Yılmaz Şengül Başvurusu (B. No: 2014/19268)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ayıplı mal bedelinin iadesi istemiyle açılan davanın

aktif husumet yokluğundan reddedilerek aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesi

suretiyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu, 26/11/2011 tarihinde satın aldığı cep telefonunun

sürekli olarak arızalanması nedeniyle bedelinin iadesi için 16/7/2013 tarihinde

Isparta Valiliği Tüketici Sorunları Hakem Heyetine (Heyet) başvurmuştur.

8. Heyet, 11/11/2013 tarihli kararı ile başvurucunun talebi

doğrultusunda şikâyete konu cep telefonunun geri alınarak, ödenen 1.496,75 TL

bedelin satıcı ve imalatçı/ithalatçı firma tarafından müteselsil sorumluluk

esaslarına göre karşılanmasına karar vermiştir.

9. Başvurucu, Heyet kararına rağmen mağduriyetinin

giderilmediğini belirterek Isparta 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde

7/2/2014 tarihinde ayıplı telefon bedelinin tarafına ödenmesi istemiyle dava

açmıştır.

10. Mahkemenin 30/10/2014 tarihli ve E.2014/68, K.2014/564

sayılı kararı ile davaya konu cep telefonunun satış sözleşmesinde alıcının U.

M. Tic. ve San. Ltd. Şti. (şirket) olması nedeniyle davaya ticaret mahkemesi

sıfatıyla bakılması gerektiği, dava açma ehliyetinin şirkete ait olduğu, bir

başka ifadeyle davacının (başvurucunun) aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ve davacı

aleyhine 1.496,75 TL vekâlet ücretine hükmedilmesine kesin olarak karar

verilmiştir.

11. Başvuru, anılan kararın tebliğinden itibaren yasal süre

içerisinde yapılmıştır.

12. Diğer taraftan UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve

belgelerden, bireysel başvuru konusu olan karardan sonra bu defa şirket

tarafından 5/11/2014 tarihinde ayıplı telefon bedelinin tahsili istemiyle dava

açıldığı anlaşılmıştır. Isparta 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17/9/2015 tarihli

ve E.2014/616, K.2015/604 sayılı kararıyla davanın kabulü ile 1.496,75 TL

alacağın davalı şirketten alınarak davacı şirkete verilmesine, davacıda bulunan

cep telefonunun davalı şirkete iadesine karar verilmiş; davacı şirket lehine

1.500 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir. Anılan hüküm tarafların temyiz

etmemesi üzerine 13/11/2015 tarihinde kesinleşmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 8/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

14. Başvurucu, babasına ait şirket adına alınarak kendisine

hediye edilen cep telefonunun arızalanması üzerine bedelinin iadesine ilişkin

açtığı davanın, tüketici tanımının dar yorumlanarak aktif husumet ehliyeti

yokluğundan reddedilmesi ve telefon bedeli kadar aleyhine vekâlet ücretine

hükmedilmesi suretiyle Anayasa'nın 35., 36. ve 40. maddelerinde güvence altına

alınan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

15. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Herkes, meşru vasıta ve

yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı

olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."

16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin özü açtığı davanın

esasına girilmeden usulden reddine ve ayrıca aleyhine vekâlet ücretine

hükmedilmesine yönelik olduğundan inceleme adil yargılanma hakkı kapsamındaki

mahkemeye erişim hakkı yönünden yapılmıştır.

17. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olan

mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve

uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına

gelir. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız

hâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren

sınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, §

52).

18. Mahkemeye erişim hakkı, mahkemeye başvuru konusunda etkili

bir sistemin var olmasını ve dava açmak isteyen kişilerin mahkemeye ulaşmada

açık, pratik ve yeterli fırsatlara sahip olmasını gerektirir. Özellikle hukuki

ya da uygulamadaki belirsizlikler kişilerin mahkemeye erişim hakkını ihlal

edebilir (Aktif Elektrik Müh. İnş. San. ve

Tic. Ltd. Şti., B. No: 2012/855, 26/6/2014, § 34). Bu nedenle

mahkemelerin, usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar

getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerektiği gibi kanunla

öngörülmüş usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı

esneklikten de kaçınmaları gerekir (Kamil

Koç, B. No: 2012/660, 7/11/2013, § 65).

19. Yargılama giderlerinin haksız çıkan taraf üzerinde

bırakılması, haksız yere dava açmanın veya dava açılmasına sebebiyet vermenin

bir sonucudur. Diğer bir ifadeyle yargılama giderinin haksız çıkan taraf

üzerinde bırakılması, davada haklı çıkan tarafın o dava nedeniyle uğradığı

zararın (yaptığı masrafların) tazmini mahiyetindedir. Bunun yanında vekâlet

ücreti de bir yargılama gideri olup davacı veya davalının o dava nedeniyle

aldıkları hukuki yardım karşılığında avukata ödedikleri ücretin telafisi

amaçlanmaktadır (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014).

20. Dava aşamasında kimin lehine ya da aleyhine olacağı önceden

belli olmayan bu ücret yükümlülüğü, bir usul kuralı olup mahkemeye erişim hakkı

ile ilişkilidir (Serkan Acar, B.

No: 2013/1613, 2/10/2013, § 38). Başvurucu aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti

ile başvurucunun mahkemeye erişimine müdahalede bulunulduğu, 12/1/2011 tarihli

ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinin (ğ) bendinde

vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet

ücretinin yargılama gideri olması ve karar tarihinde yürürlükte olan avukatlık

asgari ücret tarifesi uyarınca müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu

açıktır.

21. Bunun yanında vekâlet ücretine yönelik düzenlemelerin,

gereksiz başvuruların önlenerek dava sayısının azaltılması, adalet ve

hakkaniyet ilkesi gereği, haksız bir fiil veya işlem nedeniyle dava açmak

zorunda kalan ya da kendisine haksız bir şekilde dava açılan kişinin

yükleneceği külfetin belli oranda karşılanması hususlarına yönelik olduğu ve

meşru bir amaç taşıdığı anlaşılmaktadır.

22. Somut olayda dava açmakta hak sahibi olduğu düşüncesiyle

ileri sürdüğü hakkını mahkeme önüne taşıyarak etkili bir şekilde karara

bağlanmasını isteyen başvurucunun açtığı dava, Mahkemece uyuşmazlığın esasına

girilmeden dava açma ehliyetinin şirkete ait olduğu şeklindeki gösterilen

gerekçe (bkz. § 10) ile aktif dava ehliyeti yokluğundan reddedilmiştir.

Öngörülebilir bu durumun sonucu olarak hükmedilen vekâlet ücretinin miktar

itibarıyla dava açmayı imkânsız hâle getirmediği ya da aşırı derecede

zorlaştırmadığı, bir başka ifade ile başvurucunun mahkemeye erişim hakkına

yönelik orantısız bir müdahale oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

23. Nitekim, Mahkemenin kararı doğrultusunda dava açmakta asıl

hak sahibi bulunan şirket tarafından açılan dava sonucunda uyuşmazlığa konu

ayıplı malın bedelinin tahsili yönünde dava kabul edilmiş ve şirket yararına

vekâlet ücretine hükmedilmiştir (bkz. § 12).

24. Yapılan bu tespitler ışığında, yargısal sistem açısından

olaya bakıldığında Mahkemenin usule ilişkin ölçülü ve öngörülebilir

uygulamalarının hakkaniyete aykırı ve keyfî olmayıp mahkemeye erişim hakkına

yönelik bir ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

8/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Volkan

SEVTEKİN

Başvurucu

:

Yılmaz

ŞENGÜL

Vekili

:

Av. Ramazan

ERDEMİR