Hasan Başaran Başvurusu (B. No: 2018/15130)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, gözaltı sürecinde kolluğun fiziki

saldırılarına maruz kalınması ve bu eylemlerle ilgili olarak etkili bir

soruşturma yürütülmemesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 31/5/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden erişilen, Beypazarı

Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) soruşturma dosyasındaki bilgi ve

belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu ve olay sırasında görevli olmayan polis

memuru Ş.K. arasında trafikte tartışma yaşanmış ve şahıslar birbirlerini

karşılıklı olarak darbetmiştir.

8. Olayın kolluk birimlerine haber verilmesi üzerine polis

memurları E.G. ve S.Y. başvurucunun ikamet adresine giderek adli işlemler için

başvurucuyu polis merkezine davet etmiş, başvurucunun karşı çıkması üzerine zor

kullanarak başvurucuyu polis aracına bindirmişlerdir.

A. Başvurucunun

Beyanı

9. Soruşturma aşamasında başvurucunun olayın

gerçekleştiği gün olan 15/12/2017 tarihinde alınan ifadesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"...Aracımıza binerek ikamet

adresimiz olan ... yere geldik. Araçtan ineceğim sırada yanımıza sivil bir araç

geldi ve benim aracımın önünü kesti. Araçtan yine sivil kıyafetli 2 erkek şahıs

indi. Sonra bende araçtan indim. Yanıma gelen şahıslar 'biz polisiz' dediler

ancak kimliklerini göstermediler. Bana hitaben 'sen nasıl polis döversin, sana

göstereceğiz, dön arkanı dön' diye bağırdılar. Bende ne olduğunu anlamadan 'bir

dakika durun, ne oluyor' dedim. Eşim [F.B.] polis olduğunu iddia eden şahıslara kimliklerini

göstermesini söyledi. Ancak şahıslar herhangi bir kimlik göstermediler. Sonra

bana zor kullanarak ellerimi arkaya doğru getirdiler ve ellerimi arkadan

kelepçelediler. O esnada eşim [F.] birşeyler söyledi ancak ben

dediğini şu an hatırlamıyorum. Eşimin söylediklerine karşılık ise polisler 'git

nereye şikayet edersen et' diye karşılık verdiler. Beni kelepçeledikten sonra

polis aracına bindirdiler ve beni oradan alarak götürmeye başladılar. Araca

binerken ismini sonradan öğrendiğim [E.G.] isimli polis memuru

bana ana avrat küfür etti. Diğer polis memuru [S.Y.] hiç hakaret

etmedi, kötü davranışta bulunmadı. Ekip aracıyla giderken sürücü koltuğunda [E.G.]

vardı. Araç ile giderken mezarlığın arkasına doğru gittik. Araç orada durdu. [E.]

isimli polis araçtan indi ve yanıma geldi 'sen demek polis döversin, hadi şimdi

de beni döv bakalım, sen vatan haini misin, terörist misin' diyerek kolumdan

tutup beni aşağıya indirmeye çalıştı. Bende 'ben terörist vatan haini değilim,

bana bu şekilde vatan haini terörist diyemezsin' diyerek karşılık verdim. Sonra

[E.G.] beni bıraktı ve araca tekrar bindi. Sonrasında beni polis

merkezine götürdüler. Polis merkezine geldiğimde ismini bilmediğim 2 sivil

kıyafetli erkek şahıs, sanırım sivil polisler bana 'ananı avradını s... O...

çocuğu' diyerek hakaret ettiler. Ayrıca hakaret eden bu iki şahıs beni polis

merkezinde göğsüme ve karın bölgeme elleri ve ayaklarıyla vurarak darp ettiler.

Ben sivil kıyafetli olan bu iki polis memurunu ismen tanımıyorum ancak

şahısları görsem tanırım ve net olarak teşhis edebilirim..."

B. Soruşturma

İşlemleri Neticesinde Verilen Kararlar

10. Soruşturma kapsamında Başsavcılık, başvurucu ile

Ş.K., M.T. ve M.B.Ö. hakkında 16/3/2018 tarihli iddianame düzenlenmiştir.

İddianamenin ilgili kısmı şöyledir:

"Yukarıda açık kimlik bilgileri

yazılı olan Ş.K.nın 14/12/2017 tarihinde, sevk ve idaresi altında bulunan...

plakalı araçla, eşi [B.K.]

ile birlikte Hacıkara Mahallesi Yıldırım Beyazıt Caddesi üzerinde seyir

halinde olduğu, Hasan Başaran’ın ise eşi [F.B.] ile birlikte belirtilen

cadde üzerinde sevk ve idaresi altında bulunan ... plakalı araç ile bekleme

yaptığı, [Ş.K.] nın yola devam edebilmek maksadıyla Hasan Başaran’a

sellektör yaptığı, bunun üzerine önce Hasan Başaran’ın, daha sonra [Ş.K.]

nın araçlarından indikleri, tarafların yol ve sellektör meseleleri yüzünden

tartıştıkları, taraflar arasında çıkan sözlü tartışmanın kavgaya dönüştüğü,

Hasan Başaran’ın eniştesi olan ve olay

yerinde bulunan [M.T.]

nin kavgaya müdahil olarak [Ş.K.] nın yüzüne yumruk attığı, Hasan

Başaran ve [M.T.] nin yere düşen [Ş.K.] ya tekme attıkları ve

elleri ile yine vücudunun çeşitli yerlerine vurdukları, kavga sırasında [Ş.K.]

nın da Hasan Başaran'a yumruk attığı,

Akabinde Hasan Başaran ve [M.T.] nin olay yerinden

uzaklaştıkları,

Hasan Başaran’ın [F.B.] ile birlikte ... bulunan

ikametgahına gittiği, gerekli adli işlemlerinin yapılabilmesi için olay

tarihinde görevli polis ekibince Beypazarı İlçe Emniyet Müdürlüğü’ne davet

edildiği, bunun üzerine Hasan Başaran’ın görevli polis memurlarına hitaben

'Terörist mi alıyorsunuz lan, ben gelmiyorum' dediği, görevli polis memuru [E.G.]

yi iteklediği ve bu şekilde ekipten kurtulmaya çalışarak direndiği sırada [E.G.]

nin ayağına bastığı ve yaralanmasına neden olduğu,

Daha sonra ekip aracına bindirildiği ve

adli işlemleri için Beypazarı Ş.E.D. Polis Merkezi Amirliği’ne götürüldüğü,

olay tarihinde nöbetçi amir olan [M.B.Ö.] nün bu nedenle karakolda bulunduğu, olay nedeniyle

Hasan Başaran’ın göğsüne ve karnına, elleri ve ayakları ile vurduğu, ayrıca

Hasan Başaran’a hitaben 'O çocuğu ne hale getirmiş onun a.ına koyacam, a...

koduğumun ... seni, anasını s... evladı, ...Senin a.. koyacam a... koduğumun

şerefsizi' dediği, incelenen kamera kayıtları, bu kameralara ait ses kayıtları,

özellikle ses kayıtlarında geçen '[M.] çok pis dal...abi....[M.]

çok pis dal....' şeklindeki ibareler ve suçtan kurtulmaya yönelik olduğu

değerlendirilen [M.B.Ö.] nün savunması nazara alındığında açıklanan

eylemlerin son derece sabit olduğunun görüldüğü,

Alınan adli muayene raporlarında, [Ş.K.] nın ve Hasan Başaran’ın

yaralanmalarının basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif

nitelikte olduğunun, [E.G.]nin yaralanmasının ise bu nitelikte olmadığının,

vücudunda kemik kırığına neden olduğunun, bu kemik kırığının hayat

fonksiyonlarına etkisinin hafif (1) derecede olduğunun tespit edildiği,

Tüm dosya kapsamı bir arada

değerlendirildiğinde; iştirak iradesi ile hareket eden Hasan Başaran ve [M.T.] nin [Ş.K.]yı darp

ederek yaraladıkları, [Ş.K.] nın da Hasan Başaran’ı yaraladığı, Hasan

Başaran’ın görevli polis memurlarına hitaben 'Terörist mi alıyorsunuz lan, ben

gelmiyorum' diyerek hakarette bulunduğu ve direndiği, görevli polis

memurlarından [E.G.] yi iteklediği, ayrıca bu sırada [E.G.]nin

ayağına basarak yaralanmasına neden olduğu, [M.B.Ö.] nün ise adli

işlemler için karakolda bulunan Hasan Başaran’ı darp ederek yaraladığı, ayrıca

yukarıda belirtilen şekilde hakarette ve tehditte bulunduğu,

Hasan Başaran’ın eylemlerinin 5237

sayılı TCK’nın 86/2, 125/1-3.a-4, 265/1-5 ve 86/1, 87/3 maddelerinde düzenlenen

kasten yaralama, hakaret, görevi yaptırmamak için direnme ve neticesi sebebiyle

ağırlaşmış yaralama suçları kapsamında kaldığı, hakaret ve görevi yaptırmamak

için direnme suçlarının aynı yasanın 43/2 maddesi uyarınca zincirleme suç

hükümlerine tabi olduğu,

[M.T.] ve [Ş.K.]nın eylemlerinin86/2 maddesinde düzenlenen kasten

yaralama suçu kapsamında kaldığı, [M.B.Ö.]nün eyleminin ise 86/2-3. d,

125/1-4, 106/1.1.cümle maddelerinde düzenlenen kasten yaralama, hakaret ve

tehdit suçları kapsamında kaldığı kanaati ile..."

11. Başsavcılığın 16/3/2018 tarihli kararıyla şüpheliler

E.G., S.Y., Ş.K. ve A.D. hakkında ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar

verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"Hasan Başaran’ın [F.B.] ile birlikte ... bulunan

ikametgahına gittiği, gerekli adli işlemlerinin yapılabilmesi için olay

tarihinde görevli polis ekibince Beypazarı İlçe Emniyet Müdürlüğü’ne davet

edildiği, bunun üzerine Hasan Başaran’ın görevli polis memurlarına hakaret

ettiği ve direndiği, [E.G.]nin sevk ve idaresi altında bulunan ekip

aracına bindirildiği, araçta görevli polis memuru [S.Y.]nin de

bulunduğu, tahkikat evrakında bulunan krokide ayrıntılı bir şekilde

belirtildiği üzere Hasan Başaran’ın ikametgahı önünden hareket eden aracın

sırasıyla Ankara Üniversitesi Beypazarı Meslek Yüksek Okulu ve Beypazarı İlçe

Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü önünden geçtiği ve mezarlığın arka giriş

kapısına doğru ilerlediği, ancak 3 dakika 31 saniye sonra geri döndüğü ve

Beypazarı Ş.E.D. Polis Merkezi Amirliğine doğru hareket ettiği, bu hususta

başkaca bir kamera kaydı bulunmadığının tespit edildiği,

Hasan Başaran’ın Beypazarı Ş.E.D. Polis

Merkezi Amirliği’ne götürüldüğü,

Hasan Başaran’ın olayın sıcağı sıcağına

alınan ve Cumhuriyet başsavcılığımızda da aynen tekrar etmiş olduğu ilk

ifadesinde [E.G.]nin

kendisine ana avrat küfrettiğini, [S.Y.]nin ise hakaret etmediğini ve

herhangi bir kötü davranışta bulunmadığını, karakolda 2 sivil polis tarafından

darp edildiğini ve bu polislerin kendisine hitaben 'ananı avradını s... o...

çocuğu' dediklerini belirttiği, kolluk görevlilerince yapılan mülakatta1 polis

memuru tarafından darp edildiğini, diğer polis memurunun sadece hakaret

ettiğini beyan ettiği, müdafii aracılığıyla ibraz etmiş olduğu ve sonradan

geliştirildiği kanaatine ulaşılan dilekçede ise bu sırada [E.G.]

tarafından darp edildiğini beyan ettiği, [S.Y.] hakkında da çeşitli

ithamlarda bulunduğu ayrıca bu sefer şikayetçi de olduğunun görüldüğü,

Karakolda bulunan sivil polis

memurlarının açık kimlik ve adres bilgilerinin tespit edildiği, alınan

ifadelerinde atılı suçları kabul etmediklerinin görüldüğü, ancak görevli polis [M.B.Ö.]nün eylemlerinin sabit

bulunduğu,

Olay yerinde ve karakolda bulunan kamera

kayıtlarının incelendiği, yine tanık olan şahısların ifadelerinin alındığı ve

olayın etraflıca araştırıldığı, toplanan delillerin açıklanan hususları dışında

Hasan Başaran’ın iddialarını destekler nitelikte olmadıklarının tespit

edildiği,

Bu kameralara ait ses kayıtlarının

incelenmesinde ise Hasan Başaran’ın çok uzun bir süre suç ortağının açık kimlik

ve adres bilgilerini paylaşmadığının, ısrarla olayı tek başına

gerçekleştirdiğini belirttiğinin, ayrıca [A.D.]ye ait olabileceği düşünülen herhangi bir

hakaret ve tehdit içeren söze de rastlanmadığının görüldüğü,

Tüm dosya kapsamı bir arada

değerlendirildiğinde; [Ş.K.]nın

[M.T.]ye karşı suç içeren herhangi bir eyleminden söz edilemeyeceği,

Hasan Başaran’a karşı tehditte bulunduğuna dair Hasan Başaran’ın soyut

iddialarından başkaca herhangi bir delilin dosyada mevcut olmadığı, olaya

karışan şüpheli şahıs sayısı, bu şahıslardan birinin hala yakalanmamış olması,

bu hususta devam eden çalışmalar, şahsın bulunduğu iddia edilen mevkii, zaman

dilimi ve destekler nitelikteki kameralara ait ses kayıtları da gözetildiğinde [E.G.]

ve [S.Y.]nin Hasan Başaran’a karşı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma

suçunu işlediklerinden de söz edilemeyeceği, ayrıca [E.G.]nin Hasan

Başaran’a karşı hakarette ve tehditte bulunup Hasan Başaran’ı darp ettiğine,

yine [A.D.]nin Hasan Başaran’a karşı darpta, hakarette ve tehditte

bulunduğuna dair iddiadan başkaca herhangi bir delilin dosyada mevcut olmadığı,

salt iddia ile kamu davası açılamayacağı anlaşılmakla..."

12. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, Ankara Batı 1.

Sulh Ceza Hâkimliğinin 7/5/2018 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.

13. Anılan karar 15/5/2018 tarihinde tebliğ edilmiş,

başvurucu 31/5/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

C. Bireysel

Başvuru Sonrasındaki Süreç

14. Başvurucu, polis memurları tarafından mezarlığa

götürüldüğünü, 3 dakika 31 saniye sonra mezarlıktan döndüklerinin kamera

kayıtlarıyla sabit olduğunu, burada hürriyetinden yoksun bırakıldığını, tehdit,

hakaret ve darp eylemlerine maruz kaldığını ileri sürmüş; ek kovuşturmaya yer

olmadığına dair karara itiraz üzerine verilen karara karşı kanun yararına bozma

talebinde bulunmuştur.

15. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 16/12/2019 tarihinde, anılan

karara karşı yapılan kanun yararına bozma talebini kabul etmiştir. Yargıtay 8.

Ceza Dairesi, şüpheliler E.nin ve Y.nin başvurucuyu polis merkezine götürmek

için araca bindirdikten sonra mezarlığa doğru gittikleri ve 3 dakika 31 saniye

sonra aynı güzergâhtan dönüp polis merkezine döndükleri hususunun kamera

kayıtlarıyla sabit olduğu, şüphelilerin başvuruya karşı hürriyetinden yoksun

kılma suçunu işledikleri konusunda yeterli delilin bulunduğu, ayrıca şüpheli

M.nin azmettiren sıfatıyla sorumlu olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği

gerekçesiyle Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararını bozmuştur.

16. Kanun yararına bozma kararı üzerine Ankara Batı 1.

Sulh Ceza Hâkimliği ek kovuşturmaya yer olmadığına dair verilen kararın kısmen

isabetsiz olduğu gerekçesiyle kaldırılmasına karar vermiştir.

17. Anılan karar üzerine Başsavcılık, şüpheliler E.G.,

S.Y. ve A.D. hakkında8/12/2020 tarihli iddianame düzenlenmiştir. İddianamenin

ilgili kısmı şöyledir:

"Tüm dosya kapsamı bir arada

değerlendirildiğinde; şüphelilerden A.]nın müştekiye yönelik BTM ile

giderilecek şekilde yaralama eyleminde bulunduğu, müştekiye yönelik "ananı

avradını s..., o... çocuğu" şeklinde tehdit ve hakarette bulunduğu, diğer

şüpheliler [E.]

ve [S.]nin müştekiyi ekip aracına aldıktan sonra hakkında işlem

yapmak üzere polis karakolunun zıt istikametine araç ile gittikleri, yaklaşık 3

dakika 31 saniye sonra dönüşe geçtikleri, araç içerisinde iken müşteki darp

ettikleri, bu haliyle şüpheliler [E.] ve [S.]nin

üzerilerine atılı Cebir Tehdit veya Hile Kullanarak Kişiyi Hürriyetinden Yoksun

Kılma suçunu işledikleri anlaşılmakla,...."

IV. İLGİLİ HUKUK

18. İlgili hukuk için bkz. İsmail Buğra İşlek, B.

No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17; Bayram Gök, B. No: 2012/946, 26/3/2013, § 18; Serpil

Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, § 55; Cezmi Demir ve

diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 112.

V. İNCELEME VE

GEREKÇE

19. Mahkemenin 7/4/2021 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

20. Başvurucu; ikametine gelen polisler tarafından zor

kullanılarak polis aracına bindirildiğini, polis merkezinin zıt istikametinde

bulunan mezarlığa götürüldüğünü, burada özgürlüğünden yoksun bırakıldığını,

darbedildiğini, hakaret ve tehditlere maruz kaldığını, şikâyetçi olduğu

polisler hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verildiğini

belirterek kötü muamele yasağının, adil yargılanma hakkının, kişi hürriyeti ve

güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Başvurucunun şikâyetleri kötü muamele yasağı kapsamında

değerlendirilmiştir.

22. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

"…Başvuruda bulunabilmek için

olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır."

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Bireysel başvuru hakkı”

kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"İhlale neden olduğu ileri

sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal

başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması

gerekir."

24. Başvuru yollarının tüketilmesi koşulu, bireysel

başvurunun temel hak ihlallerini önlemek için son ve olağanüstü bir çare

olmasının doğal sonucudur. Diğer bir ifadeyle temel hak ihlallerini öncelikle

idari makamların ve derece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olması, başvuru

yollarının tüketilmesi koşulunu zorunlu kılmaktadır (Necati Gündüz ve Recep

Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 20).

25. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm organlarının

anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak

ihlallerinin düzeltilmesi, idari ve yargısal makamların görevidir (Ayşe

Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).

26. Somut olayda başvurucu, ek kovuşturma yapılmasına yer

olmadığına dair karara karşı kanun yararına bozma talebinde bulunmuş, bu talebi

Yargıtay 8. Ceza Dairesi tarafından kabul edilmiş ve kötü muamelesine maruz

kaldığını ileri sürdüğü polisler hakkında Başsavcılık tarafından iddianame düzenlenmiştir.

Bu durumda başvurucunun şikâyeti hakkında kovuşturma sürecinin devam ettiği ve

başvurucunun olağan kanun yollarını tüketmeden bireysel başvuruda bulunduğu

anlaşılmıştır.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının

tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 7/4/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ İrfan FİDAN Raportör : Gökçe GÜLTEKİN YILMAZ Başvurucu : Hasan BAŞARAN Vekili : Av. Temel EKEN