Mehmet Çamak Başvurusu (B. No: 2013/9513)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye

olma" suçundan başvurucu hakkında yürütülen yargılamanın makul sürede

sonuçlandırılamaması nedeniyle adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/12/2013 tarihinde İstanbul 4. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil

edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/12/2014 tarihinde, kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAYLAR VE OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı çocuk bürosunca

yürütülen soruşturma kapsamında 11/9/2007 tarihinde yakalanmış, başvurucunun

evi aranmış ve bazı eşyalara el konulmuştur.

7. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 19/11/2007 tarihli iddianamesiyle

"suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma" suçunu işlediği

iddiasıyla başvurucu hakkında İstanbul 5. Çocuk Ceza Mahkemesinde ceza davası

açılmıştır.

8. Mahkemenin 14/5/2009 tarihli ve E.2007/401, K.2009/203 sayılı

kararıyla aralarında fiili ve hukuki irtibat bulunduğu gerekçesiyle davanın

İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2007/447 sayılı dava dosyası ile

birleştirilmesine karar verilmiştir.

9. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesince 12/10/2010 tarihinde,

6008 sayılı Kanun uyarınca görevsizlik kararı verilmek üzere dosyanın

ayrılmasına karar verilmiştir.

10. Görevsizlik kararı üzerine yargılamaya İstanbul 2. Çocuk

Mahkemesinde devam edilmiş, Mahkemenin27/11/2013 tarihli ve E.2010/439,

K.2013/809 sayılı kararıyla zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesine karar

verilmiş ve temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.

11. Başvurucu 16/12/2013 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

12. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 220.

maddesinin (2) numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

14. Başvurucu "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye

olma" suçundan yargılandığı davanın makul sürede sonuçlandırılmaması

nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüş; tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

15. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

16. Başvurucu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca hakkında

açılan kamu davasında yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığını

belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

17. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede sonuçlanmadığı

yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve Anayasa

Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının, adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (B.E.,

B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin

Ceyhan, B. No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40).) ve bu kapsamda

yapılan incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

yönelik kararlar verilmiştir (Mehmet Fatih

Özdemir, B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396,

22/6/2015; Osman Bayrak, B. No:

2013/3803, 25/2/2015).

18. Başvuru konusu olay, İstanbul 5. Çocuk Ceza Mahkemesinde suç

işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçundan açılan ceza davasına

ilişkindir. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup olmadığı

değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği iddiasının

yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak etkilendiği

arama ve gözaltı gibi bir takım tedbirlerin

uygulanması anı ya da kamu davasının açıldığı tarihtir. Somut başvuru açısından

bu tarih, başvurucunun yakalandığı ve evinde aramanın yapıldığı 11/9/2007'dir.

Ceza yargılamasında sürenin sona erdiği tarih, suç isnadının nihai olarak

karara bağlandığı tarih olup somut davada bu tarih; İstanbul 2. Çocuk

Mahkemesince davanın zamanaşımı nedeniyle düşürülmesi kararının verildiği

27/11/2013'tür (Ersin Ceyhan, §

35).

19. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde İstanbul

Cumhuriyet Başsavcılığının 19/11/2007 tarihli iddianamesiyle başvurucu hakkında

ceza davasının açıldığı, 11/9/2007 tarihinde başvurucunun yakalandığı tespit

edilmiştir. İstanbul 5. Çocuk Ceza Mahkemesince yapılan yargılamada 14/5/2009

tarihinde görevsizlik kararı verildiği, yargılamaya İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin

E.2007/447 sayılı dava dosyasında devam edildiği, Mahkemece 12/10/2010

tarihinde görevsizlik kararı verilmek üzere dosyanın ayrılmasına karar

verildiği ve yargılamaya İstanbul 2. Çocuk Mahkemesinde devam edildiği,

Mahkemenin 27/11/2013 tarihli kararıyla zamanaşımı nedeniyle davanın

düşürüldüğü, temyiz edilmeyerek kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.

20. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza

davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Başvurucunun tutum ve

davranışlarıyla ve usule ilişkin haklarını kullanırken özensiz davranmasıyla

yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebep olduğu da söylenemez. Anılan davaya

bütün olarak bakıldığında somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini

gerektirecek bir yön bulunmadığı ve söz konusu altı yıl iki aylık yargılama

sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

21. Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

23. Başvurucu 30.000 TL tazminatın ödenmesi talebinde

bulunmuştur.

24. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda başvurucunun

adil yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

25. Başvurucunun tarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin altı yıl iki

aylık yargılama süresi dikkate alındığında yargılama faaliyetinin uzunluğu

sebebiyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı

karşılığında başvurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800

TL vekalet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 5.000 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE,

başvurucunun tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,

D. 198,35 TL harç ve 1.800 TL vekalet ücretinden oluşan toplam

1.998,35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Nuri NECİPOĞLU Erdal TERCAN Kadir ÖZKAYA Rıdvan GÜLEÇ Raportör Yrd. : Gökçe GÜLTEKİN Başvurucu : Mehmet ÇAMAK Vekili : Av. Mehmet ERBİL