Danıştay 10. Daire E.2023/4056 K.2023/6047

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmış.

2. fıkrasında, idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu; idari mahkemelerin yerindelik denetimi yapamayacakları, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyecekleri hükümlerine yer verilmiş.

Kanun'un 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış.

Kanun'un 14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış. 15. maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Dava dilekçesinin incelenmesinden; dilekçede Covid-19 Salgını ile mücadele kapsamında mRNA teknolojisi kullanılarak üretilen aşıların yan etkileri olduğundan bahisle uygulanmasının durdurulması ve yürütmesinin durdurulması istemine yer verildiği görülmekle birlikte 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca, idari yargı mercilerinin yargı yetkisi ''hukuka uygunluk denetimi'' ile sınırlı olup, idari işlem mahiyetinde yargı kararı tesis edilmesi hukuken olanaklı bulunmadığı gibi idari işlemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla açılacak davalarda iptalleri talep edilmeksizin doğrudan yürütmelerinin durdurulmasının istenilmesi de mümkün değildir.

Bu haliyle, davacı tarafından mRNA teknolojisi kullanılarak üretilen aşıların uygulanmasına ilişkin olarak tesis edilen bir düzenleyici işlemin mi iptalinin istenildiği hususunda tereddüt oluştuğundan ve eğer düzenleyici işlemin iptali isteniyorsa iptali istenen düzenleyici işlemin açıkça gösterilmesi gerektiğinden, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.

Buna göre, davacı tarafından, mRNA teknolojisi kullanılarak üretilen aşıların uygulanmasının durdurulmasına dayanak düzenleyici işlemin iptalinin istenilip istenilmediğinin ortaya konulması, varsa iptali istenilen düzenleyici işlemin tarih ve sayısı ile iptal istemine konu kısmının açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde belirtilmesi, iptali istenilen düzenlemeye yönelik hukuka aykırılık sebeplerinin ve bu düzenlemenin davacının menfaatini ne şekilde etkilediğinin -menfaatini ortaya koyan bilgi ve belgeler de sunularak- ayrı ayrı açıklanması,

istemin dava dilekçesinin konu, içerik ve sonuç kısımlarında uyumlu bir şekilde belirtilmesi suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.