Mehmet Yiğiner Başvurusu (B. No: 2014/1944)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, Ankara Umum

Otomobilciler ve Şoförler Odasının Olağan Genel Kurulunda yapılan organ

seçimlerindeki kanuna aykırılıklar nedeniyle anayasal haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 13/2/2014 tarihinde

başvurucu vekili tarafından Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe

ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona

sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci

Komisyonunca 6/3/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Ankara Umum

Otomobilciler ve Şoförler Odasının 12/1/2014 tarihinde yapılan Olağan Genel

Kuruluna başkan adayı olarak katılmıştır.

6. Başvurucu, oy verme

işlemlerinin tamamlanmasının ardından genel kurul katılımcıları arasında çıkan

tartışma ve olaylar sonucunda birtakım usulsüzlüklerin yapıldığı iddiasıyla

Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığına itirazda bulunmuştur.

7. Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu

Başkanlığının 12/1/2014 tarihli kararı ile seçim sonrası meydana gelen olaylar

ile oyların sayım ve dökümüne ilişkin olarak yapılan itirazların seçimlerin

iptali ile tekrar edilmesini gerektirecek bir neden bulunmadığı gerekçesi ile

itirazı reddetmiştir.

8. Başvurucu, ilk kararının

ardından Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığına ikinci kez başvurmuş ve

Başkanlık, 14/1/2014 tarihli kararı ile itirazları yine reddetmiştir.

9. Başvurucu bu kez 23/1/2014

tarihli dilekçe ile Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının itirazın reddi

kararlarının kaldırılması için Yüksek Seçim Kuruluna başvurmuştur.

10. Yüksek Seçim Kurulu,

25/1/2014 tarihli kararında itiraz nedenlerinde “tam kanunsuzluk hali bulunmaması” ve Çankaya 1. İlçe Seçim

Kurulu Başkanlığının kararlarının kesin olması nedeniyle itirazların reddine

karar vermiştir.

B. İlgili

Hukuk

11. 7/6/2005 tarih ve 5362

sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 49. maddesi.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 23/7/2014 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 13/2/2014 tarih ve 2014/1944 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

13. Başvurucu, Ankara Umum

Otomobilciler ve Şoförler Odasının Olağan Genel Kurulunda yapılan organ

seçimlerinde sayımın devam ettiği sırada oy torbalarının çalındığını,

kullanılan pusulaların hatalı olduğunu, seçim kurulunun tuttuğu birleştirme

tutanaklarının yanlış düzenlendiğini, hesaplamalarda hata yapıldığını

belirterek Anayasa’nın 2., 10., 67., 79., ve 135. maddelerinde tanımlanan

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve seçimlerin iptali ile tazminat

talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

14. Başvurucu, Oda seçimlerinin

yapılması ve oyların sayım ve tasnifinde açık kanuna aykırılıklar olduğunu, bu

sebeple Anayasa’nın 2., 10., 67., 79., ve 135. maddelerinde tanımlanan

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

15. Başvurucu, Yüksek Seçim

Kurulunun 25/1/2014 tarihli itiraz nedenlerinde “tam kanunsuzluk hali bulunmaması” kararı ile ve Çankaya 1.

İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının 12/1/2014 ve 14/1/2014 tarihli kararlarına

karşı bireysel başvuruda bulunmuştur.

16. Başvurucu, Oda seçimlerinin

yapılması ve oyların sayım ve tasnifinde açık kanuna aykırılıklar olduğu

yönündeki şikâyetlerinde bir bütün olarak ve esas itibariyle Anayasa'nın 67.

maddesinde yer alan “seçme seçilme ve siyasi

faaliyette bulunma hakkı”nın

ihlal edildiğini ileri sürmüş ve bu doğrultuda açıklamalarda bulunmuştur.

Başvurucu, Anayasa’nın 2., 10., 67., 79., ve 135. maddelerinin ihlal edildiğini

iddia etmiş ancak başvuru dilekçesinde, bu maddelerde yer alan haklarla ilgili

olarak herhangi bir açıklamaya yer vermemiştir.

17. Öte yandan Anayasa

Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile

bağlı olmayıp, olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Bu

sebeplerle, başvurucunun şikâyetinin bir bütün olarak Anayasa'nın 67.

maddesinde yer alan hakkın ihlal edildiği iddiasına ilişkin olduğu kabul

edilerek şikâyetin Anayasa'nın 67. kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

18. Anayasa’nın “Seçme, seçilme ve siyasî faaliyette bulunma hakları”

başlıklı 67. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak,

seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasî parti içinde siyasî

faaliyette bulunma ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir.”

19. Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi’ne (Sözleşme) Ek Protokol 1’in 3. maddesi şöyledir:

“Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organının seçilmesinde

halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde, makul

aralıklarla, gizli oyla serbest şeçimler yapmayı

taahhüt ederler.”

20. Anayasa Mahkemesine yapılan

bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamu gücü tarafından

ihlal edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının

yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek

protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve AİHS’in ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali

iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün

değildir (B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

21. Anayasa’nın “Siyasi Haklar ve Ödevler” başlıklı

dördüncü bölümünde yer alan 67. maddede seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya

bir siyasi parti içinde siyasî faaliyette bulunma hakkı güvence altına

alınmıştır (B. No: 2012/1051, 20/2/2014 § 65). Bir meslek kuruluşunda, yöneticilerin

aynı mesleğe mensup kişilerin oluşturduğu organlar tarafından seçilmesi,

Anayasa’nın 67. maddesinde düzenlenen ve tipik anlamda siyasi haklardan olan

seçilme hakkının kullanımı kapsamında değerlendirilemez.

22. Öte yandan Avrupa kamu

düzeninin temel unsuru olan demokrasinin en önemli ilkelerinden biri olarak

kabul edilen “serbest seçim hakkı”

Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 3. maddesinde

düzenlenmiştir. Maddede yasama organının seçimle oluşması, bu seçimin halkın

kanaatlerini özgürce yansımasını sağlayacak türden bir seçim olması, seçimin

belli aralıklarla yapılacağının düzenlenmiş olması ve gizli oyla serbest

seçimler yapılmasına yer verilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM),

maddede yer alan “yasama organının seçilmesi”

kavramını ulusal parlamentolar ile sınırlı tutmamış muhtemel seçmenler üzerinde

etki doğuran kararlar alan yerel veya Avrupa Birliği Parlamentosu gibi

meclislerin seçimine de genişletmiştir (bkz. Matthews/Birleşik Krallık, B. No. 24833/94, 18/2/1999, § 38-42).

23. Başka bir deyişle, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 3. maddesinde

düzenlenmiş olan “serbest seçim hakkı”,

ulusal parlamentolar gibi meclislerin seçimlerine ilişkin güvenceler getirmiş

olup meslek örgütlerinin seçimleri Sözleşme’ye Ek 1

No.lu Protokol’ün 3. maddesi kapsamında değildir.

24. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun ihlal edildiğini ileri sürdüğü Oda seçimlerinde oyların sayım ve

dökümündeki hukuka aykırılıklar, Anayasa ile AİHS ve buna ek Türkiye’nin taraf

olduğu protokollerin ortak koruma alanına girmediğinden, başvurucunun bu

iddiasının, Yüksek Seçim Kurulu kararlarının bireysel başvurunun konusu olup

olmadığı yönünden ve diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Alparslan ALTAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Osman Alifeyyaz PAKSÜT Recep KÖMÜRCÜ Engin YILDIRIM Raportör : Yunus HEPER Başvurucu : Mehmet YİĞİNER Vekili : Av. Hayri Çağatay CENGİZ