Sinanlar Hafriyat İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Başvurusu (B. No: 2014/1993)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, hukuk kurallarının hatalı yorumlanması ve

uygulanması sonucu idari para cezasının iptali talebinin reddedilmesi nedeniyle

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 10/2/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine İstanbul 12.

Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına

engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 31/3/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 29/5/2015 tarihinde, başvurunun

kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar

verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 26/6/2015 tarih tarihli yazısında Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. İstanbul Büyükşehir Belediyesince, taşıma ve kabul belgesi

olmadan hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntısı taşındığı ve aracın üzerinin uygun

malzeme ile kapatılmadığı gerekçesiyle 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre

Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca başvurucu Şirkete 17.088 TL idari para

cezası verilmiştir.

8.Başvurucu Şirket tarafından cezanın hukuka aykırı ve keyfî

olduğu iddialarıyla anılan işlemin iptali istemiyle İstanbul 1. İdare

Mahkemesinde dava açılmıştır.

9.İstanbul 1. İdare Mahkemesi 17/2/2012 tarihli kararıyla davayı

reddetmiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“2872 sayılı Çevre Kanunu’na dayanılarak

çıkarılan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü

Yönetmeliği’nin 13. maddesinde hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının,

üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki

amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında

denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu

yapılması yasak olduğu, faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı

atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşlar;

bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/mahallin en büyük mülki

amirine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu Yönetmelikte

belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri

kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlü olduğu, 23. maddenin

son fıkrasında inceleme ve denetim sırasında

atık taşıma ve kabul belgesinin ilgili tüm taraflarca denetim elemanlarına

gösterilmesinin zorunlu olduğu, 25. maddesinde hafriyat taşınması

sırasında alınacak önlemler arasında taşıma sırasında oluşabilecek çevresel

kirlenmeyi önlemek amacıyla araçların üzerleri uygun malzemeyle kapatılması

husususun sayıldığı, 46. maddesinde bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket

edenler hakkında Kanunun 15 ve 16 ncı maddelerinde

belirtilen merciler tarafından gerekli işlemlerin yapılacağı ve Kanunun 20, 21,

23, 24 ve 26 ncı maddelerinde belirtilen cezaların

verileceği düzenlenmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; 08.02.2011 tarihinde yapılan denetim sırasında davacı

şirkete ait 34 FC 6762 Plakalı aracın taşıma ve kabul belgesinin bulunmadığı

ve aracın üzerinin uygun malzeme ile kapatılmadığının tespit edilerek aynı

tarihli tutanak düzenlendiği, tespit tutanağı uyarınca Hafriyat Toprağı, İnşaat

ve Yıkıntı Atıklarını Kontrolü Yönetmeliği'nin 23 ve 24 maddelerinin ve Çevre

Kanun'un 12 maddesinin ihlali gerekçesiyle aynı yasanın 20/g maddesi uyarınca

29.04.2011 gün ve İBB:70421sayılı işlemile davacı

şirkete 17.088,00-TL para cezası verildiği, anılan işlemin iptali istemiyle

bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan yasa ve yönetmelik hükümleri

uyarınca hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının, üretici ve

taşıyıcıları tarafından taşıma izin belgesinin ve kabul belgesinin alınması

gerektiği, anılan belgelerin yapılacak olan denetim ve incelemelerde

istenilmesi halinde yetkili denetim veya inceleme elemanlarına ibrazının

zorunlu olduğu, aykırılık halinde ise yasada öngörülen para cezasının

verileceği yer almıştır.

Dava konusu uyuşmazlıkta

yapılan denetimin esnasında davacı şirkete ait araçtataşıma

ve kabul belgesinin davalı idare elemanları tarafından araç sürücüsünde

istenilmesine rağmen ibraz edilmediği ve

araç şöforünün tutanağı imzalamaktan imtina ettiği

görülmekle yukarıda yazılan mevzuat hükümlerini uyarınca tesis olunan dava

konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır."

10. Başvurucu Şirketin temyizi üzerine anılan karar Danıştay 14.

Dairesinin 4/10/2012 tarihli ilamıyla onanmış, karar düzeltme talebi de aynı

Dairenin 6/1/2014 tarihli ilamıyla reddedilerek karar kesinleşmiştir.

11. Anılan karar, başvurucu vekiline 10/1/2014 tarihinde tebliğ

edilmiş olup başvurucunun 10/2/2014tarihinde yaptığı bireysel başvurusunda süre

aşımı olmadığı tespit edilmiştir.

12. Başvurucu 10/2/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

13. 2872 sayılı Kanun’un 8. maddesi şöyledir:

“Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar

verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere

aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak,

taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda

ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten,

kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için

gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.”

14. Aynı Kanun’un 12. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“İlgililer, Bakanlığın veya denetimle yetkili

diğer mercilerin isteyecekleri bilgi ve

belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin

giderlerini karşılamak, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek

zorundadırlar.”

15. 18/03/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü

Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) ilgili kısımları şöyledir:

“Atık Taşıma

ve Kabul Belgesi Alınması

Madde 23 - Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atığı üretenler, ürettikleri

hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarını, taşıma izni almış nakliye

araçlarıyla gerekli izinleri almış depolama sahalarına taşımak veya taşıtmakla

yükümlüdürler.

Hafriyat toprağı üretenler ile faaliyetleri

sonucu 2 tondan fazla atık oluşumuna neden olacak inşaat/yıkıntı atığı

üreticileri, mücavir alan sınırları içinde belediyeye, büyükşehir belediyesi

olan yerlerde ilgili ilçe belediyesine, mücavir alan sınırları dışında ise

mahallin en büyük mülki amirine müracaat ederek "Atık Taşıma ve Kabul

Belgesi" almak zorundadır.

Atık Taşıma ve Kabul Belgesi üç bölümden

oluşur ve eksiksiz olarak doldurulur. Birinci bölümde; hafriyatı toprağı veya

inşaat/yıkıntı atıklarını üretenler, ikinci bölümde üretilecek atığı taşıyacak

şahıs veya firmalar, üçüncü bölümde ise atığın geri kazanılacağı/depolanacağı

saha ile ilgili bilgiler bulunur.

Atık Taşıma ve Kabul Belgesi 4 nüsha olarak

düzenlenir. Bir nüshası düzenleyen kurumda kalır. Kalan üç nüshadan biri atık

üreticisine, biri taşıyıcı kişi veya firmaya, biri de atığın geri

kazanılacağı/depolanacağı tesis yetkilisine verilir. İnceleme ve denetim sırasında bu belgenin ilgili tüm

taraflarca denetim elemanlarına gösterilmesi zorunludur.

Hafriyat Toprağı ile

İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıyıcılarının İzin Alma Zorunluluğu

Madde 24 - Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını taşımak isteyen kişi

veya kuruluşlar mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyeye, dışında ise

mahallin en büyük mülki amirine başvurarak "Hafriyat Toprağı,

İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma İzin Belgesi" almakla yükümlüdürler. Bu

amaçla yapılacak başvurularda istenecek belge ve bilgiler ilgili belediye

tarafından belirlenir. İnşaat/yıkıntı atığı taşıyan araçlar sarı renkli olacak

ve araçların üzerinde büyük harflerle "İnşaat/Yıkıntı Atığı Taşıma

Aracı" ibaresi yazılı olacaktır. Bu atıkları taşımak isteyen kişi ve

kuruluşlar yeterli sayıda ve değişik ebatlarda sarı renkli konteyner ve kapları

bulundurmakla yükümlüdürler. Bu atıkları taşımak amacıyla taşıma izni alan

firmaların isimleri ve irtibat numaraları, geri kazanım veya depolama

alanı/alanlarının yerleri ile bu alanlara ulaşacak yol güzergahı krokileri

ilgili belediyeler tarafından halkın bilgileneceği şekilde ilan edilir.

Hafriyat Toprağı ile

İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Taşınması Sırasında Alınacak Önlemler

Madde 25 - Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının taşınması sırasında

çevrenin kirletilmemesi, trafiğin aksatılmaması ve can ve mal emniyeti için

gerekli tedbirler öncelikle nakil işlemlerini gerçekleştiren kişi veya firma

tarafından alınır. Taşıma sırasında oluşabilecek çevresel kirlenmeyi önlemek

amacıyla araçların üzerleri uygun malzemeyle kapatılır. Araçlara kapasitenin

üzerinde yükleme yapılmaz ve araçlar tekerleklerinde olabilecek çamur ve

benzeri kirlilik temizlendikten sonra trafiğe çıkartılır. Belediye ve mahallin

en büyük mülki amiri, atık taşıyan araçların şehir içi trafiğini olumsuz

etkilememesi için bu araçların belirli saatler arasında trafiğe çıkmaları

konusunda düzenleme yapma yetkisine sahiptir.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 26/10/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, taşıma ve kabul belgesi olmadan hafriyat toprağı

ve inşaat yıkıntı atığı taşıdığı gerekçesiyle hakkında tesis edilen idari para

cezasına dayanak olan tutanağın gerçeği yansıtmadığını ve bu sebeple de araç

sürücüsünün imzadan imtina ettiğini, izin belgesinin cezadan yaklaşık üç ay

önce alındığını, cezai işlem uygulanan araçta ilgililerce istenen belgenin

fotokopisinin bulunduğunu ve araç sürücüsü tarafından bunun ibraz edildiğini

ancak denetim ekibince fotokopi olan örneğin kabul edilmeyerek ilgili belgenin

bulunmadığına ilişkin tutanak tutulması üzerine araç sürücüsünün tutanağı

imzalamadığını, tüm bu hususlar yargılama sürecinde ifade edilmesine ve anılan

izin belgesinin aslı sunulmasına karşılık Mahkemece bu durumun

değerlendirilmediğini belirterek Anayasa'nın 36., 37. ve 38. maddelerinde

güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Yargılamanın sonucuna ilişkin başvurucu

iddialarının adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği

değerlendirilmiştir.

19. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda

değildir (Ahmet Sağlam, B. No:

2013/3351, 18/9/2013, § 42).

20. Yönetmelik'in 13. maddesine göre hafriyat toprağı ile inşaat

yıkıntı atıklarının ilgili idarenin gösterdiği ve izin verdiği yerler dışında

herhangi bir yere dökülmesi yasaktır. Yönetmelik uyarınca atık üreticisi ile

taşıyanların atıkları taşıma izin belgesi almış araçlarla taşımaları, taşınan

atık için "Atık Taşıma ve Kabul Belgesi" almaları ve bu belgenin

taraflarca denetim elemanlarına gösterilmesi zorunludur.

21. Başvurucu Şirkete ait nakliye aracıyla hafriyat toprağı ve

inşaat yıkıntı atıklarının taşındığı, taşıma izin ve kabul belgesinin aslının

veya onaylı örneğinin inceleme ve denetim sırasında yetkililere gösterilmediği

başvurucunun da kabul ettiği bir husustur. Anılanbelgenin

mevcut olmasına karşın denetim esnasında bulundurulmaması nedeniyle ibraz

edilememiş olmasının belirtilen mevzuat uyarınca idari para cezasını gerektirip

gerektirmeyeceği ise hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile ilgili biruyuşmazlıktır.

22. Belirtilen uyuşmazlığın çözümü noktasında varılan sonuçta

bariz takdir hatası veya açık keyfîlik bulunmadığı

anlaşılmaktadır. Dolayısıyla başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal

iddialarının yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti

niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

23. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

26/10/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Akif

YILDIRIM

Başvurucu

:

Sinanlar

Hafriyat İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

Vekili

:

Av. Fazıl

ERAT