M.a. Başvurusu (B. No: 2014/3298)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yer değiştirme suretiyle yapılan il içi atama işleminin

iptali istemiyle açılan davada işlemin hukuka aykırı olduğuna ilişkin iddialara

rağmen ve yerleşik yargı kararlarına aykırı bir şekilde davanın reddedilmesi

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 11/3/2014 tarihinde Aydın 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/3/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 4/1/2016 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği görüş bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 3/3/2016 tarihinde

Anayasa Mahkemesine sunmuştur.

6. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş

10/3/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne

karşı beyanda bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Aydın ili Köşk ilçesi Adnan Menderes İlköğretim

Okulunda müdür olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen disiplin soruşturması

sonucunda getirilen idari teklif kapsamında Aydın Merkez Mimar Sinan Teknik ve

Endüstri Meslek Lisesine öğretmen olarak atanmıştır. Aynı soruşturma kapsamında

disiplin yönünden getirilen teklif kapsamında da kınama cezası verilmiştir.

9. Başvurucu, hakkındaki yer değiştirme işlemine karşı diğer

iddialarının yanında işlemin Vali adına İl Millî Eğitim Müdür Vekili sıfatıyla,

aynı zamanda hakkındaki disiplin cezasını veren kişi olan İl Eğitim

Denetmenleri Başkanı A.Y.nin imzasıyla

gerçekleştirildiği ve 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 8.

maddesinin birinci fıkrasının (C) bendi gereği atama işleminin yetki unsuru

yönünden sakat olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle dava açmıştır.

10. Aydın 1. İdare Mahkemesi 19/6/2013 tarihli ve E.2012/1466,

K.2013/883 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Karar gerekçesinin ilgili

bölümü şöyledir:

"5442 sayılı İl İdaresi

Kanununun 8/c maddesinde, madde kapsamında bulunan bütün memurların

lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvillerinin mensup olduğu İl İdare Şube

Başkanlarının inhası üzerine Valiler tarafından icra edilmekle beraber mensup

oldukları Bakanlıklar veya Genel Müdürlüklere sebepleriyle bildirileceği

öngörülmüştür.

13/08/2009 tarih ve 24318 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim

Kurumları Yöneticilerinin Atama ve Yer Değiştirmelerine ilişkin Yönetmeliğin

7.maddesinin (d) bendinde, "Yöneticilik görevi, son üç yıllık hizmet

süresi içinde adli veya idari soruşturma sonucu üzerinden alınmamış olmak"

koşulu, yönetici olarak atanacaklarda aranacak genel koşullar arasında

sayılmış, aynı Yönetmeliğin 'Yöneticilik görevinden alınma' başlıklı 29.

maddesinde;"(1) Eğitim kurumu yöneticilerinden haklarında yapılan adlî ve

idarî soruşturma sonucu hazırlanan raporların yetkili amir ve kurullarca

değerlendirilmesi sonucuna göre; a) Görev yerlerinin değiştirilmesi

gerekenlerin durumlarına uygun eğitim kurumu yöneticiliklerine, b) Yöneticilik

görevlerinden alınması gerekenler ihtiyaç bulunan eğitim kurumlarına öğretmen

olarak, atanırlar. ... (3) Yöneticiliğe atanma şartlarından herhangi birini

kaybedenler yöneticilik görevinden alınırlar. " hükümleri yer almıştır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca,

memurların naklen atanması ve görev değişikliği konusunda idareye takdir

yetkisi tanındığı açık olup, bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri

göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince

saptanması halinde, sözü edilen dava konusu idari işlemin neden ve amaç

yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yerleşmiş

yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; Aydın İli,

Köşk İlçesi, Adnan Menderes İlköretim Okulu müdürü

olarak görev yapan davacı hakkında 8/A sınıfı öğrencisi E. Ö.'yü 04/04/2012 tarihinde makam odasına çağırdığı, uygunsuz

sözler söylediği, cinsel tacizde bulunduğu iddiaları ile ilgili olarak

başlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen 10/05/2012 gün ve 7 sayılı

raporunda, davacı hakkında taciz olayı gerçekleşmemiş olsa bile davacının

öğrencileri ile görüşme yönteminin doğru olmadığı, herhangi bir eylemi olmasa

bile kendini şaibe altında bıraktığı, bilgi amaçlı olsa bile öğrencilerine adet

kanamaları konusunda açıklama yapması ve çeşitli sorular sorması, odasında tek

olarak görüşmesi, görüşmeler sırasında makam koltuğu yerine misafir koltuğunda

oturması iddialarının sübut bulduğu ve söz konusu fiillerin hizmet içinde

devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda

bulunmak kapsamında kaldığından bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun

125/C-ı maddesi gereğince 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile

cezalandırılması ve idarecilik görevi üzerinden alınarak çalıştığı ilçe dışında

bir okula öğretmen olarak ataması yönünde teklif getirilmesi üzerine, davacıya

teklif doğrultusunda 657 sayılı Yasanın 125/C-ı ve alt ceza uygulanmak

suretiyle kınama cezası verildiği ve dava konusu 08.06.2012 gün ve 18771 sayılı

Aydın Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü atama kararnamesi ileAydın-

Merkez Mimar Sinan Teknik ve Endüstri Meslek Lisesine öğretmen olarak

atamasının yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yapılan soruşturma sonucunda

sübuta erdiği anlaşılan eylemleri nedeniyle disiplin cezası verilen ve

soruşturma raporuyla idarecilik görevi üzerinden alınarak çalıştığı ilçe

dışında bir okula öğretmen olarak atanması önerilen davacının, idareci olarak

görev ve sorumluluğunu gerekli ve yeterli düzeyde yerine getirmediği, bundan

sonra okulda sağlıklı ve verimli şekilde görev yapamayacağı, bunun da okuldaki

eğitim ve öğretim hizmetlerini olumsuz etkileyeceği kanaatine varıldığından,

eğitim ve öğretim hizmetlerinin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi

amacıyla davacının Aydın- Merkez Mimar Sinan Teknik ve Endüstri Meslek Lisesine

öğretmen olarak atanmasına ilişkin dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet

gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacının, 657 sayılı Devlet

Memurları Kanunu’nun 125/C-ı ve alt ceza uygulanmak suretiyle kınama cezası ile

cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, Mahkememizin

12.06.2013 gün ve E:2012/1485, K:2013/854 sayılı kararıyla davanın reddine

karar verilmiştir."

11. Başvurucu tarafından itiraz edilen karar, Aydın Bölge İdare

Mahkemesinin 29/1/2014 tarihli ve E.2013/2431, K.2014/304 sayılı kararıyla

onanmış ve karar kesinleşmiştir.

12.Karar,başvurucuya 19/2/2014

tarihinde tebliğ edilmiştir.

13.Başvurucu 11/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

14.Diğer taraftan, kınama cezasıverilmesine

ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan ve Aydın 1. İdare Mahkemesinin

12/6/2013 tarihli ve E.2012/1485, K.2013/854 sayılı kararıyla reddedilen dava,

kanun yolundan geçerek kesinleşmiştir.

B. İlgili Hukuk

15. 5442 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrasının (C)

bendi şöyledir:

“C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütün

memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idare

şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle beraber

mensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir.”

16.Danıştay İkinci Dairesinin 6/11/2014 tarihli ve E.2011/8676,

K.2014/9562 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:

"İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde;

valiye tanınan il içi atama yetkisinin, vali yardımcısı tarafından, ancak

valiye vekalet ettiği dönemlerde kullanılabileceği; il milli eğitim müdürünün

bu yetkiyi kullanabileceği yolunda ise herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği

görülmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Adana İli,

Yüreğir İlçesi, Kiremithane Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi'nde Öğretmen olan

davacının, soruşturma nedeniyle, Seyhan İlçesi, Akkapı

Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi'ne atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle

davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İdare Mahkemesi tarafından, il milli eğitim

müdürü imzasıyla ilgililere tebliğ edilen atama kararnamesine ilişkin belgeye

dayanılarak, il milli eğitim müdürü tarafından tesis edilen atama işleminde

yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal kararı verilmiş

ise de; dosya içeriğinde mevcut olan ve temyiz aşamasında da davalı idarece

dosyaya sunulan 2.9.2010 günlü, 38911 sayılı atama kararnamesi ve Vali Olur'u

incelendiğinde, dava konusu işlemin Vali tarafından tesis edildiği açıkça

görüldüğünden, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırılığı bulunmadığı

anlaşılmakla aksi yönde verilen Mahkeme kararında hukuki isabet

bulunmamaktadır."

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 22/9/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu, hakkındaki yer değiştirme işleminin gerek esas

gerekse usul yönünden sakat olduğu iddiasını açtığı iptal davasında ileri

sürmesine karşılık mahkemeninkarar gerekçesinde,

işlemin yetki yönüne ilişkin mevzuata yer vermekle yetinip bu iddiaya ilişkin

herhangi bir değerlendirmede bulunmadığını, müdürlük görevinden alınmasının

mevzuata aykırı olduğunu, aynı fiil nedeniyle hem disiplin cezası verildiğini

hem de müdürlük görevinden alınarak il içi atamasının yapıldığını, kınama

cezasının müdürlük görevinden alınmasını gerektirir niteliğinin bulunmadığını

belirterek Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve işlemin iptaline karar verilmesi

talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları yargılamanın adil

olmadığı hakkında olup incelemenin bu kapsamda yapılması gerektiği

değerlendirilmiştir.

20. Bakanlık,

delillerin değerlendirilmesi ve mevzuatın yorumlanmasının esasen derece

mahkemelerinin yetkisinde olduğunu, Anayasa Mahkemesinin ise başvuruya konu

yargılamanın bir bütün olarak adil olup olmadığını değerlendirdiğini, somut

olayda başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki

şikâyetinin bu hususlar gözönünde bulundurularak

incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

21.Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi

gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

22.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun

başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

23. İlke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış

maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk

kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıkla

ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuru

incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit ve

sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içermesi ve bu durumun kendiliğinden

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu

çerçevede kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular, derece mahkemesi

kararları bariz takdir hatası veya açık keyfîlik

içermedikçe Anayasa Mahkemesince incelenemez (Necati

Gündüz ve Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).

24. Başvuru konusu olayda, okul müdürü olarak görev yapan

başvurucu hakkında bir kız öğrenciye makam odasında uygunsuz sözler söylediği

ve tacizde bulunduğu iddiaları nedeniyle disiplin soruşturması açılmış,

hazırlanan soruşturma raporuna göre taciz olayı gerçekleşmemiş olsa bile

başvurucunun öğrencilerle görüşme yöntemi ve sorduğu sorular nedeniyle fiillerinin

hizmet içinde memurun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte

davranışlarda bulunma kapsamında kaldığı tespit edilerek başvurucunun aylıktan

kesme disiplin cezası ile cezalandırılması ve idarecilik görevinden alınarak il

içinde başka bir okula atamasının yapılaması yönünde teklif getirilmiş;

başvurucu alt ceza uygulanmak suretiyle kınama cezasıyla tecziye edilmiş ve

müdürlük görevinden alınarak başka bir okula öğretmen olarak atanmıştır.

25. Müdürlük görevinden alınarak il içinde başka bir okula öğretmen

olarak atamasının yapılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle başvurucu

tarafından açılan davada ilk derece mahkemesi, başvurucunun idareci olarak

görev ve sorumluluğunu gerekli ve yeterli düzeyde yerine getirmediği, bundan

sonra okulda sağlıklı ve verimli şekilde görev yapamayacağı, bunun da okuldaki

eğitim ve öğretim hizmetlerini olumsuz etkileyeceği kanaatine varmak suretiyleeğitim ve öğretim hizmetlerinin daha etkin ve

verimli bir şekilde yürütülmesi amacıyla öğretmen olarak atanmasına ilişkin dava

konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık

bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş; başvurucu tarafından bu

karara yapılan itiraz da reddedilerek karar kesinleşmiştir.

26. Mahkemenin gerekçeleri ve başvurucunun iddiaları

incelendiğinde; yapılan disiplin soruşturması sonucunda tespit edilen fiiller

nedeniyle başvurucunun idarecilik görevini gereği gibi yerine getiremediği ve

bundan dolayıokulda eğitim ve öğretim hizmetlerinin

olumsuz etkileneceği gerekçesiyle davanın reddedildiği, bu kapsamda iddiaların

özünün derece mahkemesi tarafından delillerin ve mevzuatın değerlendirilmesinde

ve yorumlanmasında isabet olmadığına, esas itibarıyla yargılamanın sonucunun

hukuka aykırılık teşkil ettiğine ilişkin bulunduğu görülmektedir.

27. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilen

kararın değil yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletme

imkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkin

şikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarına

saygı gösterilmediği, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu

deliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekilde

itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını sunamadığı ya

da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesi

tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi mahkeme kararının

oluşumuna sebep olan unsurların değerlendirilmesinde eksiklik, ihmal ya da açık

keyfîliğe ilişkin bir bilgi ya da belge sunmuş olması

gerekir (Naci Karakoç, B. No:

2013/2767, 2/10/2013, § 22).

28. Başvurucu tarafından5442 sayılı Kanun'un 8. maddesinin

birinci fıkrasının (C) bendi ve yerleşik idari yargı kararlarında uyarınca

(bkz. §§ 15, 16) il içi atamaların vali tarafından yapılması gerektiği halde

dava konusu ettiği atama kararnamesinin vali tarafından imzalanmadığı, ilk

derece mahkemesi kararında anılan mevzuata yer verilmesine rağmen bu iddiasının

kararda değerlendirilmediği de ileri sürülmüş olup başvuruya konu yargılama

dosyasına sunulan davalı idarenin birinci savunmasında başvurucunun atamasının

yapılmasının 1/6/2012 tarihli ve 18033 sayılı Vali oluruna dayandığı

belirtilmiş ve savunma ekinde anılan olur sunulmuştur.

29.Bu kapsamda başvurucu tarafından ileri sürülen iddianın

yersiz olduğunun başvuru dosyasına sunulan bilgi ve belge ile açık bir şekilde

görüldüğü, başvurucunun davalı idare tarafından sunulan savunma ve belgelere

ulaşamadığı yönünde bir iddiasının bulunmadığı anlaşıldığından ilk derece

mahkemesi kararının yerleşik yargı içtihatlarına aykırılık taşımadığı

görülmüştür.

30. Sonuç olarak başvurucu yargılama sürecinin hakkaniyete

aykırı olduğuna dair bir bilgi ya da belge sunmamış olup başvurucunun mahkemece

delillerin değerlendirilmesinin ve verilen kararın içeriğinin adil olmadığı

şikâyetini dile getirdiği anlaşılmaktadır.

31. Açıklanan nedenlerle başvurucu tarafından ileri sürülen

iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından başvurunun

diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin gizli

tutulması talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

22/9/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Mehmet Sadık

YAMLI

Başvurucu : M. A.