Levent Bilge Başvurusu (B. No: 2013/2108)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, iş akdinin feshi üzerine açtığı işe iade

istemli tespit davasının Yargıtay tarafından reddedildiğini belirterek, adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat talep etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 22/3/2013 tarihinde

Adana 6. İş Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari

yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin

bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 13/9/2013

tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına,

dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, O. B. San. ve Tic.

A.Ş.’nin alt işvereni konumunda olan S.-K. İnş. San. ve Tic. unvanlı şirkette 1/11/2006 tarihinde laboratuar memuru olarak çalışmaya başlamıştır.

6. Başvurucunun iş akdi, 17/6/2011

tarihinde ihbar ve kıdem tazminatı ödenmek suretiyle alt işveren tarafından

feshedilmiştir. Bu fesihten sonra başvurucu 20/6/2011

tarihinde asıl işveren konumundaki O. B. San. ve Tic. A.Ş’de laboratuar memuru olarak

çalışmaya başlamıştır.

7. Başvurucunun iş akdi, “…

beklenen görev ve sorumlulukları tam olarak yerine

getirmediği ve istenilen verimi gösteremediği …” gerekçesiyle

19/12/2011 tarihinde işveren tarafından feshedilmiştir. 19/12/2011

tarihli tutanağa göre, feshe ilişkin ihbar başvurucu tarafından okunmuş fakat

imzadan imtina edilmiştir.

8. Fesih üzerine başvurucu, 19/1/2012

tarihinde Adana 6. İş Mahkemesinde feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar

verilmesi istemiyle dava açmıştır.

9. Mahkeme, 7/8/2012 tarih ve

E.2012/703, K.2012/35 sayılı kararıyla davanın kabulü ile feshin geçersizliğine

ve başvurucunun işe iadesine hükmetmiştir.

10. Anılan kararın işveren tarafından temyiz edilmesi üzerine

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 9/11/2012 tarih ve

E.2012/25183, K.2012/24742 sayılı kararında, “… S. A.Ş. ile davacı arasındaki iş sözleşmesi alacakların ödenmesi ile 17/6/2011 tarihinde sona ermiştir. Taraflar arasında kurulan

iş ilişkisi yeni ve bağımsız bir ilişkidir. Davacının iş sözleşmesi 19/12/2011 tarihinde davalı tarafça feshedilmiştir. 4857 İş

Kanunu’na göre işe iade davası açabilmek için aranan ön koşullardan biri

işçinin davalı işyerinde en az altı ay çalışmış olmasıdır. Davacı, davalı

işyerinde kanuni süreyi doldurmadan iş sözleşmesi feshedilmiştir. Davacının işe

iade davası açabilmesi hakkı bulunmamaktadır. Mahkemece bu yön gözetilmeden

davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır ...”. şeklindeki

gerekçeye yer vererek kararı bozmuş ve ilk derece mahkemesinin yerine geçerek

davanın reddine karar vermiştir.

11. İş mahkemesi kararlarının temyizi üzerine Yargıtayca verilen kararlara karşı karar düzeltme yolu

öngörülmediğinden aynı tarihte kesinleşen karar, 4/3/2013

tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

12. Başvurucu 22/3/2013 tarihinde

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmuştur.

B. İlgili Hukuk

13. 22/5/2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun

18. maddesinin ilgili fıkraları şöyledir:

“Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran

işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş

sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya

da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe

dayanmak zorundadır.

Altı aylık kıdem hesabında bu Kanunun 66 ncı maddesindeki süreler dikkate alınır.

…

İşçinin altı aylık kıdemi, aynı işverenin bir

veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesap edilir. İşverenin

aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan işçi

sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir.

…”

14. 22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni

Kanunu’nun 2. maddesi şöyledir:

“Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını

yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça

kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

15. Mahkemenin 15/10/2014 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 22/3/2013 tarih ve 2013/2108 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

16. Başvurucu, iş akdinin gerçeğe

aykırı sebeplerle hukuka aykırı olarak feshedildiğini, açtığı işe iade

davasının, “davalı işyerinde en az altı ay

çalışmış olmak” koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle dava açma hakkının

bulunmadığı belirtilerek reddedildiğini, iş sözleşmesinin altı aylık sürenin

bitimine birkaç gün kala feshedilmesinin dürüstlük kuralına aykırı olacağı

yönünde Yargıtay kararları bulunmasına rağmen kendi davasında bu durumun

dikkate alınmadığını, aslında dava açmak için işyerinde altı ay çalışmış olma

koşulunu sağladığını belirterek, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat

talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken

hususlarda inceleme yapılamaz.”

18. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin

(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan

yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

19. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü

fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilen

kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel

başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

20. Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

bariz takdir hatası veya açık keyfilik içermesi ve bu durumun kendiliğinden

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu

çerçevede, kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular, bariz takdir hatası

veya açık keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesince incelenemez (B. No:

2012/1027, 12/2/2013, § 26).

21. Başvuru konusu olayda başvurucu,

altı aylık sürenin dolmasına birkaç gün kala iş akdinin feshedilmesinin dürüstlük

kuralına aykırılık teşkil edeceğine ilişkin Yargıtay kararları bulunmasına

rağmen açmış olduğu feshin geçersizliğine dair davanın, altı aylık kıdem

süresinin dolmaması nedeniyle dava açma hakkı bulunmadığı gerekçesiyle

reddedildiğini belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

22. Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair karar,

Yargıtay tarafından bozulmuştur. Kararda 4857 sayılı İş Kanunu’na göre işe iade

davası açabilmek için aranan ön koşullardan birinin işçinin davalı işyerinde en

az altı ay çalışmış olması olduğu, başvurucunun iş sözleşmesinin davalı

işyerinde kanuni süreyi doldurmadan feshedildiği, buna göre işe iade davası

açma hakkının bulunmadığı ifade edilmiştir.

23. Mahkemenin gerekçesi ve başvurucunun

altı aylık sürenin dolmasına birkaç gün kala iş akdinin feshedilmesinin

dürüstlük kuralına aykırı olduğuna dair Yargıtay kararlarının kendi davasında

uygulanmadığı iddiaları incelendiğinde, iddiaların özünün derece Mahkemesi ve

Yargıtay tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının

yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibarıyla yargılamanın sonucuna

ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

24. Başvurucu tarafından dosyaya sunulan Yargıtay ilamında iş

akdinin altı aylık sürenin dolmasına bir gün kala feshedilmesinin dürüstlük

kuralına aykırılık teşkil edeceğine karar verildiği anlaşılmışsa da, benzer

konularda aynı derecedeki yargı mercileri arasındaki içtihat farklılıkları tek

başına adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde kabul edilemeyeceği gibi (B.

No: 2012/1056, § 36, 16/4/2013), başvuru konusu olayda

Yargıtayca dava dışı S. A. Ş. ile başvurucu

arasındaki iş ilişkisinin alacakların ödenmesi ile 17/6/2011 tarihinde sona

erdiği taraflar arasında kurulan iş ilişkisinin yeni ve bağımsız bir ilişki

olduğu tespitine yer verildikten sonra altı aylık kanuni süreyi doldurmadan iş

sözleşmesinin feshedildiği, başvurucunun işe iade davası açma hakkının

bulunmadığına karar verilmiştir. Bu durumda iş akdinin son gün feshedilmesinde

işverenin başvurucunun iş güvenliği hükümlerinden yararlanmasını engellemek

amacıyla kötü niyetli hareket edip etmediği ve feshin dürüstlük kuralına

aykırılık teşkil edip etmeyeceği hususunda değerlendirme ve takdir hakkının

kullanımı derece mahkemelerine aittir.

25. Başvurucu, yargılama sürecinde

karşı tarafın sunduğu deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığına, kendi

delillerini ve iddialarını sunma olanağı bulamadığına, karşı tarafça sunulan

delillere ve iddialara etkili bir şekilde itiraz etme fırsatı bulamadığına ya

da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesi

tarafından dinlenmediğine ilişkin bir bilgi ya da kanıt sunmadığı gibi Mahkeme

kararında bariz takdir hatası veya açık keyfilik oluşturan herhangi bir durum da

tespit edilememiştir.

26. Açıklanan nedenlerle, başvurucu tarafından ileri sürülen

ihlal iddialarının, kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu, derece Mahkemesi

kararlarının bariz takdir hatası veya açık keyfilik de içermediği

anlaşıldığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun

olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan : Serruh KALELİ Üyeler : Burhan ÜSTÜN Nuri NECİPOĞLU Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GÖKCAN Raportör : Aliye YILDIZ VARSIN Başvurucu : Levent BİLGE