

20. Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir"

denilmek suretiyle mülkiyet hakkı güvenceye bağlanmıştır. Anayasa'nın anılan

maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve

parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM,

E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20). Bu bağlamda, mülk olarak

değerlendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar

ile bunların üzerinde tesis edilen sınırlı ayni haklar ve fikri hakların yanı

sıra, icrası kabil olan her türlü alacak da mülkiyet hakkının kapsamına

dâhildir (Mahmut Duran ve diğerleri,

B. No: 2014/11441, 1/2/2017, § 60).

21. Bir alacağın mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilebilmesi

için mahkeme hükmüne dayanması şart olmayıp belirli, kesin ve icra edilebilir

mahiyette olması gerekli ve yeterlidir. Nitekim somut olayda başvurucu fatura

alacağına dayalı olarak ilamsız icra takibi başlatmış olup borçlu idare

tarafından süresinde itiraz edilmediğinden takip kesinleşmiştir. Hatta borçlu

idare, bu borcun 37.279,53 TL tutarındaki kısmını da ödemiştir. Borcun kalan

kısmının varlığı ile ilgili olarak taraflar arasında bir uyuşmazlığın da

bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla alacağın belirli, kesin ve icra

edilebilir mahiyette olduğu dikkate alındığında, başvurucunun mülkiyet hakkının

varlığı konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Ancak başvurucunun bu

alacağının icra dosyasındaki güncel hesaba göre 3.587,98 TL tutarındaki kısmı

hâlen ödenmemiş durumdadır.

22. Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararlarında icra

edilebilir bir alacağın da mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer

ifade ettiği kabul edilmiştir. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarınca böyle bir

alacağın hiç ödenmemesi ya da ödenmesinin uzun sürmesinin mülkiyetten barışçıl

yararlanma hakkına müdahale teşkil ettiği ve bu müdahale nedeniyle oluşan

belirsizliğin ise mülkiyet hakkının ihlaline neden olduğu sonucuna varılmıştır

(Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B.

No: 2013/711, 3/4/2014, §§ 55-75;

Şenal Haylaz, B. No: 2013/3457, 25/2/2015, §§

60-79).

23. Somut olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir durum

söz konusu olmayıp başvurucunun icra edilebilir nitelikteki kesinleşmiş

alacağının idare tarafından borcun varlığının da kabul edilmesine rağmen

yaklaşık dört yıl beş ay geçtiği hâlde tamamıyla ödenmemesi nedeniyle mülkiyet

hakkının ihlal edildiği sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçeyle Anayasa’nın 35. maddesinde güvence

altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

26. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

27. Somut olayda mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna

varılmıştır.

28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya taleple de bağlı kalınarak net 2.000 TL manevi

tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

29. Ayrıca başvurucunun mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının

giderilmesi bakımından kararın bir örneğinin ilgili idareye gönderilmesine

karar verilmesi gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet

hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

8/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör : Özgür DUMAN Başvurucu : Global Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Vekili : Av. Kazim ÖZER