Nail Dertli ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2015/18281)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; bir sosyal paylaşım sitesinde yapılan paylaşımların kolluk

tarafından izlenmesinin ve kayıt altına alınması ile bu paylaşımlarla ilgili

disiplin soruşturması başlatılmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucular, olayların meydana geldiği tarihte bir devlet

üniversitesinde araştırma görevlisi olarak çalışmaktadırlar.

7. Ankara Valiliği 3/4/2015 tarihli yazısı ile Ankara İl Emniyet

Müdürlüğünden başvurucuların Twitter isimli sosyal

paylaşım sitesinde bulunan hesaplarına ait IP bilgileri dâhil bazı bilgilerin

temin edilmesini istemiştir.

8. Ankara İl Emniyet Müdürlüğü tarafından Valiliğe hitaben

yazılan yazıda, başvurucularla ilgili olarak anılan sosyal paylaşım sitesi

üzerinden yapılan açık kaynak araştırmasında;

i. Başvurucuların Twitter üzerindeki

ekran görüntülerinde belirtilen isim ve fotoğrafların incelenmesi neticesinde

kullandıkları rumuzlar tespit edilmiş, Twitter

hesaplarının aktif olduğu ve paylaşımlarının herkese açık olduğu

belirtilmiştir.

ii. Twitter hesaplarından hakaret

içerikli iletiler gönderdiği iddia edilen şüphelilerin IP adreslerinin log kayıtlarının Amerika Birleşik Devletleri üzerinden

yayın yapan sitenin sunucularında tutulduğu, bu nedenle şüphelilerin tespitinin

mümkün olmadığı bildirilmiştir.

9. Emniyet Müdürlüğünün yazısı ekinde ayrıca anılan Twitter hesaplarından paylaşılan bazı iletilerin fotoğrafları

da Valiliğe gönderilmiştir. İletilerin bir kısmı şöyledir:

"#MetaldeGrevVar

Metaldeki mücadelelerin ilk büyük çevrimi 1964'teydi. Maden-İş'in grevleri

erteleme adıyla yasaklandı. Sonuç 15-16 Haziran."

"#MetaldeGrevVar

1964 sonrasında sendikalı bir despotizm fabrikalarda egemenlik kurdu. Sonraki 6

yılda işçi hareketi daha güçlü geri döndü."

"#MetaldeGrevVar

MESS'in bir kaç gün önceki bildirisinden bu erteleme

belliydi. MESS ve AKP işyerinde despotluğa devam ediyor. Göreceğiz."

"Ankara Üniversitesi önünde polis

şiddetini protesto eden basın açıklaması yapılıyor."

"Haydi bir el atın da Tayyip'e 400

milletvekili verek. Parti fark etmiyormuş"

"Cebeci kürtlere

mezar olacak diye slogan at... Sonra da biz faşist değiliz de.. İyiymiş.."

"Bıkma bu puştlar panayırında berrak

nehirler aramaktan..."

"Bir yerde provokasyon varsa orada kesin

devlet vardır."

"Şiddet devletten gelir!"

"Faşist devlet! Yıkacağız elbet! Ama öyle

ama böyle"

"Hırsız katil kadın düşmanı AKPyi savunacak diye komik/rezil duruma düşen homo academicuslar.. tiksiniyorum.."

"Kolejde Newroz

alanındaki tek çer-çöp polis barikatları.."

"Suriye'nin yıkımında büyük payı olan cihadist İHH Diyarbakır'da süreç konferansı yapmış. Uzak

olsunlar. Maşallah dedikleri 1 hafta yaşıyor."

"Osman babasının Arınç'tan yediği tarihi

ayarla ilgili yazıyor, a. adaylığı devam ediyormuş. En çok o harcandı tabi ama

beter olsun tosuncuk."

"Konferansa katılan kurumların çoğu Hizbullah'ın dernekleri.

AKP'nin/devletin bölgedeki taşeronu olmayı çok istiyorlar. Can çıkar huy

çıkmaz."

"148 kişinin öldüğü uçak kazasında

Türkiye Dışişleri Bakanlığının ilk yorumu: 'umarız uçakta Türk yolcu yoktur'

Batsın lan bu ülke."

10. Ankara Valiliği tarafından 6/4/2015 tarihinde, haklarında

disiplin soruşturması açılmak üzere başvurucuların görev yaptığı üniversitenin

yönetimine hitaben "Yasa Dışı

Hesapların Tespit Edilmesi" başlıklı bir yazı yazılmıştır. Söz

konusu yazıda başvurucuların herkese açık Twitter

hesapları üzerinden Cumhurbaşkanlığı makamına hakaret ederek devlet

organlarının saygınlığını zedeledikleri, bunun yanında yasa dışı terör

örgütlerinin eylemlerini meşru gösterdikleri, övdükleri, bu yöntemlere

başvurmayı teşvik edici açıklamalarda bulundukları ve bunları sosyal medya

aracılığıyla yaydıklarının saptandığı belirtilmiştir. Yazı ekine anılan Twitter hesaplarından yapılan paylaşımlara ait fotoğraflar

konulmuştur.

11. Anılan yazıda belirtilen iddialar ile ilgili olarak

başvurucular hakkında 29/1/2014 tarihli ve 28897 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Yönetici,

Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uyarınca

disiplin soruşturması açılmıştır. Soruşturmanın neticelenip neticelenmediğine,

üniversite idaresi tarafından haklarında disiplin cezası verilip verilmediğine

ve bu cezaya karşı yargı yoluna başvurulduğuna ilişkin olarak bireysel başvuru

formu ve eki belgelerde herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

12. Başvurucular akademisyen olduklarını, kendilerine ait olduğu

ileri sürülen Twitter hesaplarının emniyet

birimlerince hukuka aykırı biçimde izlenip kayıt altına alındığını, bu hesaplar

ile ilgili olarak haklarında disiplin soruşturması başlatılmak üzere Valilik

tarafından üniversite rektörlüğüne bildirimde bulunulduğunu belirterek görevi

kötüye kullanma ile inanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını

engelleme suçlarından Vali ve emniyet görevlileri hakkında suç duyurusunda

bulunmuşlardır.

13. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 21/8/2015 tarihinde şikâyet

konusu suçların kanuni unsurları itibarıyla oluşmadığı, başvurucular hakkında

karar verme yetkisinin ilgili üniversiteye ait olduğu, üniversite yönetimi

tarafından verilecek karara karşı da başvuru yollarının açık bulunması

nedeniyle dilekçenin işleme konulmamasına karar vermiştir.

14. Başvurucuların itirazı, Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin

15/10/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

15. Ret kararı başvuruculara 27/10/2015 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

16. Başvurucular 26/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 8/5/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

18. Başvurucular;

i. Valilik tarafından yasa dışı hesapların tespit edilmesi adı

altında sosyal medya hesaplarının izlendiğini ve kayıt altına alındığını, hukuki

bir dayanağı olmayan bu yolla Vali ile emniyet görevlilerinin fişleme

yaptıklarını ve görevi kötüye kullandıklarını iddia etmişlerdir. Başvurucular,

şüpheliler hakkında görevi kötüye kullanma suçundan savcılığa yaptıkları suç

duyurusundan bir sonuç alamadıklarını belirterek özel hayatın gizliliği ve

haberleşme hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

ii. Valilik tarafından yasa dışı hesapların tespit edilmesi

amacıyla yapılan incelemede milyonlarca Twitter

kullanıcısından ve on binlerce akademisyen arasından hedef seçilmelerini haklı

kılacak hiçbir makul gerekçenin olmadığını iddia etmişlerdir. Başvurucular

ihtilaf konusu paylaşımlar arasında konu bütünlüğü bulunmadığını, Valilik

tarafından uygun bulunmayan tüm paylaşımların bir araya getirilerek bir suç

yaratılmaya çalışıldığını ifade etmişlerdir. Eğitim ve Bilim Emekçileri

Sendikası (EĞİTİM-SEN) üyesi olduklarını, hesaplarının siyasi nedenlerle takibe

alındığını, sosyal medya paylaşımlarının siyasi düşüncelerinin açıklanması

kapsamında kaldığını belirterek bu açıklamalar nedeniyle haklarında disiplin

soruşturması açılmasının ifade özgürlüklerini ihlal ettiğini ileri

sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

20. Sosyal medya dâhil internet aracılığıyla yapılan haberleşme

faaliyetlerinin haberleşme hürriyeti kapsamında değerlendirilmesi gerekir (Yasemin Çongar ve diğerleri [GK], B. No:

2013/7054, 6/1/2015, § 50). Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, Oğulcan Büyükkalkan ve

diğerleri (B. No: 2014/17226, 10/1/2018, § 43) kararında, sosyal

paylaşım sitelerinde yapılan paylaşımların kolluk tarafından izlenmesi ve kayıt

altına alınması nedeniyle haberleşmenin gizliliğine saygı hakkına müdahalede

bulunulduğunun ileri sürülebilmesinin temel koşullarından birisinin, müdahaleye

konu haberleşmenin belirli kişiler arasında gerçekleşmesi olduğunu

belirtmiştir. Mahkeme, herkese açık hesap statüsünde olan Twitter

hesapları üzerinden yapılan paylaşımların belirli kişiler arasında yapılan bir

haberleşme olarak nitelendirilemeyeceğine karar vermiştir.

21. Başvuru konusu olayda başvurucular, ihtilaf konusu

hesapların korumalı olduğuna ya da kolluk güçlerinin koruma duvarını kırarak

paylaşımlara ulaştıklarına dair bir iddia ileri sürmemişlerdir. Anılan

hesapların herkese açık hesap statüsünde olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla

başvurucuların bütün iddiaları ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir.

22. Kamu düzenini korumakla yükümlü kolluk personeli, yasa dışı

hesapların tespit edilmesi amacıyla herkese açık Twitter

hesaplarından yapıldığı belirtilen bazı paylaşımları izlemiş ve hukuka aykırı

olduğunu değerlendirdiği paylaşımları kayıt altına almıştır.

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasına göre Anayasa Mahkemesi açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul

edilemez olduğuna karar verebilir. Temel haklara yönelik bir müdahalenin

olmadığı başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir. Bu nedenle

başvurucuların anılan şikayetleri ile ilgili Anayasa'nın 26. maddesinin birinci

fıkrasında korunmuş olan ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlalin olmadığının açık

olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

24. Öte yandan, başvurucular sosyal medya paylaşımları nedeniyle

haklarında disiplin soruşturması açıldığını belirterek ifade özgürlüklerinin

ihlal edildiğini ileri sürmüşler. Başvurucular açılmış bir disiplin

soruşturmasından bahsetmekle birlikte disiplin soruşturmasının akıbetine

ilişkin Anayasa Mahkemesine herhangi bir bilgi vermemişlerdir. Bireysel başvuru

formu ve eklerinde başvurucular hakkında disiplin soruşturması sonucunda idari

bir işlem yapılıp yapılmadığı ve bu işleme karşı olağan yargı yollarının

tüketilip tüketilmediğine yönelik herhangi bir bilgi veya belgeye de

rastlanmamıştır.

25. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3) numaralı, 48.

maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 59. maddesinin (2), (3) ve (4) numaralı

fıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgili

delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını ve dayanılan Anayasa

hükmünün kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki

iddialarını kanıtlamak başvurucuya düşer. Zikredilen kurallara göre

başvurucunun kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini

ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal

gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem

veya kararların aslı ya da örneğini başvuru dilekçesine eklemesi şarttır.

Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem

ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel

başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna

ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli

Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014,

§§ 18, 19).

26. Yukarıda belirtilen koşullar yerine getirilmediği takdirde

Anayasa Mahkemesi, başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul

edilemez bulabilir. İddiaların dayanaktan yoksun olmadığı konusunda Anayasa

Mahkemesinin ikna edilmesi, başvurucu tarafından ortaya konulan somut bilgi ve

belgelerin niteliğine bağlıdır. Başvurucunun başlangıçta, başvuru hakkında

kabul edilemezlik kararı verilmesini önlemek için başvuru formu ve eklerinde

iddialarını destekleyici belgeleri sunması ve gerekli açıklamaları yapması

zorunludur (Veli Özdemir, § 23; Ünal Yiğit, § 22).

27. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda,

başvurucuların başvurularını titizlikle hazırlama ve takip etme yükümlülükleri

vardır. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun soyut şekilde birtakım Anayasa

hükümlerine atıfta bulunmasının iddiaların ispatlandığı anlamına gelmeyeceğini

birçok kez vurgulamıştır. Bundan başka Anayasa Mahkemesi; başvurucunun başvuru

formunu özenle doldurmak, ihlal iddiasının dayanağı olan tüm olayları

göstermek, başvuruyu aydınlatacak ve hükmün esasını etkileyecek argümanları

destekleyici tüm belgeleri başvuru dilekçesine eklemek yükümlülüğü olduğunu ve

bir bilgi veya belge elde edilememişse bunun da nedenlerini açıklamak

yükümlülüğü olduğunu belirtmiştir (Ünal

Yiğit, §§ 25, 26; Sadullah Remzi

Karagöz, B. No: 2014/8870, 8/6/2016, §§ 39-47; Nevzat Albayrak ve diğerleri, B. No:

2013/9822, 22/6/2015, §§ 43-51).

28. Başvurucular, disiplin soruşturması açılmış olmasının dahi

akademik kariyerlerini olumsuz etkilediğini ve ileride yapacakları düşünce

açıklamaları üzerinde caydırıcı etki oluşturacağını ileri sürmüşlerdir. Bu

iddialara yönelik bir inceleme yapılabilmesi için başvurucuların haklarında

soruşturma açılmasının kariyerleri üzerindeki olumsuz etkilerini somut

delillerle ortaya koymaları gerekir. Başvurucular bu hususta Anayasa

Mahkemesini ikna edecek yeterlilikte bir kanıt ortaya koyamamış, dolayısıyla

ileri sürdükleri iddiaları temellendirememişlerdir.

29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

8/5/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucular

:

1. Nail DERTLİ

2. Onur Can TAŞTAN

3. Abdulcelil

KAYA

4. İlkay KARA 5. Ahmet Ozan DEĞER 6. Aysun GEZEN Vekili : Av. Oya AYDIN GÖKTAŞ