Mehmet Çelebi Çalan Başvurusu (B. No: 2016/14536)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1.Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucu

tarafından gönderilmek istenen faksın sakıncalı bulunup muhatabına

gönderilmeyerek imha edilmesine karar verilmesi nedeniyle haberleşme

hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 8/8/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar

verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda

bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

9. Başvurucu, hükümlü olarak Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli

Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktadır.

10. Başvurucu,gönderilen

yazının altında kendi ismi de dâhil olmak üzere üç kişinin ismi bulunan ve

çatışma sırasında öldüğü anlaşılan terör örgütü mensubunun ailesine hitaben

yazılan faksı, ölenin babası K.A. isimli kişiye göndermek istemiştir.

11.Bir sayfadan ibaret söz konusu faksın okunabilen kısımları

aşağıdaki şekildedir:

"Değerli Akpolat

Ailesi !

Öncelikle her anlamda iyi olmanızı, dileyerek

selam, sevgi ve saygılarımızı belirtiyoruz.

Değerli oğlunuz Serhat Akpolat’ın

(Devran Zîlan) Gever’de

şehit düştüğünü büyük bir üzüntü ile öğrendik. Ne kadar üzüldüğümüzü tahmin

edersiniz. Sizler oğlunuzu bizler de çok değerli bir yoldaşımızı kaybettik. En

başta sizlerin halkımızın ve hepimizin başı sağolsun

diyoruz. Allah şehidimizin mekanını cennet eylesin.

Şu anda ne kadar üzüldüğünüzü diğer taraftan …

olduğunuzu tahmin edebiliyoruz. … böyle … … … … bir dönemde keşke fiziki olarak

yanınızda olup yaşadığınız zorlukları paylaşabilseydik. Ama ne yazık ki cezaevi

koşulları böyle bir paylaşıma yol ve imkân vermiyor. Biz de bu fakslaacınızı ve üzüntünüzü paylaşalım dedik. Tekrardan

başınız sağolsun ! / Mehmet - Şükrü - Resul"

12. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı (Disiplin

Kurulu) tarafından 16/5/2016 tarihinde verilen sakıncalı mektup değerlendirme

kararıyla söz konusu faksın muhatabına gönderilmeyerek imhasına karar

verilmiştir. Karar gerekçesinde, faksta, terör örgütünü öven, terör eylemlerini

destekleyen, terörist eylemlere teşvik eden ifadelerin bulunduğu

belirtilmiştir.

13. Başvurucu tarafından Disiplin Kurulu kararına karşı Ankara

Batı İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) yapılan itiraz 25/5/2016 tarihli

kararla reddedilmiştir. Karar gerekçesinde; faksın tamamında, örgütsel

haberleşme (...Şehit düştüğünü büyük üzüntü ile öğrendik...),

terör örgütünü öven, terörist eylemlere teşvik eden (Bizler çok değerli yoldaşımızı kaybettik... Mekanı

cennet olsun...) ifadeler

olduğu vurgulanmıştır.

14. Başvurucu tarafından İnfaz Hâkimliğinin kararına karşı

Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesine yapılan itiraz 1/7/2016 tarihli kararla

reddedilmiştir. Karar gerekçesinde İnfaz Hâkimliği tarafından verilen kararın

usul ve yasaya uygun olduğu ifade edilmiştir.

15. Nihai karar 14/7/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

16. Başvurucu 8/8/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

17. İlgili hukuk için bkz. Ahmet

Temiz, B. No: 2013/1822, 20/5/2015, §§ 16-20.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 10/12/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu; sakıncalı olduğuna karar verilen faksla K.A. adlı

kişiye, oğlunun ölümü ile ilgili başsağlığı dileğinde bulunduğunu, düşünceyi

açıklama ve yayma hakkını kullandığını ileri sürmüştür. Başvurucu, bu

nedenlerle haberleşme ve ifade hürriyetinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.

20. Bakanlık görüşünde; başvurucunun göndermek istediği mektubun

sakıncalı görülerek muhatabına gönderilmemesine karar verilmesinin Anayasa'nın

22. maddesi anlamında kamu düzeninin korunması ve suç işlenmesinin önlenmesi

için ihtiyaç duyulan demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmadığı ve

müdahalenin ulaşılmak istenen amaçla orantılı olduğu, bu kapsamda Disiplin

Kurulu, İnfaz Hâkimliği ve Ağır Ceza Mahkemesi kararlarının ilgili ve yeterli

gerekçeler içerdiği bildirilmiştir. Ayrıca, kararlardaki tespit ve sonuçlar

yasanın uygulanması niteliğinde olup Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükleri

ihlal eder nitelikte olmadığı veya adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda açık

bir keyfilik içermediği belirtilmiştir.

B.Değerlendirme

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiasının özü, göndermek

istediği faksın Disiplin Kurulunca sakıncalı görülerek muhatabına gönderilmemesine

karar verilmesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin engellenmesine ilişkindir.

Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında bu tür başvurular haberleşme hürriyeti

kapsamında incelenmiştir (Ahmet Temiz, §

23; Özkan Kart (2), B. No:

2013/1201, 20/5/2015, § 22; Akif İpek,

B. No: 2013/9456, 24/6/2015, § 23; Ramazan

Vural, B. No: 2013/1148, 7/7/2015, § 24; Eren Yıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, § 25; Mustafa Aydin, B. No: 2013/275, 6/10/2015,

§ 24). Somut başvuruda da bu durumdan ayrılmayı gerektirecek bir durum

bulunmamaktadır.

22. İddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak Anayasa'nın "Haberleşme hürriyeti" kenar

başlıklı 22. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Herkes, haberleşme hürriyetinesahiptir.

Haberleşmeningizliliği esastır.

Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin

önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve

özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne

göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak

gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin

yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz...

İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve

kuruluşları kanunda belirtilir."

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasına

göre Anayasa Mahkemesince açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemez

olduğuna karar verilebilir. Başvurucunun ihlal iddialarını temellendiremediği,

iddialarının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin olduğu,

temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu

açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular

açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet

Balabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013,

§ 24).

24. Disiplin Kurulunca başvurucu tarafından gönderilmek istenen

faksın sakıncalı olduğu değerlendirilerek söz konusu faksın muhatabına

gönderilmeyerek imhasına karar verilmiştir. Dolayısıyla anılan karar ile kamu

makamları tarafından başvurucunun haberleşme hürriyetine bir müdahalede

bulunulduğu açıktır.

25. Anayasa Mahkemesinin Ahmet

Temiz kararında hükümlü ve tutukluların gönderdiği veya kendilerine

gönderilen mektuplara ceza infaz kurumunun ilgili kurulları tarafından yapılan

müdahalelere ilişkin genel ilkeler belirtilmiştir (Ahmet Temiz, §§ 28-34). Buna göre haberleşme özgürlüğüne

yapılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayanağını

oluşturan mevzuatın, ulaşılabilir, yeterince açık ve belirli bir eylemin

gerektirdiği sonuçlar açısından öngörülebilir olması gerekir. İkinci olarak söz

konusu müdahale meşru bir amaca

dayanmalı, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olmalıdır.

26. Anılan müdahale, Anayasa’nın 22. maddesinin ikinci

fıkrasında belirtilen haklı sebeplerden bir veya daha fazlasına dayanmadığı ve

Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde

Anayasa’nın 22. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu nedenle sınırlamanın,

Anayasa’nın 13. maddesinde öngörülen kanun tarafından öngörülme, meşru amaç

taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülülük ilkesine

aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir (Ahmet Temiz, § 36).

27. Somut olayda 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve

Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin

ceza infaz kurumlarından yaptıkları yazışmaların denetimi ve

sınırlandırılmasının kanuni dayanağını oluşturduğu anlaşılmaktadır (Ahmet Temiz, §§ 37-46). Öte yandan,

haberleşme hürriyetinin düzenlendiği Anayasa'nın 22. maddesinin ikinci

fıkrasında, söz konusu sınırlama sebeplerine bağlı kalınarak yapılacak

sınırlamanın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim kararıyla mümkün

olabileceği belirtildikten sonra üçüncü fıkrasında "İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları kanunda

belirtilir" denilerek bu kuralın da mutlak olmadığı ve bu

kurala bazı kurumlar yönünden kanunla sınırlamalar getirilebileceği açıkça

düzenlenmiştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, § 71). Bu bağlamda

ceza infaz kurumları, Anayasa'nın 22. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında

istisnaların uygulanacağı kamu kurumlarındandır (Mehmet Koray Eryaşa, B. No:

2013/6693, 16/4/2015, §§ 74-76).

28. Faksın sakıncalı bulunmasına sebep olarak başvurucunun

faksta terör örgütünü öven, terör eylemlerini destekleyen ve terörist eylemlere

teşvik eden ifadelerin bulunması gösterilmiştir. Bu kapsamda başvurucu

tarafından gönderilmek istenen faksın Disiplin Kurulunca denetlenmesi suretiyle

haberleşme hürriyetine yapılan müdahalenin, kamu düzeninin korunması ve suç

işlenmesinin önlenmesi amaçlarını taşıdığı, bunun da Anayasa'nın haberleşme

hürriyetine ilişkin 22. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında meşru bir amaç

olduğu sonucuna varılmıştır (Ahmet Temiz, §

51).

29. Ceza infaz kurumlarında tutulmanın kaçınılmaz sonucu olarak

kamu düzeninin korunmasına ve suç işlenmesinin önlenmesine yönelik kabul

edilebilir makul gerekliliklerin olması durumunda hükümlü ve tutukluların sahip

oldukları haklar sınırlandırılabilir (Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11 /2014, § 35).

30. Somut olaya konu olan faksta ölen şahsın gerçek isminin

ardından parantez içerisinde kod adı olduğu anlaşılan Devran Zilan ismi belirtilerek "sizler oğlunuzu bizler de çok değerli bir yoldaşımızı kaybettik"

ifadeleri ile ölen şahıstan şehit ve yoldaş olarak bahsedilerek terörist

eylemleri öven ve teşvik eden ifadeler kullanıldığı görülmektedir. Bunun

yanında faksın, metin sonunda üç kişinin isminin yer alması sebebiyle örgütsel

disiplin içerisinde, örgütsel haberleşme ve propaganda amacıyla birlikte

hareket ederek yazıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Metindeki ifadelerde, faksı

gönderen kişilerin, faksın muhatabı olan K.A.yı şahsen tanıdıklarına dair bir ibare de tespit

edilememiştir. Faksta kullanılan üslup dikkate alındığında faksın şiddeti meşru

gösteren ve özendirici bir şekilde kaleme alındığı da anlaşılmaktadır.

31. Faksın bir bütün olarak güvenlik güçleriyle yaşanan çatışma

sonucunda öldüğü anlaşılan bir örgüt mensubuna toplu olarak başsağlığı dilekleri

iletilerek örgütsel haberleşme ve propaganda amacıyla kaleme alındığı, metnin

çok kısa olması nedeniyle bir kısım ifadelerin silinmesi sonucu yazının

tamamının anlamını yitireceği ve esasında metnin tamamının ölen terör örgütü

mensubu cenazesinde propaganda amacıyla yazılmış olabileceği hususları birlikte

değerlendirildiğinde, metnin sakıncalı görülen kısımlarının okunmayacak şekilde

çizilerek muhatabına gönderilmesinde hukuki yarar görülmemiştir.

32. Bunların yanında, faksın imhasına yönelik Disiplin Kurulu

kararında; başvuruya konu faksta terör örgütünü öven, terör eylemlerini

destekleyen ve terörist eylemlere teşvik eden ifadelerin bulunduğu

belirtilmiştir. İnfaz Hâkimliği kararında ise

"faksın tamamında örgütsel haberleşme (...şehit düştüğünü büyük bir üzüntü

ile öğrendik...), terör örgütünü öven, terörist eylemlere teşvik eden ifadeler

(Bizler çok değerli yoldaşımızı kaybettik... Mekanı

cennet olsun...) olması nedeniyle" faksın sakıncalı olduğu

somut olarak gerekçelendirilmiştir.

33. Gerçeğe aykırı bilgiler içeren ve propaganda amacı taşıyan

faksın sakıncalı görülerek muhatabına gönderilmeyip imha edilmesine karar

verilmesi şeklindeki müdahalenin Anayasa'nın 22. maddesi anlamında kamu

düzeninin korunması ve suç işlenmesinin önlenmesi için ihtiyaç duyulan

demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmadığı ve müdahalenin

ulaşılmak istenen amaçla ölçülü olduğu sonucuna varılmıştır. Bu kapsamda İnfaz

Hâkimliği kararının da ilgili ve yeterli gerekçeler içerdiği görülmektedir. Sonuç

olarak somut olayda haberleşme hürriyetine yönelik açık ve görünür bir ihlal

bulunmamaktadır.

34. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten

TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 10/12/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Ferhat

YILDIZ

Başvurucu : Mehmet Çelebi ÇALAN