KÜNYE
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Muhtaç Güler Ve Diğerleri Başvurusu
- Karar tarihi
- 28 Ocak 2026
- Başvuru Numarası
- 2024/9478
Özgün Analiz
Olay Özeti
Olay Özeti: Başvurucular, taşınmazlarına kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek mülkiyet haklarının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurular süresinde yapılmış, Komisyon başvurucuların adli yardım taleplerini kabul etmiştir. Aynı konudaki iki ayrı bireysel başvuru dosyası bu dosyayla birleştirilmiştir. Mahkeme, Adalet Bakanlığı görüşüne karşı başvurucuların beyanlarını da dikkate alarak değerlendirmeyi taşınmazlara kamulaştırmasız el atılması yönünden yapmıştır.
Hukuki İlke
Hukuki İlke: Mahkeme, benzer olaylarda belirlediği ilkeler doğrultusunda taşınmaza kamulaştırmasız el atılmasının Anayasa'nın 13., 35. ve 46. maddeleri ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda öngörülen usule uymadığını kabul etmiştir. Kanunda öngörülen kamulaştırma prosedürü işletilmeden mülke fiilen el konulması, müdahaleyi kanuni dayanaktan yoksun bırakır ve kanunilik ilkesinin ihlali sonucunu doğurur. Bu nedenle ölçülülük incelemesine geçilmeden ihlal tespit edilmiştir.
Uygulama Sonucu
Uygulama Sonucu: Başvurular birleştirilmiş, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiş; ekli listedeki manevi tazminat ve vekâlet ücretinin ödenmesine, diğer tazminat taleplerinin reddine oybirliğiyle hükmedilmiştir.
Dava Strateji Notu
Dava Strateji Notu: Kamulaştırmasız el atma şikâyetlerinde Mahkeme yeniden yargılamada hukuki yarar görmemiş, giderimi tazminatla sağlamıştır. Bu nedenle başvuru formunda maddi ve manevi tazminat talepleri somut ve gerekçeli biçimde sunulmalıdır. Bakanlık görüşüne karşı beyan hakkı etkin kullanılmalıdır; Mahkeme değerlendirmesini bu beyanları dikkate alarak çerçevelemiştir. Aynı el atmadan etkilenen birden çok malik varsa başvuruların birleştirilebileceği göz önünde tutulmalıdır.
Karar Metni
421 kelime·2 dk okuma·3 bölüm
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurular, süresi içinde yapılmıştır. Başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
2. Komisyon, başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
3. 2024/18598 ve 2024/18640 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyalarının 2024/9478 numaralı dosya ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekir.
4. Başvurucuların Adalet Bakanlığı görüşüne karşı beyanları dikkate alınarak taşınmazlara kamulaştırmasız el atılması yönünden değerlendirme yapılmıştır.
5. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Şevket Karataş ([GK], B. No: 2015/12554, 25/10/2018), Celalettin Aşçıoğlu ([1. B.], B. No: 2013/1436, 6/3/2014), Mustafa Asiler ([2. B.], B. No: 2013/3578, 25/2/2015) ile İbrahim Oğuz ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2013/5926, 6/10/2015) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir.
Bu çerçevede başvurucuların taşınmazlarına yapılan kamulaştırmasız el atmanın Anayasa'nın 13., 35. ve 46. maddeleri ile 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda belirtilen usule uymadığı belirtilerek mülkiyet hakkına yapılan söz konusu müdahalenin kanunilik ilkesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Somut başvuruda da anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
6. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
7. Başvurucular; ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
8. Kamulaştırmasız el atma şikâyeti nedeniyle mülkiyet hakkının ihlalinin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Olayda ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından etkin giderim yolu tazminat olarak görülmektedir. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
Vekilleri : [bkz. ekli listenin (E) sütunu]
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2024/9478, 28 Ocak 2026 tarihli karar · Kaynak: AYM Kararlar Bilgi Bankası