Ömer Faruk Şah Başvurusu (B. No: 2014/232)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, yargılama kapsamında uzun süredir tutuklu olması nedeniyle Anayasa’nın 19. maddesinde

tanımlanan kişi hürriyeti ve güvenliğinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 6/1/2014 tarihinde

Ceyhan Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci

Komisyonunca, 14/4/2014 tarihinde başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Adana Cumhuriyet

Başsavcılığınca yürütülen 2006/5619 sayılı soruşturma kapsamında Ceyhan Sulh

Ceza Mahkemesinin 3/7/2007 tarih ve 2007/204 sayılı kararıyla tutuklanmıştır.

6. Adana Cumhuriyet

Başsavcılığının 2007/421 sayılı iddianamesiyle, başvurucunun aralarında olduğu

56 sanık hakkında, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kasten

öldürme, yağma, ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri taşıma veya bulundurma,

mala zarar verme suçlarından kamu davası açılmıştır.

7. Yargılamanın yürütüldüğü

Adana 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 15/6/2012 tarihli kararıyla, başvurucunun

kasten öldürme suçundan müebbet hapis, ruhsatsız ateşli silah taşımak suçundan

bir yıl hapis ve 450 TL adli para cezası ve mala zarar verme suçundan dört yıl

hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

8. Başvurucu hakkındaki dava

başvuru tarihi itibarıyla temyiz aşamasındadır.

9. Başvurucu 6/1/2014 tarihinde

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

10. 5237 sayılı Kanun’un 81. ve

151. maddeleri.

11. 6136 sayılı Kanun’un 13.

maddesi.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 17/7/2014

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 6/1/2014 tarih ve 2014/232

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

13. Başvurucu, somut bir gerekçeye dayanmadan tutukluluğun devamına karar

verildiğini belirterek Anayasa’nın 19. maddesinde tanımlanan kişi hürriyeti ve

güvenliğinin ihlal edildiğini ileri sürmüş, tutukluluk halinin sona

erdirilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

14. 6216 sayılı Kanun’un geçici

1. maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem

ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler.”

15. Bu hüküm gereğince Anayasa

Mahkemesi, 23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar

aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler. Dolayısıyla Mahkeme’nin zaman

bakımından yetkisi ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar

aleyhine yapılan bireysel başvurularla sınırlıdır. Kamu düzenine ilişkin bu

düzenleme karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş nihaî işlem ve kararları

da içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi mümkün değildir (B. No:

2012/832, 12/2/2013, § 14).

16. Başvurunun kabul

edilebilmesi için ihlal iddiasına dayanak teşkil eden nihai işlem veya

kararların 23/9/2012 tarihinden evvel kesinleşmemiş olmaları da gerekmektedir.

Nihai işlem veya kararların anılan tarihten önce kesinleştikleri tespit

edildiği takdirde ilgili şikâyetler bakımından başvurunun kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir. Mahkemenin yargı yetkisine ilişkin bu

tespitin bireysel başvuru incelemesinin her aşamasında yapılabilmesi mümkündür

(B. No: 2012/726, 2/7/2013, § 32).

17. Ancak kişi serbest

bırakılmadan yargılanmakta olduğu davada ilk derece mahkemesi kararıyla mahkûm

olmuşsa, mahkûmiyet tarihi itibarıyla da tutukluluk hali sona erer. Çünkü bu

durumda kişinin hukuki durumu “bir suç

isnadına bağlı olarak tutuklu” olma kapsamından çıkmaktadır.

Bireysel başvuru incelemesi açısından, tutuklamanın şartları ile mahkûmiyete

hükmedilmesi arasındaki esaslı fark bunu gerektirir. Zira mahkûmiyete karar

verilmiş olmakla, isnat olunan suçun işlendiği, bundan failin sorumlu olduğunun

sübuta erdiği kabul edilmekte ve bu nedenle sanık hakkında hürriyeti bağlayıcı

cezaya ve/veya para cezasına hükmedilmektedir. Mahkûmiyetle birlikte kişinin

kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedenine bağlı olarak tutukluluk hali

sona ermektedir. Bu açıdan mahkûmiyet kararının kesinleşmiş olması ayrıca gerekmez

(B. No: 2012/726, 2/7/2013, § 33).

18. Somut olayda başvurucu 3/7/2007

tarihinde Ceyhan Sulh Ceza Mahkemesince tutuklanmış ve yargılandığı davada

mahkûmiyet kararının verildiği 15/6/2012 tarihinde başvurucunun “suç isnadına bağlı olarak tutukluluk” hali

sona ermiştir.

19. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun “kişi hürriyeti ve

güvenliğinin” ihlal edildiği yönündeki şikâyetlerine konu olayda

tutuklamaya ilişkin nihai kararın Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından

yetkisinin başladığı 23/9/2012 tarihinden önce verildiği anlaşıldığından

başvurunun “zaman bakımından yetkisizlik”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Alparslan ALTAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Osman Alifeyyaz PAKSÜT Recep KÖMÜRCÜ Engin YILDIRIM Raportör : Muharrem İlhan KOÇ Başvurucu : Ömer Faruk ŞAH