Mustafa Karaarslan Başvurusu (B. No: 2015/9414)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, uzman jandarma çavuş olarak görev yapan başvurucu hakkındaki

atama işlemine karşı açılan davanın reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/6/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) emrinde jandarma

uzman çavuş olarak görev yapmaktadır. Başvurucu 2013 yılı genel atamalarıyla

Göksun İlçe Jandarma Karakol Komutanlığına atanmıştır. Başvurucu, eşinden

boşanmak için dava açmıştır.

8. Göksun İlçe Jandarma Karakol Komutanlığının 7/5/2014 tarihli

emri ile görevli olduğu garnizonda bir

bayanla sosyal arkadaşlık kurmasının boşanma aşamasında olması nedeniyle toplum

nezdinde hoş karşılanmayacak düşüncelere sebebiyet verebileceği

ifade edilerek, başvurucu ikaz edilmiştir. Ayrıca ikaz yazısı ile uyarıldığı

belirtilerek il içi atama teklifinde bulunulmuştur.

9. İl Jandarma komutanlığının

2014 yılı İl İçi Atama/İstihdam Çizelgeleri ve Ayrılış/Katılış İşlemleri

konulu emri ile Nurhak İlçe Jandarma Komutanlığına atanmıştır. İl içi ataması

öncesi başvurucuya tercih formu doldurulmuş ancak tercih dışı atama

yapılmıştır.

10. Başvurucu, atama işleminin iptali istemiyle Askeri Yüksek

İdare Mahkemesinde (AYİM) dava açmıştır.

11. Yargılama sırasında davalı idare davacının tercih formu

doldurmasının atamayı istediğini gösterdiğini, atamanın cezalandırmak gayesiyle

değil emniyet ve asayiş hizmetlerinden doğan personel ihtiyacının

karşılanmasına yönelik olduğunu savunmuştur.

12. AYİM Başsavcılığının dava hakkındaki görüşünde, önceki görev

yerine 2013 yılında atanan davacının 2014 yılında garnizon değiştirecek şekilde

başka bir görev yerine atanması için haklı ve zorunlu sebeplerin mevcut

olmadığını belirterek, idari işlemin iptal edilmesi gerektiği savunulmuştur.

13. AYİM oy çokluğuyla davayı reddetmiştir. AYİM kararında,

idarenin atamanın asayiş hizmetlerine

istinaden yapıldığı doğrultusundaki savunmasına itibar etmeyerek

atamanın ikaz yazısına konu olaylar nedeniyle yapıldığını kabul etmiştir.

Mahkeme, başvurucunun boşanma aşamasında olduğunu, görev yaptığı yer ve ifa

ettiği görev itibarıyla davranışlarına azami dikkat etmesi gerektiğini

vurgulayarak ikaz yazısına konu sosyal

arkadaşlık dikkate alınarak görev yerinin değiştirilmesinde idari

asayiş ve zaruri sebeplerin bulunduğunu kabul etmiştir. Başvurucu, karar

düzeltme yoluna başvurmamıştır.

14.Nihai karar 22/5/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

15. Başvurucu tarafından 5/6/2015 tarihinde bireysel başvuru

yapılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun ''Atamalar'' kenar başlıklı 19. maddesi

şöyledir:

''Atamalar Jandarma Genel Komutanlığının

teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yapılır. İllerde görev yapmak üzere

atanacaklar iller emrine, diğerleri doğrudan görev yapacakları birlikleri

emrine atanır. İller emrine atananların görev yerleri İl Jandarma Alay

komutanının teklifi, valinin onayı ile belirlenir, diğer birliklere atananların

görev yerleri ise ilgili komutanlarınca belirlenir.

(Değişik ikinci fıkra: 27/2/2008-5744/1 md.) Uzman Jandarma Okulunu başarı ile bitirenler, altı ay

süre ile stajyer olarak görevbaşı eğitimine tabi

tutulmak üzere kura ile atanır. Sağlık durumu, idari, asayiş ve diğer zorunlu

sebepler dışında atandıkları görev yerlerinde asgari iki yıl kalmayanlar

yeniden atamaya tabi tutulmaz. İl içindeki yer değiştirme işlemleri bu şarta

tabi değildir.

Atamayla ilgili diğer hususlar yönetmelikte

belirtilir. ''

17. Jandarma Genel Komutanlığının 21/12/2001 tarihli ve 445292

sayılı Başemri ile yayımlanan Uzman Jandarma Atama ve

Sicil Yönetmeliği'nin ''Atama ve yer

değiştirmelerde dikkate alınacak esaslar'' kenar başlıklı 8. maddesi

şöyledir:

''(30.12.2009 tarihli Bakan Onayı ile değişik

1. fıkra) Uzman jandarmaların atamaları hizmetin aksatılmadan yürütülmesi

esasına ve hizmet ihtiyacı prensibine uygun şekilde, Jandarma Genel

Komutanlığınca aşağıdaki kriterler dikkate alınarak, garnizonlar arasında sıra

ile yapılır;

a. Meslek programları, meslek içi eğitim

esasları,

b. Kadro ihtiyacı,

c. Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü

olduğu çocuklarının hayati önemi haiz sağlık durumları,

ç. Terfi durumu,

d. Sınıf, branş ve ihtisasları,

e. Atanma istekleri,

f. ldari, asayiş ve

zaruri sebepler

Eşleri Devlet kuruluşlarında görevli uzman

jandarmaların atamalarında, eşlerin memuriyet görevi gözönünde

tutulur. Talep ettikleri garnizonlara atanmaları; muvazene, kadro ve ihtiyaç

durumu ile bölge hizmet sırası dikkate alınarak öncelikle yapılabilir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 10/10/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Gerekçeli Karar

Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

19. Başvurucu; tesis edilen atama işleminde takdir yetkisinin

hukuka uygun kullanılmadığı, atamanın Uzman Sicil Atama ve sicil Yönetmeliğinin

11. ve 28. maddelerine aykırı olduğu, başvurucunun başarısız veya disiplinsiz

bir personel olmadığı yönündeki savunmalarına Mahkemenin gerekçeli kararında

cevap verilmediğini, Mahkemenin taleplerini ve iddialarını dikkate almadan,

yeterli olmayan hatalı bir gerekçeyle karar verdiğini ileri sürmüştür.

20. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında da "Bütün mahkemelerin her türlü kararları

gerekçeli olarak yazılır." denilerek mahkemelere kararlarını

gerekçeli yazma yükümlülüğü yüklenmiştir. Anayasa’nın bütünlüğü ilkesi gereği

anılan Anayasa kuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmalıdır (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, § 76).

21. Gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde

yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamakta; tarafların muhakeme

sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip

incelenmediğini bilmeleri ve ayrıca demokratik bir toplumda, kendi adlarına

verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de

gerekli olmaktadır (Sencer Başat ve

diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).

22. Mahkemelerin anılan yükümlülüğü, yargılamada ileri sürülen

her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yanıt

verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine

sunulan tüm iddialara yanıt vermek zorunda değilseler de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013,

§ 56) davanın esas sorunlarının incelenmiş olduğu gerekçeli karardan

anlaşılmalıdır.

23. Somut olayda ilk derece mahkemesi gerekçeli kararında, dava

dilekçesi, davalı savunmaları, başsavcılığın görüşü, yargılama aşamasında

sunulan deliller ve dava konusunun dayanağı olan mevzuat hükümleri ile ilgili

özet niteliğinde bilgiler vererek bir değerlendirme yapmıştır. Mahkemenin

tarafların iddialarını da gözeterek dava konusuyla ilgili kapsamlı bir inceleme

ve değerlendirme yaparak davanın reddine karar verdiği görülmüştür. Bu nedenle

dava konusu yapılan yargılama sonunda tarafların davanın sonucuna etkili

olabilecek tüm iddia ve savunmaları ile dosya kapsamı dikkate alınarak verilen

kararda hükme ulaşılması için yeterli gerekçe bulunduğu görüldüğünden gerekçeli

karar hakkına yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

25. Başvurucu sicil durumunun iyi olduğunu, atama talebini

olmadığını ancak tercih formu doldurmasına rağmen tercih dışı atandığını, atama

işleminde idarenin takdir yetkisini hukuka uygun olarak kullanmadığını ifade

etmiştir. Öte yandan başvurucu, boşanma süreci içindeyken çevresindeki

insanlarla sosyal ilişki kurmasının normal olduğunu ancak duygusal hiçbir

bağlantısı olmayan bir bayanla sosyal ilişkisinin bulunmasının sıralı sicil

amiri tarafından hoş karşılanmadığını ve hukuka aykırı olarak atama işleminin

gerekçesi olarak kullanıldığını belirtmiştir. Başvurucu atama gerekçesinin

mevzuattaki atama sebeplerinin hiçbirine uymadığını, atamasının cezalandırma

amacıyla yapıldığını, işleminin iptali istemli davasında da mevzuat

hükümlerinin yanlış yorumlandığını ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca, idarenin

savunma dilekçesinin ekinde gönderilen belgelerden gerekçeli kararda haberdar

olduğunu vurguladıktan sonra, savunmalarını dikkate almayan Mahkemenin adaletli

bir karar vermediğini ve kararın sağduyuyu hiçe sayan açık bir keyfîlik içerdiğini vurgulamıştır.

26. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki tavsifi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki nitelendirmesini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun özel hayata saygı hakkıyla

açıkça ilişkilendirdiği bir şikâyetinin olmadığı, başvurucunun açıklamaları ile

iddialarının yargılamanın sonucuna yönelik olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle başvuru

adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.

27. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık keyfîlik içeren

tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet

Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

28. Belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri değerlendirme ve

gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme yetkisi

esasen derece mahkemelerine aittir. Mevcut yargılamada sunulan delilin geçerli

olup olmadığını ve delil sunma ve inceleme yöntemlerinin yasaya uygun olup olmadığını

denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi kapsamında olmayıp Anayasa Mahkemesinin

görevi başvuru konusu yargılamanın bütünlüğü içinde adil olup olmadığının

değerlendirilmesidir (Muhittin Kaya ve

Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret

Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/201, § 27).

29. Somut olayda ilk derece mahkemesi yapılan yargılamada,

tarafların iddia ve savunmaları ile delilleri değerlendirerek davanın reddine

hükmetmiştir. Mahkemenin, hükmüne esas alınan dosyadaki mevcut tüm belge ve

delillerin içeriklerini gerekçeli kararında özetledikten sonra elde edilen

bilgi ve delilleri mevzuatla ilişkilendirerek kanaatini ortaya koyduğu

görülmüştür. Öte yandan başvurucu yasa yoluna başvurmayarak, Mahkeme kararının

denetlenmesi yolunu kullanmamayı tercih etmiştir.

30. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların, derece

mahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup Mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate

alındığında, ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

31. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

10/10/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Recai AKYEL

Raportör

:

Ali KOZAN

Başvurucu

:

Mustafa

KARAARSLAN

Vekili

:

Av. Cihan

KOÇ