Vedat Bingöl Başvurusu (B. No: 2014/7817)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, Anayasal haklar kapsamında koruma altında bulunan

bazı eylemlerinin terör örgütü üyeliği suçundan mahkûmiyetinde delil olarak

kullanılmasının başvurucunun ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile toplantı ve

gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını; yargılama sırasında usuli

güvencelere riayet edilmemesinin adil yargılanma hakkını; iletişimin tespitine

ve fiziki takip yapılmasına izin verilmesi hakkındaki kararların keyfi

olmasının da haberleşme özgürlüğü ile özel hayata saygı hakkını ihlal ettiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 30/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu 1989 doğumlu olup olayların meydana geldiği tarihte

Fırat Üniversitesi Tarih Bölümü öğrencisidir.

7. Başvurucu; terör örgütüne üye olmak suçunu işlediği

gerekçesiyle üç gün gözaltında tutulduktan sonra 27/4/2012 tarihinde serbest

bırakılmıştır. Cumhuriyet savcısı 7/5/2012 tarihli iddianamesi ile başvurucunun

terör örgütüne üye olmak ve terör örgütünün propagandasını yapmak suçlarından

cezalandırılmasını talep etmiştir. Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme)

21/12/2012 tarihinde, başvurucunun terör örgütüne üye olmak ve terör örgütünün

propagandasını yapmak suçlarından mahkûmiyetine hükmetmiştir.

8. İlk derece mahkemesinin başvurucunun terör örgütü üyeliği ve

terör örgütünün propagandasını yapmak suçlarından mahkûmiyetinde dikkate aldığı

delillerin bazıları şu şekildedir:

i. İlk derece mahkemesi başvurucunun, PKK'nın gençlik

yapılanması olan Demokratik Yurtsever Gençlik Meclisi (DYGM) bünyesinde

faaliyetlerde bulunduğunu tespit etmiştir. Mahkemeye göre DYGM, Kürtçülüğün

yaygınlaştırılması ve PKK'nın ideolojisi ve amaçları hakkında daha fazla

bilinçlendirilmesi kapsamında yapılan faaliyetlerde gençlerin daha aktif rol

üstlenmesi amacını taşımaktadır.

ii. Başvurucunun 2/3/2012 tarihinde Fırat Üniversitesinde kız meselesi yüzünden başladığı belirtilen

bir kavgada bazı öğrencilerin yaralanması sonrasında Kürt kökenli öğrencilerin

örgütsel yapı içinde sahiplenildiği algısının yaratılmasını diğer sanıklarla

birlikte organize ettiği ifade edilmiştir. Ayrıca başvurucunun Kürt kökenli

öğrencileri sağ görüşlü öğrencilerle bir araya getirerek örgütsel faaliyetlere

kitle oluşturulması amacıyla kavga ortamı hazırladığı belirtilmiştir.

iii. Başvurucunun 16/4/2012 tarihinde Fırat Üniversitesinde

öğrenim gören öğrenciler arasında meydana gelen bir kavga olayında Kürt kökenli

öğrencilerin örgütsel yapı içinde sahiplenildiği algısının yaratılmasını diğer

sanıklarla birlikte organize ettiği ifade edilmiştir. Ayrıca başvurucunun Kürt

kökenli öğrencileri sağ görüşlü öğrenciler ile bir araya getirerek kavga ortamı

hazırladığı belirtilmiştir.

iv. Başvurucunun 21/3/2012 tarihinde Elazığ

İstasyon Meydanı'nda nevruz etkinlikleri adı altında düzenlenen ve terör

örgütünün toplantısı hâline dönüştürülen etkinliği organize ettiği ve bu

etkinliğe katıldığı ifade edilmiştir. Bu etkinlik sırasında başvurucunun da

içinde bulunduğu grup tarafından terör örgütünün propagandasını oluşturacak

şekilde pankartlar asıldığı, birtakım sloganlar atıldığı ve müzik yayını

yapıldığı belirtilmiştir.

v. Başvurucunun 3/3/2012 tarihinde Elazığ

Atapark Düğün Salonu'nda Fırat Öğrenci Derneğinin "Dernek Açılışı ve Tanıtımı" adı

altında düzenlenen etkinliğine katıldığı ve terör örgütü propagandası içeren

şarkılar söyleyen sanatçıya alkışlarıyla destek verdiği ifade edilmiştir.

vi. Bir diğer sanık Z.Y.nin evinde

yapılan aramada; içinde PKK yazan, taşlarla oluşturulmuş kalp şeklindeki bir

alan içinde başvurucu ile Z.Y.nin çekilmiş iki adet

fotoğrafının ele geçirildiği belirtilmiştir.

9. Mahkûmiyet kararında ayrıca başvurucunun da üyesi olduğu

Fırat Öğrenci Derneği hakkında birtakım açıklamalara yer verilmiştir. Mahkemeye

göre başvurucunun da aralarında bulunduğu bazı sanıklar tarafından bu dernek

aracılığıyla, örgütsel bir bilinç oluşturmak için genellikle Kürt kökenli

öğrencilerin birtakım eylemlere katılımı sağlanmaktadır. Mahkeme; bu eylemlerin

ceza infaz kurumlarında bulunan terör örgütü mensuplarının ve ailelerinin

ziyaret edilmesi, ölen terör örgütü mensuplarının mezarlarının ziyaret

edilmesi, bazı kişilerin yasaklanan nevruz eylemlerine ve Abdullah Öcalan’ın

doğum günü ile ilgili düzenlenmesi amaçlanan etkinliklere götürülmesi, bazı

etkinliklerde terör örgütü lehine marş söylenmesinin ve yasa dışı slogan

attırılmasının sağlanması olduğunu ifade etmiştir. Diğer yandan ilk derece

mahkemesi, bu dernek aracılığıyla, dernek açılışı ve tanıtımı adı altında

yapılan ve terör örgütünün toplantısı hâline dönüşen etkinliklere eleman temin

edildiği, üniversitede öğrenciler arasında meydana gelen basit olayların

tırmandırıldığı, örgüt tarafından verilen talimatlar doğrultusunda Kürt kökenli

vatandaşlara yönelik sağlık taraması yapıldığı ve özel eğitim verildiği

tespitine de yer vermiştir.

10. Terör örgütü üyeliğinden mahkûmiyetine ilişkin kararı

başvurucunun temyiz etmesi üzerine karar,Yargıtay

9. Ceza Dairesi tarafından 23/1/2014 tarihinde onanmıştır. Yargıtay 9. Ceza

Dairesi aynı kararla terör örgütünün propagandasını yapmak suçundan kurulan

mahkûmiyet hükmünün ise bozulmasına hükmetmiştir.

11. Başvurucu, karardan 2/5/2014 tarihinde haberdar olduğunu

belirtmiştir.

12. Başvurucu 30/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Metin Birdal ([GK] (B. No: 2014/15440, 22/5/2019, §§ 28-39) başvurusu hakkında verilen karar.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 10/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. İfade ve Örgütlenme

Özgürlüğü ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu, Anayasa'da güvence altına alınan hakların

kullanılması niteliğinde olan birtakım eylemlerin terör örgütü üyeliğinin

delili olarak kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvurucu

ayrıca iddia edilen eylemlerin örgüt tarafından organize edildiğine veya bu

eylemlerin örgütün amacı doğrultusunda gerçekleştirildiğine ilişkin bir bilgi

ya da belgenin de yargılama dosyasında bulunmadığını ifade etmiştir. Tüm bu

nedenlerle başvurucu, anayasal hakların kullanılması niteliğindeki bu

eylemlerin örgüt üyeliği suçunun mahkûmiyet kararında delil olarak

kullanılmasının ifade ve örgütlenme özgürlükleri ile toplantı ve gösteri

yürüyüşü düzenleme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

16. Katıldığı veya organize ettiği toplantılar ile bir derneğe

üyeliğin ve PKK yazısıyla çekilmiş iki adet fotoğrafın terör örgütüne üye olmak

suçundan verilen mahkûmiyet kararının delili olarak kullanılması başvurucunun

ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

üzerinde caydırıcı etki doğurabilir. Dolayısıyla başvurucunun Anayasa'nın 26.

33. ve 34. maddelerinde koruma altına alınan hak ve özgürlüklerine müdahalede

bulunulduğu kabul edilmelidir ( Metin Birdal,

§ 48).

17. Başvuru konusu müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde

öngörülen kanunla sınırlama ölçütünü karşıladığı ve Anayasa'nın 26. 33. ve 34.

maddelerinde yer alan millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması meşru amaçları

kapsamında kaldığı anlaşılmıştır (Metin

Birdal, §§ 52-53). Bu

nedenle başvuru konusu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine

uygun olup olmadığı değerlendirilecektir.

a. Müdahalenin Demokratik

Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olması

18. Temel hak ve özgürlüklerin koruması altında bulunan bir

eylemin terör örgütüne üye olmak suçunun mahkumiyetinde delil olarak

kullanılması suretiyle temel hak ve özgürlüklere yapılan bir müdahalenin

demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu

bir toplumsal ihtiyacı karşılaması gerekir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan bir

müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı söylenemeyecektir

(zorunlu toplumsal ihtiyaç testine ilişkin açıklamalar için bkz. Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151,

4/6/2015, §§ 51, 53-55, 57; Mehmet Ali Aydın

[GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, § 68;Ferhat Üstündağ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, § 45-46; Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128,

7/7/2015, § 51).

b. Somut Olayın

Değerlendirilmesi

19. Terör örgütüne üye olmak suçu, üye ve hatta örgüt henüz bir

suç işlememiş olsa dahi örgütün toplum için yarattığı tehlikeyi cezalandıran ve

bu yönüyle bir yandan da örgüt faaliyetleri kapsamında suç işlenmesini

engelleme amacı taşıyan bir suç türüdür (Metin

Birdal, §§ 60- 61).

20. Bireysel başvuru yolunda Anayasa Mahkemesinin görevi bir

yargılamanın sonucu itibarıyla adil olup olmadığını değerlendirmek değildir.

Dolayısıyla başvurucu hakkında isnat edilen terör örgütünün üyesi olmak suçunun

sübuta erip ermediği veya toplanan delillerin suçun sübutu için yeterli olup

olmadığı meselesi, ilkesel olarak Anayasa Mahkemesinin ilgi alanı dışındadır (Metin Birdal, § 47; ayrıca bkz. Yılmaz

Çelik [GK], B. No: 2014/13117, 19/7/2018, § 45; krş. Ferhat Üstündağ, § 65). Bundan başka bir

ceza yargılamasında hangi delillerin hükme esas alınabileceği meselesi de esas

itibariyle Anayasa Mahkemesinin görev alanının dışındadır (Türk Ceza Hukuku

uygulamasına ilişkin bazı değerlendirmeler için bkz. Metin Birdal, §§ 67-71).

21. Bir kişinin henüz başka bir suç işlemeden yalnızca terör

örgütüne üye olması nedeniyle cezalandırılabilmesi için yargılama makamlarının

o kişinin terör örgütüyle olan bağlarını ortaya koyması gerekir. Henüz ceza

kanunlarında tanımlanan bir suçu işlememiş olsa bile bir terör örgütü ile örgüt üyeliği olarak kabul edilecek

kuvvette bir bağın varlığının araştırılması bireylerin sahip olduğu fikirlerin,

bağlı oldukları toplumsal grupların ve ideolojilerinin, davranışlarının

anlamlarının ve bunların altında yatan saiklerin de

değerlendirilmesini gerektirebilir. Böyle bir değerlendirmenin örgütlere üye

olmak, toplantılara katılmak veya düşünce açıklamaları yapmak gibi kişilerin

anayasal haklar kapsamında koruma altında bulunan eylemlerini de kapsadığı

durumlarda başta ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlükleri ile toplantı ve

gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere temel haklar üzerinde ciddi bir

baskı oluşturabilecek potansiyele sahip olduğu açıktır (Metin Birdal, §§ 63, 64).

22. Kişilerin anayasal hak ve özgürlükler kapsamında kalan

faaliyetlerinin terör örgütünün üyesi olmak suçundan verilen mahkûmiyet

kararlarının delili olarak kullanılmasının temel haklar üzerinde yaratacağı

caydırıcı etki nedeniyle -Devletin toplumu terör örgütlerinin faaliyetlerine

karşı korumak şeklindeki pozitif yükümlülüğünün bir sonucu olarak- insanların

terörsüz bir ortamda yaşama hakkı ile bu süreçte bireylerin potansiyel olarak

etkilenebilecek temel hakları arasında adil bir denge kurulmalıdır (Metin Birdal, § 65).

23. Söz konusu dengenin sağlandığının kabul edilebilmesi için

derece mahkemelerinin kişilerin anayasal hak ve özgürlükler kapsamında kalan

faaliyetlerini terör örgütünün üyesi olmak suçundan verilen mahkûmiyet

kararlarında delil olarak kullanılmalarının zorunlu bir ihtiyacı karşıladığını

göstermeleri gerekir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaki

denetimi temel haklara bu şekilde yapılan müdahalenin zorunlu bir ihtiyacı

karşıladığının ilgili ve yeterli bir gerekçe ile gösterilip gösterilemediği ile

sınırlı olacaktır(Metin

Birdal, § 72).

24. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi mevcut başvuruda başvurucunun

toplantı, örgütlenme ve ifade özgürlüklerine yapılan müdahalelerin gerçekten toplumsal bir ihtiyaca cevap verip

vermediği sorusuna cevap bulacaktır.

25. Başvuru konusu olayda ilk derece mahkemesi, süreklilik,

çeşitlilik ve yoğunluk gösterdiği kabul edilen eylem ve davranışlarıyla şiddeti

ve demokratik olmayan yöntemleri benimseyen başvurucunun PKK terör örgütünün

üyesi olduğu kanaatine ulaşmıştır. Anayasa Mahkemesi başvurucu tarafından

sunulan bilgi ve belgeler ile derece mahkemelerince başvurucunun mahkûm

edilmesi için benimsenen gerekçeleri yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca bir

bütün olarak ve dikkatle incelemiştir.

26. Somut olayın koşullarında ilk derece mahkemesinin,

başvurucuyu suç oluşturmadığı ve anayasal hakların kullanımından ibaret olduğu

ileri sürülen eylemleri nedeniyle mahkum ettiği kabul

edilmemiştir. İlk derece mahkemesi diğer bazı deliller yanında PKK'yı, terör

örgütü mensuplarını veya terör eylemlerini yücelten sloganların atıldığı ve

pankartların açıldığı terör örgütünün propagandasına dönüştürülen gösterilere

katılmış olmasını, PKK yazısıyla çekilmiş iki adet fotoğrafını ve bir derneğe

üye olmasını başvurucunun örgüt üyeliğini açıklayan ve eylemlerinin

sürekliliğini gösteren deliller olarak kullanmıştır (krş. Metin Birdal, § 76).

27. İlk derece mahkemesi, başvurucunun söz konusu toplantı ve

gösterileri organize etmek veya katılmak biçimindeki rolünün, çektirdiği

fotoğrafların, bir derneğe üye olmasının, DYGM üyesi olmasının ve diğer

davranışlarının, onun PKK terör örgütünün hiyerarşik yapılanmasına kendi

isteğiyle ve bilerek dâhil olduğuna dair bilgileri doğrular ve tamamlar

nitelikte olduğunu ikna edici biçimde ortaya koymuştur. Bu bağlamda ilk derece

mahkemesi, başvurucunun şikayete konu eylemlerinin

delil olarak kullanılmasının bir toplumsal ihtiyacı karşıladığını ilgili ve

yeterli bir gerekçe ile göstermiştir.

28. Sonuç olarak başvurucunun ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile

toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına yapılan müdahale demokratik

toplum düzeninin gereklerine aykırı bir müdahale olarak değerlendirilemez.

29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine

karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda müdahalenin meşru olduğu açık

olan başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,

B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).

30. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun ifade ve örgütlenme

özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine

dair başvurusunun, bir ihlal bulunmadığı açık olduğundan açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemezliğine karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma

Hakkının, Haberleşme Özgürlüğünün ve Özel Hayata Saygı Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

31. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda, başvuru

konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki

iddialarını kanıtlamak ve dayanılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal

edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını ortaya koymak

başvurucuya düşer. Başvurucunun kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali

nedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa

hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğu

ileri sürülen işlem veya kararların neler olduğunu başvuru dilekçesinde

belirtmesi şarttır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia

edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özeti

yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi

nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçelerle deliller açıklanmalıdır (Sabah Yıldızı Radyo ve Televizyon Yayın İletişim

Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi [GK], B. No: 2014/12727,

25/5/2017, § 19).

32. Somut olayda başvurucu, bu başlık altındaki iddialarını

soyut bir şekilde ileri sürmüş, başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri

sunarak olaylar hakkındaki iddialarını kanıtlama ve dayanılan Anayasa hükmünün

kendisine göre ihlal edildiğine dair hukuki iddialarını ortaya koyma yükümlülüğünü

yerine getirmemiştir. Başvurucu, başka dava dosyalarındaki bilgi ve belgelerin

gerekçeli kararda mahkumiyetine dayanak alınması nedeniyle adil yargılanma

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ise de bu dava dosyalarının hangi

dosyalar olduğu, mahkumiyete esas alınan bilgi ve belgelerin ne olduğu

hususunda herhangi bir açıklama yapmamıştır. Aynı şekilde başvurucu iletişimin

tespiti ve fiziki takip yapılmasına izin verilmesi kararları alınırken dikkate

alındığını ileri sürdüğü gizli belgelerin kendisine bildirilmemesi ve bu

belgelerle ilgili görüşünün alınmaması nedenleriyle çelişmeli yargılama

ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüş ancak dosya içerisinde bulunduğunu

iddia ettiği gizli belgelerin neler olduğuna, yargılamanın seyri üzerinde ne

tür etki yarattıklarına ilişkin yeterli bir değerlendirmede bulunmamıştır.

33. Başvurucu, hakkındaki yargılamanın özel yetkili mahkemelerce

gerçekleştirildiğini, bu mahkemelerin bağımsız ve tarafsız olduklarının

söylenemeyeceğini belirterek bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüş ancak söz konusu mahkemenin neden bağımsız ve

tarafsız olmadığı hususlarında yeterince bir açıklamaya başvuru formunda yer

vermemiştir.

34. Bundan başka başvurucu, soruşturma aşamasında gizlilik

kararı alınması nedeniyle hükme esas alınan delillerden bazıları ile ilgili

olarak gereği gibi savunma yapamaması nedeniyle savunma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüş; buna karşın kovuşturma aşamasında her tür gizlilik

kalktığı halde hangi surette savunmasını yapamadığına ilişkin herhangi bir

açıklamada bulunmamıştır.

35. İletişimin tespiti ve fiziki takip yapılmasına izin verilmesine

ilişkin kararların keyfi olması, kanunda öngörülen koşullar gerçekleşmeden bu

kararların verilmesi nedeniyle ise haberleşme hürriyeti ile özel hayata ve aile

hayatına saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ise de bu hususta başvuru

formunda yeterince açıklamalarda bulunmamış, kanun hükümlerini belirtmek

suretiyle yapılan işlemin bu hükümlere uymadığını soyut bir şekilde belirtmekle

yetinmiştir.

36. Açıklanan gerekçelerle bu bölümdeki iddiaların

temellendirilememiş olduğu anlaşıldığından başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

10/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL

Yıldız

SEFERİNOĞLU

Raportör

:

Ömer MENCİK

Başvurucu

:

Vedat BİNGÖL

Vekili

:

Av. Mesut

GÜNDOĞDU