Mustafa Tuncay Kantarcı Başvurusu (B. No: 2013/7394)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru "resmî evrakta sahtecilik" suçundan açılan kamu davasının makul sürede

sonuçlandırılamaması nedeniyle adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/10/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan

yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi

neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/1/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından

yapılmasına karar verilmiştir.

4. BirinciBölüm tarafından başvurunun

kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve bir örneğinin

Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmesine, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin(2)

numaralı fıkrası uyarınca başvurununiçtihadın

oluştuğu alana ilişkin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenilmeden

incelenmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucunun "resmî evrakta sahtecilik" suçundan

hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 8/12/1992 tarihinde ifadesi

alınmıştır.

7. Başvurucu hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının

30/12/1992 tarihli iddianamesi ile "resmî evrakta sahtecilik" suçundan

kamu davası açılmıştır.

8. İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesi 28/10/1993 tarihli ve E.1993/6,

K.1993/284 sayılı kararıyla başvurucunun mahkûmiyetine karar vermiştir.

9. Temyiz üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 21/9/1994 tarihli

ve E.1994/6800, K1994/8143 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesinin kararı

bozulmuştur.

10. Bozmaya uyularak yürütülen yargılamada İlk Derece Mahkemesi

31/5/1999 tarihli ve E.1994/399, K.1999/134 sayılı kararıylabaşvurucunun

yeniden mahkûmiyetine karar vermiştir.

11. Temyiz üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesi26/9/2001 tarihli ve

E.2001/9356,K.11303 sayılı ilamıyla İlk Derece

Mahkemesi kararını onamıştır.

12. Mahkûmiyet kararının kesinleşmesinden sonra başvurucu, yeni

delillerin varlığı gerekçesiyle 7/12/2004 tarihli dilekçeyle yargılamanın

yenilenmesi talebinde bulunmuştur.

13. İzmir 1.Ağır Ceza Mahkemesi talebi yerinde görerek 18/4/2005

tarihli kararıyla yargılamanın yenilenmesine ve infazın durdurulmasına karar

vermiştir.

14. Yeniden yargılama sonucunda İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesi

6/6/2005 tarihli ek kararıyla başvurucunun beraatine

karar vermiştir.

15. Temyiz üzerine Yargıtay 11. Ceza Dairesi18/9/2007 tarihli ve

E.2006/4204,K.2007/5530 sayılı ilamıyla İlk Derece

Mahkemesi kararını bozmuştur.

16. Bozmaya uyularak yürütülen yargılamada İlk Derece Mahkemesi

3/11/2008 tarihli ve E.2007/322, K.2008/353 sayılı kararıyla başvurucunun

mahkûmiyetine karar vermiştir.

17. Temyiz üzerine Yargıtay 11. Ceza Dairesi26/12/2011 tarihli

ve E.2011/11321K.2011/24084 sayılı ilamıyla İlk Derece Mahkemesi kararını

bozmuştur.

18. Bozmaya uyularak yürütülen yargılamada İlk Derece

Mahkemesi23/11/2015 tarihli ve E.2012/86, K.2015/295 sayılı kararıyla

başvurucunun mahkûmiyetine karar vermiştir. Karar temyiz edilmiş olup temyiz

incelemesi devam etmektedir.

B. İlgili Hukuk

19. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 204.

maddesi, 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 339.

maddesi.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu "resmî evrakta sahtecilik" suçundan

hakkında açılan kamu davasının makul sürede sonuçlandırılamadığını belirterek

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

22. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul

edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Başvurucu hakkında açılan kamu davasının makul sürede

sonuçlandırılmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

24. Ceza davalarına ilişkin yargılamaların makul sürede

sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (B.E.,

B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; Ersin

Ceyhan, B. No:2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40) ve bu kapsamda yapılan

incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik

kararlar verilmiştir (Mehmet Fatih Özdemir,

B. No: 2013/1607, 17/11/2014; Ömer Çoygun, B. No: 2013/3396, 22/6/2015; Osman Bayrak, B. No: 2013/3803,

25/2/2015).

25. Başvuru konusu olayda başvurucu, yargılamanın

yenilenmesinden sonraki süreci de dâhil ederek yargılamanın yaklaşık on sekiz

yıldır devam ettiğini ileri sürmüştür. Bu noktada yargılamanın yenilenmesinin

kabul edilmesinden önceki yani İlk Derece Mahkemesinin verdiği kararın

kesinleşmesine kadar olan sürecin yargılama süresine dâhil edilip

edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.

26. Başvurucu, hakkında mahkûmiyetle sonuçlanan ceza davası

Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 26/9/2001 tarihli ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

Dolayısıyla mahkûmiyet kararına konu asıl dava Anayasa Mahkemesinin zaman

bakımından yetkisinin başladığı 23/9/2012 tarihinden önce sona ermiş olduğundan

yargılamanın bu kısmının yargılama süresine dâhil edilmesi mümkün değildir.

Yargılamanın yenilenmesine yönelik davanın ayrı incelenmesi gerekir. Başvurucu

kararın kesinleşmesinden sonra Kanun'da öngörülen süre içinde 7/12/2004

tarihinde yargılamanın yenilenmesini talep etmiştir. Dolayısıyla yargılamanın

yenilenmesi süreci başvurucunun yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunduğu

7/12/2004 tarihinde başlamış olup devam etmektedir. Bu açıklamalar doğrultusundabaşvurucu hakkındaki davanın on bir yılı aşkın

süredir devam etmekte olduğu anlaşılmaktadır.

27. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde başvuruya konu ceza

davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Davaya bütün olarak bakıldığında

somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön

bulunmadığı ve söz konusu on bir yılı aşkın süredir devam eden yargılama

sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

28. Açıklanan nedenlerle başvurucuların Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından

kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama

yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında

hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya

genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama

yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı

ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar

verir.”

30. Başvurucu tazminat talebinde bulunmamıştır.

31. Bireysel başvuru dosyasının incelenmesi sonucunda

başvurucuların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğisonucuna

varılmıştır.

32. Başvurucu, yargılandığı davanın düşürülmesine karar

verilmesi yönünde yerel Mahkemeye takip etmesi gereken yöntemin Mahkememizce

gösterilmesini talep etmiştir. 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinde ihlal kararı

verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması

gerekenlere hükmedileceği belirtilse de bu düzenlemeden Anayasa Mahkemesinin derece

mahkemelerine belli şekilde karar vermeleri yönünde yol gösterebileceği gibi

bir anlam çıkarılamaz. Anayasa Mahkemesinin İlk Derece Mahkemesine başvurucunun

yargılandığı davanın zamanaşımı nedeniyle düşürülmesi gerektiği şeklinde yol

göstermesi düşünülemez. Aksinin kabulü Anayasa Mahkemesinin İlk Derece

Mahkemesinin yerine geçerek karar vermesi anlamına gelir. Davanın zamanaşımı

nedeniyle düşürülüp düşürülmeyeceği kanun yolunda gözetilmesi gereken bir husus

olup makul sürede yargılanma hakkı ile ilgili değildir. Başvurucunun tazminat

talebi de bulunmadığından yalnızca ihlal tespitiyle yetinilmesi gerektiği

sonucuna varılmıştır.

33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin

başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir.

34. Başvuruya konu yargılamanın yirmi yılı aşkın bir süredir

devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanma hakkını ihlal ettiği

gözetilerek anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olan bir yargılama

dosyasında hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğü zararın devam

etmesinin önlenmesi amacıyla yargılamanın mümkün olan en kısa sürede

sonuçlandırılmasını teminen kararın bir örneğinin

ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. 198,35 TL harçtan ve 1.800 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

D. Ödemenin, kararın tebliğini

takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay

içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği

tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

E. Kararın bir örneğinin İzmir 1.

Ağır Ceza Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

F. Kararın bir örneğinin Adalet

Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

6/4/2016 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes

KAYA

Başvurucu : Mustafa Tuncay KANTARCI Vekili : Av. Ahmet GÜNDEL