Sinan Ergüvenç Başvurusu (B. No: 2013/5665)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru,

tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi aşması, tutuklama ve tutukluluğun

devamı kararlarının yeterli gerekçeden yoksun olması nedenleriyle kişi özgürlüğü

ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru,

22/7/2013 tarihinde Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır.

Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvuruda,

Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci

Bölüm Birinci Komisyonunca 17/1/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine

karar verilmiştir.

4. Bölüm

Başkanı tarafından 18/4/2014 tarihinde, başvuru belgelerinin bir örneğinin

görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmesine karar verilmiştir.

5.

Bakanlığın 20/5/2014 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına

ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı

bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru

formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi

ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7.

Başvurucu, Samsun Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen bir soruşturma

kapsamında Samsun 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 2010/27 Sorgu sayılı kararıyla

16/8/2010 tarihinde tutuklanmıştır.

8.

Başvurucu hakkında, Samsun Cumhuriyet Başsavcılığının 7/10/2010 tarihli ve

2010/318 sayılı iddianamesi ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma, nitelikli

dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarını işlediği iddiasıyla kamu

davası açılmıştır.

9.

Başvurucu, Samsun 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 28/2/2013 tarihli ve E.2010/300,

K.2013/72 sayılı kararıyla, suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan beraat

etmiş, nitelikli dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçları kapsamında

48 yıl 112 ay hapis ve 57.480 TL adli para cezasına mahkûm edilmiştir. Ayrıca

anılan kararla başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir.

10.

Başvurucunun, tutukluluğun devamı kararına karşı 6/3/2013 tarihinde yapmış

olduğu itiraz, Samsun 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/3/2013 tarihli ve 2013/264

Değişik İş sayılı kararıyla reddedilmiştir. Başvurucu bu kararın 16/7/2013

tarihinde kendisine tebliğ edildiğini bildirmektedir.

11. Yapılan

incelemede başvurucunun, hükmen tutukluluğa yaptığı itiraza ilişkin Samsun 2.

Ağır Ceza Mahkemesinin 18/3/2013 tarihli ve 2013/264 Değişik İş sayılı ret

kararını 25/3/2013 tarihinde öğrendiği Samsun (E) Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu

Müdürlüğünün tebliğ-tebellüğ belgesinden anlaşılmıştır.

12.

Başvurucu hakkında görülen dava, başvuru tarihi itibarıyla temyiz

aşamasındadır.

13.

Bireysel başvuru 22/7/2013 tarihinde yapılmıştır.

B. İlgili

Hukuk

14.

4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesi

şöyledir:

“(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir

tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama

kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri

ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.

(2) Aşağıdaki hallerde bir

tutuklama nedeni var sayılabilir:

a) Şüpheli veya sanığın kaçması,

saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.

b) Şüpheli veya sanığın

davranışları;

1. Delilleri yok etme, gizleme

veya değiştirme,

2. Tanık, mağdur veya başkaları

üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,

Hususlarında kuvvetli şüphe

oluşturuyorsa.

(3) Aşağıdaki suçların işlendiği

hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var

sayılabilir:

a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda

yer alan;

...

9. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar

hariç, madde 220),

...”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

15.

Mahkemenin 16/9/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 22/7/2013

tarihli ve 2013/5665 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

16.

Başvurucu, tutukluluğun kanuni süreyi aştığını ve tutukluluğun devamına ilişkin

kararların gerekçesiz olduğunu belirterek kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

17.

30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru

usulü” kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği

tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

otuz gün içinde yapılması gerekir. …”.

18.

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik koşullarından olan başvuru süresine

riayet edilmesi şartı, bireysel başvuru incelemesinin her aşamasında resen

nazara alınması gereken bir başvuru koşuludur. Bireysel başvurunun, başvuru

yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği

tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Taner Kurban, B. No: 2013/1582, 7/11/2013, §§ 19, 20).

19. Devam

eden tutukluluğun hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yapılan bireysel başvurularda

şikâyetlerin temel amacı, tutukluluğun hukuka aykırı olduğunun ya da devamını

haklı kılan sebep veya sebeplerin bulunmadığının tespitidir. Bu tespit

yapıldığı takdirde buna bağlı olarak ilgilinin tutukluluk hâlinin devamına

gerekçe olarak gösterilen hukuki sebeplerin varlığı sona erecek ve böylece

kişinin serbest kalmasının yolu açılabilecektir. Dolayısıyla belirtilen

nedenlerle ve serbest bırakılmayı temin edebilecek bir karar alma amacıyla

yapılacak bireysel başvuruların, olağan kanun yolları tüketilmek şartıyla,

tutukluluk hâli devam ettiği sürece yapılabilmesi mümkündür (Korcan Pulatsü, B. No:

2012/726, 2/7/2013, § 30).

20. Ancak

başvurucu hakkında ilk derece mahkemesinde mahkûmiyet kararı verilmiş ise

bireysel başvuru açısından talep, hukuka aykırılığın tespiti ve tazminatla

sınırlı kalacaktır. Dolayısıyla bu tür ihlal iddiaları bakımından varsa başvuru

yolları denendikten sonra bireysel başvuru yapılmalıdır (Korcan Pulatsü, § 31).

21. “Bir suç isnadına bağlı olarak”

tutuklulukta geçen sürenin başlangıcı, başvurucunun ilk kez yakalanıp gözaltına

alındığı durumlarda bu tarih, doğrudan tutuklandığı durumlarda ise tutuklama

tarihidir. Sürenin sonu ise kural olarak kişinin serbest bırakıldığı ya da ilk

derece mahkemesince hükmün verildiği tarihtir (Murat

Narman, B. No: 2012/1137, 2/7/2013, § 66).

22. Bu

kapsamda “bir suç isnadına bağlı olarak

tutuklu olma” durumunda, tutukluluk süresinin kanuni süreyi veya

makul süreyi aştığı iddiasıyla yapılacak bireysel başvurunun, ilk derece

yargılaması devam ederken tutukluluğun devamına karar verilen her aşamada

başvuru yolları tüketildikten sonra veya serbest bırakılmadan itibaren başvuru

süresi içinde yapılması gerekir (Mehmet Emin

Kılıç, B. No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28).

23. Somut

olayda başvurucu, isnat edilen suçlar nedeniyle 16/8/2010 tarihinde

tutuklanmıştır. Başvurucu hakkında yürütülen ilk derece yargılaması, Samsun 1.

Ağır Ceza Mahkemesince 28/2/2013 tarihinde verilen mahkûmiyet kararıyla

sonuçlanmıştır

24.

Başvurucunun, hakkında verilen hükmen tutukluluğun devamına ilişkin karara yaptığı

itiraz, Samsun 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 18/3/2013 tarihli kararıyla nihai

olarak reddedilmiştir. Başvurucu, söz konusu kararı 16/7/2013 tarihinde

öğrendiğini belirtmiş ise de ret kararı 25/3/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir (bkz. § 11).

25.

Başvurucunun, isnat edilen suçlarla ilgili yargılama kapsamında mahkûmiyet

kararının verildiği tarihe kadar geçen sürede “bir

suç isnadına bağlı olarak” özgürlüğünden yoksun bırakıldığı,

mahkûmiyet kararından sonra geçen sürenin “mahkûmiyet

sonrası tutma” kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

26. Bu

belirlemeler karşısında, “bir suç isnadına

bağlı olarak” tutuklulukla ilgili şikâyetleri içeren bireysel

başvurunun, ilk derece mahkemesinin nihai kararının tebliği olan 25/3/2013

tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılması gerekirken 22/7/2013 tarihinde

yapılan bireysel başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.

27.

Açıklanan nedenlerle, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün

içinde yapılmayan bireysel başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları

yönünden incelenmeksizin “süre aşımı”

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun, “süre aşımı”

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına

16/9/2015

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör : Hüseyin TURAN Başvurucu : Sinan ERGÜVENÇ